كونفەرەنتسياعا مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى, اقتوبە, ماڭعىستاۋ, باتىس قازاقستان وبلىستارى اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, قوعامدىق دامۋ, قارجى, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىكتەرىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
كونفەرەنتسيانىڭ باستى سپيكەرى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ بولدى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى قىزمەتىنىڭ وڭ ناتيجەلەرىنە قاراماستان, جەرگىلىكتى جەرلەردە مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسى, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ بىلىكتىلىگى جانە قامتاماسىز ەتىلۋى پروبلەمالارى ساقتالۋدا.
- ءبىز تۇرعىنداردىڭ بارلىق شاعىمدارى مەن وتىنىشتەرىن تالدادىق. ءبىرىنشى كەزەكتە - مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ ساپاسى. ەڭ الدىمەن, بۇل دارىگەرلەردىڭ قولجەتىمدىلىگى, ناۋقاستىڭ اۋىرعان جاعدايدا قاجەت دارىگەرگە قالاي قول جەتكىزۋگە بولاتىندىعى, قاجەت راسىمدەردەن تۇگەل قالاي وتۋگە بولادى, تەكسەرۋدەن ءوتۋ, ەمدەلۋ, - دەدى ەلجان ءبىرتانوۆ. - پاتسيەنتتەردىڭ قاناعاتتانباۋى بار. كوبىنەسە بۇل قاناعاتتانباۋ دارىگەرلەردىڭ تومەن بىلىكتىلىگى رەتىندە تۇسىندىرىلەدى. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ تاپشىلىعىن قوسا العاندا, مۇنداي پروبلەما بار. ءجيى ولار كوممۋنيكاتيۆتىك قابىلەتتىلىك ماسەلەلەرى, پاتسيەنتتەرگە قاجەت ۇسىنىستاردى دۇرىس جەتكىزۋ. ەكىنشى ورىندا ءدارى-دارمەكتەر مەن مەديتسينالىق تەحنولوگيالاردىڭ قولجەتىمدىلىگى ماسەلەلەرى. دورەكىلىك تۋرالى شاعىمدار كوپ, ۇزىن-سونار كەزەك ماسەلەسى بار. مۇنى نەگىزگى جالپى ماسەلەلەر دەپ اتاۋعا بولادى. مينيسترلىك پروبلەمالاردى انىقتاپ, جۇيەلىك شارالار قابىلداۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىز. ارينە, ءبىز بارلىق پروبلەمالاردى باقىلاپ وتىرامىز, ءاربىر ناقتى جاعدايدا ءوز ۇستانىمىمىز بار. دەگەنمەن, بۇل ماسەلە جەرگىلىكتى دەڭگەيدە, اۋماقتىق بولىمشەلەر, مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ باس دارىگەرلەرى, اكىمدەر دەڭگەيىندە شەشىلۋى ءتيىس. ءبىز پروبلەمانى تەرەڭىرەك قاراۋىمىز كەرەك جانە زاڭنامالىق دەڭگەيدە, قارجىلاندىرۋ, وسى ماسەلەلەردى شەشەتىن كادرلاردى دايارلاۋ دەڭگەيىندە قادامدار جاساۋىمىز كەرەك.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا ءبىر دارىگەرگە جۇكتەمە ورتاشا ەسەپپەن 1900 ادامدى قۇرايدى, قالالىق ەمحانالاردا ول 3 مىڭعا جەتەدى.
- وندا بىزدە ەكى دارىگەردىڭ ورنىنا ءبىر ادام جۇمىس جاسايدى. بۇل كادر جەتىسپەۋشىلىگىنەن الىس. وكىنىشكە قاراي, باس دارىگەرلەرگە قىزمەتكەرلەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى قولايلى بولاتىن قارجىلاندىرۋ جۇيەسىن قۇردى. ويتكەنى قارجىلاندىرۋ حالىقتىڭ جان باسىنا شاققانداعى نەگىزى بولىپ تابىلادى. بۇدان باسقا, ءبىز ەمحانالاردىڭ سانىن كوبەيتۋ, اۋرۋحانالار مەن اۋرۋحانا توسەكتەرىنىڭ سانىن ازايتۋ ءنورماتيۆىن ازىرلەدىك. دارىگەرلىك تاجىريبە نەعۇرلىم كوپ بولسا, ەمحانالار سوعۇرلىم كوپ, ستاتسيونارلىق ەمدەۋدى قاجەت ەتەتىن ناۋقاستار از بولادى. 2017 جىلدىڭ باسىندا بىزدە ءبىر اۋرۋحاناعا 130 توسەك بولدى. بۇل اۋرۋحانا ەمەس, ءبولىم دەپ ايتۋعا بولادى, - دەدى مينيستر. - ۇلكەن قالالاردا, مىسالى, 1,5-2 مىڭ ورىندىق 2-3 اۋرۋحانا بولۋى كەرەك. بىزدە ءبىر اۋرۋحانادا 7-8-گە دەيىن جەتەدى. سوندىقتان ءبىز بىرىكتىردىك, بۇگىنگى كۇنى 32 اۋرۋحانا بىرىكتىرىلدى. جىل سايىنعى ۇنەمدەۋ 27 ميلليارد تەڭگە. ەلىمىزدەگى ءاربىر دارىگەرگە ايىنا ورتاشا ەسەپپەن 100 مىڭ تەڭگەنى ۇنەمدەي الامىز. وسىنىڭ ارقاسىندا باس دارىگەرلەردىڭ, اكىمشىلەردىڭ, بۋحگالتەرلەردىڭ جانە ت.ب قۇرامىن ۇستاي الامىز.
ءبىرتانوۆ اتالعان ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن مينيسترلىك مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ بويىنشا شارالار كەشەنىن قابىلدايتىنىن اتاپ ءوتتى. اتاپ ايتقاندا, مەملەكەتتىڭ مiندەتتەمەلەرىنiڭ ناقتى شەكارالارى بار, مiندەتتi الەۋمەتتiك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ء(مامس) ەنگiزۋمەن بiرگە تەگىن مەديتسينالىق كومەكتiڭ كەپiلدەندiرiلگەن كولەمiنiڭ (تمككك) جاڭا مودەلى ازiرلەندi جانە ەنگiزiلۋدە.
- تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدى كولەمىنىڭ جيىنتىعى بارلىق تۇرعىندار ءۇشىن ەڭ تومەنگى الەۋمەتتىك ستاندارت بولادى. ول العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەكتەن, شۇعىل مەديتسينالىق كومەكتەن, كلينيكالىق-دياگنوستيكالىق قىزمەتتەردەن, تەگىن ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋدەن, سونداي-اق نەگىزگى, ونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك ماڭىزدى اۋرۋلار بويىنشا جوسپارلانعان ستاتسيونارلىق كومەكتەن تۇرادى», - دەدى ەلجان ءبىرتانوۆ.
مينيستر تمككك جاڭا مودەلىن ەنگىزۋ اياسىندا اۋرۋلاردىڭ 262 توبىن از ءتيىمدى ديسپانسەرلەۋدى اۋرۋلاردىڭ وتىز توبىن باسقارۋ باعدارلاماسىنا ترانسفورماتسيالاۋدى جالعاستىرۋ ۇسىنىلادى. ارتەريالدى گيپەرتەنزيا, جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋى, قانت ديابەتى, ونكولوگيا, تۋبەركۋلەز جانە باسقالار سياقتى الەۋمەتتىك ماڭىزدى اۋرۋلاردى قوسا العاندا, ءولىمنىڭ 70%-ءىن, اۋرۋشاڭدىقتىڭ 80%-ءىن انىقتايتىن نەگىزگى اۋرۋلاردى, سونداي-اق حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتەدى. جاڭا مودەلدى ەنگىزۋ تمككك-ءتى مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ جانە الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنا جارنالار ەسەبىنەن قارجىلاندىرۋدىڭ تاپشىلىعىن بىرتىندەپ جويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىنگى تاڭدا قور شامامەن 100 ملرد. تەڭگە جينادى, 2020 جىلعا قاراي ول 217 ملرد. تەڭگەگە دەيىن وسەدى.
ەلجان ءبىرتانوۆ ىسكەرلىك كەدەرگىلەردى ازايتۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندەگى باسەكەلەستىكتى دامىتۋ تاقىرىبىنا توقتالدى. اتاپ ايتقاندا, ول مەديتسينالىق قىزمەتتەر نارىعىندا باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋ ماقساتىندا كەپىلدەندىرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ جۇيەسىندە جەكە جەتكىزۋشىلەردىڭ ۇلەسىن ۇلعايتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى. اقپاراتتىق جۇيەلەردى جەتىلدىرۋ, قاجەتتىلىكتى قالىپتاستىرۋ جانە ءاربىر ناۋقاس بويىنشا ءدارى-دارمەكتەردىڭ پايدالانۋ مونيتورينگ جۇرگىزىلۋدە. بۇل ءدارى-دارمەكتەردى ساتىپ الۋدى, بەرۋدى جانە ەسەپتەن شىعارۋدى اتى-ءجونىن كورسەتىپ ءدال جوسپارلاۋعا, سونداي-اق جەرگىلىكتى جەرلەردە دارىلەردىڭ قالدىقتارىنا تىكەلەي باقىلاۋ جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, - دەدى ءبىرتانوۆ.
اتىراۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى نۇرساۋلە سايلاۋوۆا دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىن جانە وڭىرلىك دەڭگەيدە مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋ بويىنشا شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى ايتىپ ءوتتى. بۇگىندە اتىراۋ وبلىسىندا 141 مەديتسينالىق مەكەمە مەديتسينالىق كومەك كورسەتەدى جانە پاتسيەنتتەرگە كەڭەس بەرەدى. 2018 جىلى وبلىستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن جالپى قارجىلاندىرۋ 27,9 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى.
- وبلىستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سەكتورىنداعى پروبلەمالاردىڭ ءبىرى -كادر جەتىسپەۋشىلىگى. وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن كەڭ كولەمدە جۇمىس جۇرگىزىلدى. اتاپ ايتقاندا, وبلىستا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن تارتۋ ماسەلەسى شەشىلۋدە, 72 دارىگەرگە قىزمەتتىك پاتەرلەر بەرىلدى. جىل سايىن جاس مامانداردى دايارلاۋعا گرانتتار بولىنەدى. 2017 جىلى 35 گرانت, بيىل 54 گرانت ءبولىندى, -دەدى نۇرساۋلە سايلاۋوۆا. - مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن الەۋمەتتىك پاكەت ازىرلەندى. وسى جىلدىڭ العاشقى سەگىز ايىندا وبلىستا 625 مىڭ ادامعا 1462 دارىگەر مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتتى. ەكى قالالىق اۋرۋحانادا مەيىربيكەلىك ءۇي كۇتىمىنىڭ امبەباپ-پروگرەسسيۆتى مودەلى ەنگىزىلدى. 100-دەن استام مەديتسينا قىزمەتكەرى وقىتىلدى. بۇدان باسقا, قالالىق پەرزەنتحانانىڭ بازاسىندا جانە اتىراۋ مەديتسينالىق كوللەدجىندە زاماناۋي قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالعان سيمۋلياتسيالىق ورتالىق پەن سىنىپ اشىلدى. بۇل دارىگەرلەر مەن ستۋدەنتتەردىڭ كاسىبي دەڭگەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ازاماتتىق قوعام ىستەرى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ءاليا عالىموۆانىڭ, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ناريمان مۇقىشەۆتىڭ باياندامالارىندا دا مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى ايتىلدى. الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ جۇيەلەرىنە قاتىسۋ ماسەلەلەرىندە ازاماتتىق قوعامنىڭ ءرولى, سونداي-اق, ءوزىن ءوزى جانە بەيرەسمي جۇمىسپەن قامتىلعان ادامداردى فورماليزاتسيالاۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى مينيسترلىگىنىڭ مەملەكەتتىك كىرىس كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مادي تاكيەۆ ازاماتتاردىڭ مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋدى جانە جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيانى ەنگىزۋ كەزىندە ازاماتتاردىڭ سالىقتىق مارتەبەسىن قامتۋدى كەڭەيتۋ تۋرالى ايتتى.
كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار پىكىر الماسىپ, پروبلەمالاردى تالقىعا سالدى, ولار مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن زاڭنامانى قابىلداۋ كەزىندە پايدالى بولماق.
