باسقوسۋدىڭ ءبىرىنشى كۇنى قازاقستاندا جاڭادان پايدا بولعان سينتەتيكالىق ەسىرتكى تۇرلەرىن پايدالانۋ مەن ونى ەمدەۋ ۇلگىلەرى, ناركولوگيالىق ەسەپكە تىركەۋدىڭ حالىقارالىق يننوۆاتسيالىق تالاپتارى مەن شەشىمدى جولدارى, ناشاقور-ناۋقاستىڭ ەمدەلۋگە قولجەتىمدىلىگى سەكىلدى ماسەلەلەر تالقىعا سالىنۋى تەكتەن-تەك ەمەس ەكەن. دەمەك, جەرگىلىكتى حالىقتىڭ الاڭداۋىنا نەگىز بار. اسا قاۋىپتى دەرتپەن كۇرەسۋدىڭ امالدارى قانداي؟ وسى ورايدا نەگىزگى بايانداما جاساعان چەحيادان كەلگەن ەسىرتكى جونىندەگى ۇيلەستىرۋشى-مامان يندريح ۆوبوريل مەن حالىقارالىق CADAP باعدارلاماسىنىڭ جەتەكشىسى ەرنەست روبەللونىڭ, CADAP ۇلتتىق باعدارلاما ستراتەگياسىنىڭ بەلسەندىسى دجون-پيتەر كۋلستىڭ (نيدەرلاند) سوزدەرى ءماجىلىستىڭ وزگە سپيكەرلەرى ءۇشىن دە, قاتىسۋشى تىڭدارمان ءۇشىن دە وتە تارتىمدى شىقتى. قوعامدى دەندەگەن كەسەلمەن كۇرەسۋدىڭ سان قىرلى جولدارى مەن ءادىس-تاسىلدەرى اشىپ ايتىلدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ەسىرتكى بيزنەسىمەن كۇرەس جانە ەسىرتكى اينالىمىنا باقىلاۋ جاساۋ جونىندەگى دەپارتامەنتىنىڭ جاۋاپتى وكىلى يۆان دوبرىشين ەسىرتكىگە قارسى جۇرگىزىلەتىن نەگىزگى شارالار مەن مونيتورينگ جاساۋدىڭ ەۋروپالىق تاسىلدەرى قازاقستان اۋماعىندا تالاپتاعىداي جۇزەگە اسىپ جاتقانىن العا تارتتى.
– ءبىزدىڭ ماماندارىمىز امستەردامداعى Trimbos ينستيتۋتىندا بولىپ, نيدەرلاندتىق ارىپتەستەردىڭ ۇلتتىق مونيتورينگ جاساۋ ورتالىعىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى ءارى ونى كەڭىنەن زەرتتەدى, – دەدى ي.دوبرىشين. – سونىڭ يگىلىكتى ناتيجەسى بولار, تاياۋ مەرزىمدە ءدال سونداي مونيتورينگىلەۋ ورتالىعى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە اشىلادى.
بىرقاتار ەسىرتكىلىك كومپونەنتتەرگە ەركىندىك بەرىلگەن نيدەرلاندتىڭ باس قالاسى امستەرداممەن الماتى تاجىريبە الماسىپ جاتسا, ءىستىڭ شىن مانىندە ۋشىققانى ەمەس پە دەگەن وي دا كەلەدى ەكەن وسىندايدا. ايتسە دە, قازاقستان عانا ەمەس, جالپى ورتالىق ازيا ەلدەرىندە ەسىرتكى مەن وزگە دە پسيحوتروپتىق زاتتار, ناركولوگيالىق ءدامى بار ءدارى-دارمەكتى تاراتۋعا توسقاۋىل قويۋ جونىندەگى بۇل باعدارلامانىڭ حالىقارالىق سالماعىنىڭ بارىن ەسكە العان دا ءجون. ويتكەنى CADAP قىزمەتىنىڭ ەۋرووداقتىڭ (ەو) وسى باعىتتاعى سالالىق جوباسىنا تىكەلەي قاتىسى بار. ەو ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن قاتار, ەۋروپانىڭ نيدەرلاند پەن چەحيا, پولشا مەن گەرمانيا سياقتى ەلدەرىنە دە قارجىلاي قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى.
ءماجىلىستىڭ ەكىنشى كۇنى نەگىزگى اڭگىمە دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ەسىرتكى قاۋىپسىزدىگى, ونىڭ اينالاعا تيگىزەتىن زالالى تاقىرىبىنا ارنالدى. كەڭەيتىلگەن وتىرىستا ەلىمىزدە پايدا بولعان جاڭا سينتەتيكالىق ەسىرتكى تۇرلەرىن پايدالانۋدىڭ جاڭاشا جول تابۋى مەن قازىرگى تاڭداعى ونىڭ ساندىق ءوسىمى, ونى جاڭاشا ەمدەۋ ۇلگىلەرى تۋرالى قازاقستان دارىگەرلەرى ويلارىن ورتاعا سالدى. تاجىكستان مەن تۇرىكمەنستاننان, وزبەكستان مەن قىرعىزستاننان كەلگەن وكىلدەر ءوز ەلدەرىندەگى ەسىرتكى ساياساتىنىڭ احۋالى تۋرالى ساليقالى وي ءبولىستى. وسى كۇنگە دەيىن ناشاقورلىق پەن جەزوكشولىكتەن ادا بىردەن-ءبىر ەل تۇرىكمەنستاننىڭ ءومىر سالتى دا قىزىعارلىق, ارينە. الايدا, كورشىدەن مازا كەتسە, قول قۋسىرىپ ول قالاي تىنىش وتىرماق؟
پىكىر بىلدىرۋشىلەردىڭ ويىن اياقتاۋىنا ۋاقىت جەتپەي, سويلەۋشىگە ءسوز جەتپەي قىزۋ وتكەن ەكى كۇندىك كونفەرەنتسيادان ءبىر اڭعارىلعانى – كەڭىردەكتى قانشا جەردەن سوزساق تا «بولار ءىس بولىپ, بوياۋى ءسىڭىپ قويعان». قازىرگى قازاقستاننىڭ اۋماعىندا ەسىرتكىگە تاۋەلدى 23,5 مىڭ ادام تۇرىپ جاتىر. مۇقيات ەسەپكە الىنعاندارى. ولاردىڭ ىشىندە 200-دەي كامەلەتتىك جاسقا تولماعاندار, 2000-داي ايەل بار. CADAP-تىڭ حالىقارالىق جيىنىندا قازاقستاندىق مارتەبەلى وكىل ي.دوبرىشين سونداي دەرەك كەلتىردى. ءتىپتى بۇل سوڭعى بەس جىل ىشىندە 35 پروتسەنتكە كەمىگەن كورسەتكىش ەكەن.
دارىگەر-ماماندار, پسيحولوگتار, مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىم مۇشەلەرى, شەتەلدىك مەيماندار بۇل جيىندا عاسىرلىق-عالامدىق دەرتكە توسقاۋىل قويۋ كەرەكتىگىن اشىنىپ, القىنىپ ايتقانمەن, ونىڭ الدىن الۋدىڭ, بولدىرماۋدىڭ جولىن تابۋدا مۇلدەم شاراسىز ەكەندىگى بايقالىپ تا تۇردى. ويتكەنى ەسىرتكى ترافيگىنىڭ جولى كەسىلگەن جوق! بىراق ادەتتەگىدەي, وعان قارسى اياۋسىز كۇرەس جالعاسا بەرمەك.
...ەسىرتكىگە قاتىستى حالىقارالىق ءماجىلىستىڭ ءتامامدالۋىنا ۋاقىت تاياعاندا ۆەب-سايتتار الماتىدا «امفيتامين» پسيحوتروپتىق زاتىن تاسىمالداۋشىنىڭ قۇرىقتالعانى تۋرالى شۇعىل حابار تاراتتى. ەكونوميكالىق تەرگەۋ قىزمەتىنىڭ ساربازدارى ەۋرووداق (ەو) ەلدەرىنىڭ بىرىنەن پوشتا تاسىمالى ارقىلى كەلگەن 2,522 گرامم ەسىرتكىلىك زاتتى قابىلداعان ازاماتتىڭ قولىنا كىسەن سالىپتى.
ەندەشە, بۇگىنگى ەسەپتىك ماقالانىڭ ءتۇيىنىن شەشۋدى ەلىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن جانى اۋىراتىن ءاربىر ازاماتتىڭ تارازى تالقىسىنا, ويلاۋ ەنشىسىنە قالدىردىق.
تالعات ءسۇيىنباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
