ترامپ جانە مۋننىڭ اراسىنداعى كەلىسسوز 25 قىركۇيەكتە تاڭەرتەڭ بولادى. كەلىسسوز بارىسىندا مۋن چجە ين 3-ءشى كورەي ءسامميتىنىڭ ناتيجەسىن ترامپقا ءوزى تىكەلەي ءتۇسىندىرىپ, كورەي تۇبەگىن يادرولىق قارۋدان ارىلتۋدىڭ كەلىسسوز ماسەلەسىن جەدەلدەتۋ ءۇشىن ناقتى شارالاردى تالقىلايدى دەپ كۇتىلۋدە.
بۇعان دەيىن مۋن چجە ءيننىڭ ءوزى پحەنيان ساپارىنان كەيىن رەسمي تۇردە مالىمدەمە جاسادى. وندا ول: «كيم توراعامەن ارادا بولعان اڭگىمەنىڭ ىشىندە كەلىسىم مەن قۇجاتقا كىرمەگەن بەيرەسمي مازمۇندار دا بار. ەگەر الدا-جالدا پرەزيدەنت ترامپپەن كەلىسسوز جۇرگىزۋگە قول جەتكىزسەك, سول كەزدە اقش تاراپىنا الگى مازمۇنداردى بۇگە-شۇگەسىنە دەيىن جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز» دەپ حابارلادى. مۋن چجە ءيننىڭ بۇل سوزىنە ءمان بەرىپ قاراساق, كيم چەن ىن توراعانىڭ ترامپقا بەيرەسمي ءوتىنىشى مەن ايتارى بار.
پحەنيانعا جاساعان ساپارىنان كەيىن مۋن چجە ين تىلشىلەردىڭ الدىندا سويلەگەندە ايتقان ءبىر سوزىندە سولتۇستىك كورەيانىڭ باسشىسى ءوزى ءوتىنىش بىلدىرگەن ءبىر شارۋانىڭ شەتىن شىعاردى. كيم چەن ىن «اقش پەن سولتۇستىك كورەيا اراسىندا دانەكەرلىك جاساۋىمىزعا ءوتىنىش ءبىلدىردى», دەپ جەتكىزدى. ءيا, بۇعان دەيىن دە مۋن مىرزا دانەكەرلىك جاساپ ترامپ پەن كيمدى جولىقتىردى. الداعى ۋاقىتتا دا اقش پەن سولتۇستىكتىڭ ەكىنشى ءسامميتىن وتكىزۋگە جانە يادرولىق قارۋدان ارىلۋ پروتسەسىن جەدەلدەتۋ ءۇشىن دانەكەرلىك ديپلوماتيالىق مىندەتىن اتقارادى. وتكەن ايلاردا باستالعان اقش پەن سولتۇستىك كورەيانىڭ ءۇزىلىپ قالعان كەلىسسوزدەرىن قايتا جانداندىرىپ, ۇزىلگەن ديپلوماتيا جەلىسىن قايتا جالعاپ, ىسكە قوسپاق. بۇل ەگەر ونىڭ قولىنان كەلسە, وندا ونىڭ تاعى دا مارتەبەسى وسەدى. مۋن ۇكىمەتىنىڭ ۇستانىپ وتىرعان دانەكەرلىك ديپلوماتياسى تۋرالى قوعام ىشىندە ءتۇرلى پىكىرلەر بار. ءبىر توپ ونىڭ دانەكەرلىك ديپلوماتياسى ناتيجەلى بولمايدى دەسە, كەلەسى توپ اقش پەن سولتۇستىك كورەيانى ءبىر ۇستەل باسىنا وتىرعىزىپ, تاريحي وقيعا جاسادى, قازىردىڭ وزىندە ۇلكەن جەتىستىككە جەتىپ وتىر, ءالى دە كوپ جەمىستى جۇمىستار ىستەيدى دەگەن ۋاجدەرىن العا تارتادى. ەگەر ونىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان دانەكەرلىك ديپلوماتياسى ويداعىداي جۇزەگە اسسا, ول قانداي ناتيجە بەرەدى دەگەن ساۋالدار تۋىندايدى. مۋن ءوزىنىڭ دانەكەرلىك ديپلوماتياسى ارقىلى اقش پەن سولتۇستىك كورەيانى كوندىرىپ, ءبىرىن يادرولىق قارۋسىز ەلگە اينالدىرسا, ءبىرىن وعان ۋادە ەتكەن ەكونوميكالىق كومەك پەن ساۋدا, حالىقارالىق دەڭگەيدە قاۋىپسىزدىك, حالىقارالىق ساحناداعى ءيميدجىن قالپىنا كەلتىرۋگە جانە دوستىق ورناتۋعا تارتادى.
قازىرگى تاڭدا مۋننىڭ ەل ىشىندە بەدەلى وسە باستادى. پحەنيان ساپارىنا دەيىن ەل ىشىندە بەدەلى 30 پروتسەنتكە كۇرت ءتۇسىپ, ساياساتتانۋشىلار قاتتى الاڭداۋشىلىق تانىتتى. قازىرگى تاڭدا پحەنيان ساپارىنان كەيىن بەدەل كورسەتكىشى 60 پروتسەنتكە جەتتى. بۇل كورسەتكىشكە بيلىك پارتياسى مينچجۋدان – «دەموكراتيالىق پارتياسىن» سەرپىلتىپ, ساياسي ورتادا قايتادان بەلسەندىلىگىن ارتتىردى دەگەن پىكىرلەر ايتىلدى.
ودان وزگە بۇل ساپاردا وڭتۇستىك كورەيا پرەزيدەنتى تاعى ءبىر ماسەلەنى تالقىلاماق. ول اقش پەن وڭتۇستىك كورەيا اراسىنداعى ەركىن ساۋدا بايلانىسىن جاساۋ تۋرالى بولماق. وتكەندەگى ساۋدا سوعىسىنىڭ ءبىر ۇشقىنى وسى وڭتۇستىك كورەيا ساۋداسىن دا شارپىپ ءوتتى. اسىرەسە بىرقاتار وڭتۇستىككورەيالىق كومپانيا زيان شەكتى. سوندىقتان مۋن مىرزا پحەنيان كەلىسسوزىنىڭ وڭ ناتيجەسىن جەتكىزە وتىرىپ, ءوزىنىڭ بۇيىمتايى رەتىندە «ەكى ەل اراسىندا ەركىن ساۋدا» تۋرالى سويلەسىپ, ساۋدا بايلانىسىنا بىرقاتار وزگەرىستەر ەنگىزىپ جەڭىلدىكتەر الۋعا, اقش-تىڭ وڭتۇستىك كورەيا ساۋداسىنا دەگەن پوزيتسياسىن جۇمسارتىپ, ەل ساۋداسىنىڭ احۋالىن جاقسارتىپ الۋ تۋرالى ترامپتىڭ كەلىسىمىن الۋعا تالپىنادى. بىراق وڭتۇستىك كورەيا قوعامىندا بىرقاتار حالىقارالىق ساۋدا ساراپشىلارى مۋننىڭ بۇل ارەكەتىنىڭ جەتىستىككە جەتكىزەر-جەتكىزبەسى بەيمالىم دەپ باعالاپ وتىر.
سونىمەن قاتار مۋن چجە ءيننىڭ اقش-قا ساپارىنىڭ الدىندا بۇل ساپاردىڭ نەگىزگى ماقساتىنىڭ ءبىرى تۋرالى ەل ۇكىمەتى تاراپىنان تاعى ءبىر رەسمي تۇسىنىكتەمە بەرىلدى. وڭتۇستىك كورەيادا چونحۆادە – «كوك وردا» دەپ اتالاتىن «كوك شاتىرلى ۇيدەگى» قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى بويىنشا 2-ءشى دارەجەلى قىزمەتكەر نام گۋان پەننىڭ ايتۋىنشا, پرەزيدەنت مۋن چجە ين الداعى ساپاردا «كورەي تۇبەگىن يادرولىق قارۋدان ارىلتۋ ءۇشىن سولتۇستىك كورەيا مەن امەريكا كەلىسسوزىنىڭ بەلاسۋ ءساتىن ازىرلەۋ جانە وڭتۇستىك كورەيا مەن سولتۇستىك كورەيا, سولتۇستىك كورەيا مەن اقش بايلانىسىنىڭ اياق الىسىن جەدەلدەتۋگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ناقتى ىنتىماقتاستىق جولىن تەرەڭىرەك تالقىلاپ, سويلەسەدى».
قازىر وڭتۇستىك كورەيادا جالپىۇلتتىق «چۋسوك» مەرەكەسى. بيىل چۋسوك قىركۇيەك ايىنىڭ 23 كۇنىنەن 26 كۇنىنە دەيىن اتالىپ وتەدى. وسىعان وراي كوپشىلىك كورەيلەر ەرتەرەك قامدانىپ, وتكەن اپتانىڭ جۇما كۇنىنەن باستاپ دەمالىسقا كەتتى. كورەي سالت-ءداستۇر مەن ۇلتتىق تانىمىندا «چۋسوك» مەرەكەسى – مول ءونىمنىڭ مەرەكەسى. بۇرىن كورەيلەر وتىرىقشىلىق ءومىر ءسۇرىپ, كۇز مەزگىلىندە استىق مەن كۇرىش پىسكەن مەزەتتە ودان ءونىم جيناپ العان. ءونىمدى جيناۋدى اياقتاعان كەزدە مول ءونىمدى اۋىل-اۋىل بولىپ اتاپ ءوتۋ ءۇشىن مەرەكە ۇيىمداستىرعان. شىعىس ەلىندەگى وسى ءبىر مەرەكە قاھارلى قىس الدىندا تويلاناتىن, جازدى شىعارىپ سالىپ, كۇزدى قارسى الاتىن بەرەكە مەرەكەسى بولىپ سانالادى. كونفۋتسي ءىلىمىن ۇستاناتىن ەلدە بۇرىنعى زاماندارى پاتشادان باستاپ قاراپايىم حالىققا دەيىن مەرەكە كۇنى اتا-بابالارىنىڭ باسىنا بارىپ تاعزىم ەتكەن. قازىر دە سول مەرەكەلىك سالت-ءداستۇر قالپىن بۇزباي ساقتالىپ كەلەدى. اتالعان مەرەكە كەزىندە ەلدىڭ اۋزىنان تۇسپەيتىن اڭگىمە «پحەنيان ءسامميتى مەن اقش ساپارى, الداعى ۋاقىتتا بولماق اقش پەن سولتۇستىك كورەيا كەلىسسوزدەرى, كيم توراعانىڭ سەۋلگە ساپارى, كيم توراعانىڭ سوزدەرى مەن قىلىقتارى, كيم چەن ىننىڭ زايىبى لي سول چجۋ تۋرالى» بولادى دەپ كورەي باسپاسوزدەرى زەرتتەۋ جۇرگىزدى.
قالاي دەسەك تە, «چۋسوك» مەرەكەسى قارساڭىندا مۋن چجە ين مەن كيم چەن ىن بيلىگىنىڭ ەكى ەلگە جاساعان تاماشا سىي-سياپاتى – ءسامميتتى ءساتتى وتكىزۋى جانە يادرولىق قارۋدان ارىلۋعا دەگەن نيەتى مەن قادامدارى. ەجەلگى پالساپاعا ۇڭىلسەك, ەل ويلاعان ۇدەدەن شىعۋ جانە ازاماتتىق ءىس جاساۋ – شىعىس تۇسىنىگىندە ۇلكەن ورىن الاتىن قاسيەتتىڭ ءبىرى.
داستان اقاش,
«ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك كورەيا,
سەۋل قالاسى
