وڭتۇستىك كورەيا پرەزيدەنتىنىڭ وتكەن 27 ساۋىردەگى 2-ءشى كورەي سامميتىندە كيم توراعاعا ايتقان ارمان-تىلەگى ورىندالدى. ول سولتۇستىكتەگى پەكتۋسان تاۋىنا ءبىر كوتەرىلىپ شىقسام, كيم توراعا سول ارمانىما جەتكىزسە», دەپ ازىلدەگەن بولاتىن. ساپاردىڭ سوڭعى كۇنىندە كيم توراعا ارىپتەسىن ارمان-تىلەگىنە وڭاي جەتكىزدى.
بۇل تاۋ – ەكى ەلدىڭ تاريحىندا ۇلكەن ورىن الاتىن تاريحي تاۋ. تەك ەكى ەلدىڭ تاريحىنا عانا ەمەس, بىرنەشە عاسىرداعى ءىرى وقيعالارعا كۋا تاۋ. سوناۋ الاساپىران عاسىرلاردا, قىتايدىڭ تان يمپەرياسىنان بەرى بۇكىل قىتاي پاتشالىقتارى, باتىس تۇركى جانە شىعىس تۇركى قاعاناتى مەن كورەي پاتشالىقتارى تىعىز بايلانىس ورناتىپ, كەيدە وداقتاسىپ, كەيدە قاقتىعىسىپ, ازيا ايماعىندا تەرريتوريالىق ىقپال ەتۋگە كۇشىنە ۇمتىلعان كەزدەرى وسى تاۋ ارقىلى ءبىر-بىرىمەن ەلشىلەر الماسقان دەسە-ءدى. سوندىقتان بۇل تاۋ وتكەن عاسىرداعى جۇمباققا تولى تاريحي وقيعالارعا كۋا تاۋدىڭ ءبىرى.
وسى تاۋدىڭ باسىنا ورلەپ شىعۋ «3-ءشى كورەي ءسامميتىنىڭ» ءمانى مەن ماعىناسىن اشا ءتۇستى. پەكتۋسان تاۋى الماتىداعى الاتاۋمەن اتتاس تاۋ. كورەي تىلىندە «پەك» – «اق», «تۋ» – «باس», «سان – تاۋ» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. جالپى, كورەيلەردىڭ ءتىلى عانا ەمەس جەر اتاۋلارىنان قازاقتىڭ جەر-سۋ اتاۋلارىمەن ماعىنالىق جاقىندىق سەزۋگە بولادى.
مۋن مىرزا پەكتۋساننىڭ باسىنا شىعىپ تۇرىپ: «وڭتۇستىك كورەيانىڭ قاراپايىم حالقى دا پەكتۋسان تاۋىنا تۋريست رەتىندە كەلەتىن زامان تۋاتىنىنا سەنىمىم مول. بۇگىن مىنە, العاشقى قادام باستالدى. بۇدان كەيىن كوپ ادامدار كەلەدى», دەگەن ويىمەن ءبولىستى. ونىڭ ءسوزىن جالعاعان كيم چەن ىن: «بۇگىن تاۋ باسىنا از ادام كەلدى. بىراق الداعى ۋاقىتتا وڭتۇستىك ەلدەن كوپشىلىك, شەتەلدەگى قانداستارىمىز كەلىپ, ولار پەكتۋساندى كورۋى كەرەك ەمەس پە. ەكى ەلدىڭ اراسى ءبولىنىپ قالعاننان كەيىن ول وڭتۇستىكتەگى جۇرتتىڭ ارمان تاۋىنا اينالىپ ەدى», دەدى. مۋن مەن كيم ءبىرىنىڭ قولىن ءبىرى كوتەرىپ, دوستىقتارىن تاعى دا كۇللى الەمگە پاش ەتتى. تۋىس پەن تۋىستىڭ تابىسقانىن جانە بەيبىتشىلىكتىڭ جىلى سامالى سوعا باستاعانىن كورسەتتى. ءسويتىپ مۋن مەن كيم پحەنيان سامميتىنە پەكتۋساندا نۇكتە قويدى.
پەكتۋسان تاۋىنا وڭتۇستىكتىڭ بۇرىنعى باسشىلارى شىقپاعان. وندا كيم چەن ىننىڭ اتاسى كيم ير سەن, كيم چەن يرلەر بارىپ سەرۋەندەۋدى ۇناتقان. الداعى ۋاقىتتا ول تەك وڭتۇستىكتىك كورەيا حالقى عانا ەمەس, الەم جۇرتشىلىعى بارىپ تاماشالايتىن تاۋ بولماق. كيم چەن ىننىڭ بيلىگى مىنە, وسىلاي بيىك ديپلوماتيا مەن ساياسات شىڭىنا بارۋ ءۇشىن كوپىرمە ءسوز ەمەس, ناقتى قادامنىڭ كەرەكتىگىن بايقاتتى.
تاۋ باسىندا وڭتۇستىك كورەيا پرەزيدەنتى مەن ونىڭ جۇبايى كيم چجون سۋك حانىم «اسپان كولىنەن» ءبىر قۇتىعا ەستەلىك ءۇشىن سۋ قۇيىپ الدى. ول حاللاسان تاۋىنىڭ كول-سۋلارىنان الىپ كەلگەن سۋدى چونچجي «اسپان كولىنە» توكتى. ونىڭ بۇل ارەكەتى «سۋعا سۋ قوسىلسىن, ەلگە ەل قوسىلسىن» دەگەن نيەتتەن تۋعان ەدى. دالىرەگى, بولىنگەن ەلدىڭ باسى بىرىكسىن دەگەن ىرىم-سەنىم رەتىندە جاسادى.
كيم چجون سۋك حانىم سۋ الىپ جاتقان كەزدە ونىڭ ەتەگى سۋ بولىپ قالماسىن دەپ جاساعان سولتۇستىك كورەيا باسشىسى جۇبايىنىڭ ارەكەتى بۇكىل وڭتۇستىك كورەيا جۇرتىنىڭ سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەندى. قازىرگى تاڭدا بۇل سۋرەت عالامتورداعى «كۇننىڭ عاجايىپ سۋرەتى», ء«ريدىڭ جانى دا سۇلۋ» دەگەن اتاۋ الىپ, گازەتتەردىڭ باستى بەتىنەن ورىن الدى. سول ساتتەگى سۋرەتتەردى تەلەارنالار دا جارىسا جاريالاپ جاتتى. ول ەڭ كوپ وقىلعان جاڭالىق بولدى. لي سول چجۋ حانىم – تەك سۇلۋ ايەل عانا ەمەس, قازىرگى تاڭدا كيم توراعانىڭ سىرتقى ساياساتىنا ءوزىنىڭ سۇلۋلىعى جانە اقىلدىلىعى, ىزەتتىلىگى جانە قاراپايىمدىلىعىمەن ىقپال ەتىپ وتىرعان حانىم. بۇگىنگە دەيىن بەيجىڭ مەن سەۋل قالاسىنا كۇيەۋىمەن بىرگە ساپار جاسادى. سىرتقى ساياساتتا ءوزىنىڭ ءبىرىنشى حانىمدىق ءرولىن بەلسەندى اتقارۋدا. قازىرگى تاڭدا «لي حانىمنىڭ ديپلوماتياسى» ايتارلىقتاي ءساتتى قادامدار جاساۋدا. سولتۇستىك كورەيا جۇرتشىلىعى وعان «ۇلتتىڭ جاس اناسى» دەپ بەيرەسمي ات بەرگەن.
پحەنيان ساپارى بارىسىندا مۋن چجە ين مەن دەلەگاتسيا مۇشەلەرى كوپتەگەن مەملەكەتتىك نىسانداردا بولدى. پحەنيان قالاسىن ارالاپ, ساياباقتاردا بولىپ, تۋىس ەلدىڭ ارتىستەرىنىڭ ونەرىن تاماشالادى. بىراقاتار ەكونوميكالىق جوبالاردى تالقىلادى. باسقا دا ءىرى جوبالار بولاشاقتا قاراستىرىلماق. ءبارى ەكى ەلدىڭ قارىم-قاتىناسى مەن الداعى اقش پەن سولتۇستىك كورەيا سامميتىنە بايلانىستى بولايىن دەپ تۇر. اسىرەسە, وڭتۇستىك كورەيا مەن سولتۇستىك كورەيا اراسىنداعى تەمىر جول قوسىلاتىن بولسا ەۋرازيا قۇرلىعىمەن دە بايلانىس ورناۋى مۇمكىن. قوعامدا حالىقارالىق ساراپشىلار اراسىندا جاس كوسەم كورەي تۇبەگىن ەۋروپاعا شىعارماق دەگەن بولجامدار تەگىن ايتىلىپ جاتقان جوق.
وڭتۇستىك كورەيا باسشىسىنىڭ ساپارىنا قاتىستى ۇيىمداستارىلعان قوناعاسى كەزىندە مۋن مىرزا: «كيم توراعانىڭ دەنساۋلىعىن جانە پەكتۋسان تاۋىنان حاللاسان تاۋىنا دەيىنگى 80 ميلليون حالىقتىڭ ءبىر بولۋىن تىلەيمىن», دەگەن تىلەك ايتتى.
بۇدان باسقا, مۋن چجە ين 200 مىڭنان اسا حالىق جينالعان «پحەنيان 5.1» دەپ اتالاتىن مەملەكەتتىك ستاديوندا ارنايى ءسوز سويلەدى. سول ستاديوندا جۇرتتىڭ الدىندا سويلەگەن مۋن چجە ين ەكى ەلدىڭ باسى كوپ ۇزاماي بىرىگەتىنىن جانە ول بىرىگۋدى كيم چەن ىن توراعامەن بىرگە باستايتىنىن جەتكىزدى. ول ء«بىز 5000 جىل بويى بىرگە ءومىر سۇرگەن حالىق ەدىك. 70 جىل ءبىر-بىرىمىزدەن اجىراپ ءومىر سۇردىك. بۇگىن مەن وسى جەردە 70 جىل بويى ءبىر-بىرىمىزگە دەگەن جاۋلىقتى تۇبىمەن جويىپ, قايتا ءبىر ەل بولۋ ءۇشىن بەيبىتشىلىككە قاراي ۇلكەن قادام باسايىق دەپ ۇسىنىس جاسايمىن. كيم توراعا جانە مەن سولتۇستىك پەن وڭتۇستىكتەگى 80 ميلليون تۋعان حالقىمىزدىڭ قولىن قاتتى قىسىپ ۇستاپ, جاڭا وتانىمىزدى جاسايمىز. ءبارىمىز بىرگە جاڭا عاسىرعا بارايىق!» دەپ ۇران تاستادى.
ارتىنان قۇرمەتتى قوناققا ارنالعان ۇلكەن كونتسەرت بولدى. ونى دەگەلاتسيا مۇشەلەرى ءبىر ساعاتتان ارتىق تاماشالادى. بۇل ستاديوندا «تاشي ماننايو» (قايتادان كەزدەسەيىك) دەپ اتالاتىن كورەيدىڭ ۇلتتىق ءانى قويىلدى. كونتسەرتتى ارنا ارقىلى تاماشالاعان وڭتۇستىك كورەيا حالقى ۇيلەرى مەن كوشەلەردە كوزدەرىنە جاس الىپ كوردى.
ساراپشىلار مۋن چجە ءيننىڭ ستاديوندا ايتقان سوزىنە ۇلكەن ءمان بەرىپ وتىر. ءسوزدىڭ ءماتىنىن سولتۇستىك كورەيا بيلىگىمەن الدىن الا كەلىسكەن دەيدى. ويتكەنى ەل الدىندا جانە تىكەلەي ارنادا ۇلتتىق بىرىگۋ مەن يادرولىق قارۋسىزدانۋ تۋرالى اشىق ايتا المايدى دەپ وتىر. قالاي دەسەك تە, «ەكى كورەيا, ءبىر كورەيا» بولۋ ءۇشىن بەيبىت كۇندى اڭساپ, تاريحي قادامدار جاساۋعا بەت بۇردى. سۋعا سۋدى قوستى, ەندى ەلگە ەلدى قوسۋ مۇراتى قالدى.
داستان اقاش,
ارنايى «ەگەمەن قازاقستان» ءۇشىن
وڭتۇستىك كورەيا,
سەۋل قالاسى
