اسسامبلەياداعى اقىلداسۋ

كەشە تاۋەلسىزدىك سارايىندا مەملەكەتتىك حاتشى قانات ساۋداباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وتىرىستا اسسامبلەيانىڭ ەلىمىز تاۋەلسىزدىگى مەن بىرلىگىن نىعايتۋداعى ءرولى قارالىپ, وسى ۇيىمنىڭ پارلامەنتتىك وكىلدىگىنىڭ قىزمەت تاجىريبەسىنىڭ قورىتىندىلارى شىعارىلدى. كەڭەس جۇمىسىنا قحا مۇشە­لەرى, سەنات دەپۋتاتتارى, مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولار باس­شى­لارى, رەسپۋبليكالىق جانە اي­ماقتىق ەتنومادەني بىرلەس­تىك­تەردىڭ وكىلدەرى, ەقىۇ/دياقب جانە تمد بايقاۋشىلارى مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى­نىڭ وكىلدەرى قاتىستى. الدىمەن ءسوز العان ق.ساۋداباەۆ بىلاي دەدى: «ۇلت كوشباسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ كەمەڭگەر باسشىلىعىنىڭ ارقاسىندا قا­زاق­ستان بۇرىنعى كەڭەس وداعى رەسپۋبليكالارى ىشىندە پوست­كە­ڭەس­تىك كەڭىستىكتەگى نەعۇرلىم جەمىستى جانە ەكپىندى دامۋعا قول جەتكىزگەن مەملەكەتتىڭ بىرىنە جانە حالىقارالىق قوعامداس­تىق­تىڭ قۇرمەتتى ارىپتەسىنە اي­نالدى». مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاڭا قازاقستاندى قۇرۋ جولىنداعى ستراتەگيالىق جانە جاسامپاز قىز­مەتى بۇگىندە الەمدە «قازاق­ستان­ جولى» دەگەن اتپەن تانى­مال بولىپ كەلەدى. بۇل دەمو­كرا­تيالىق رەفورمالاردى جۇرگىزۋگە, ءتيىمدى نارىقتىق ەكونوميكانى قۇرۋعا جانە قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى مەن ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «وسىنداي تولىمدى جەتىستىك­تەر­دىڭ نەگىزىندە نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ ەتنوسارالىق تولەرانت­تى­لىق پەن قوعامدىق كەلىسىم ءۇل­گىسى تۇر. بۇل ۇلگى بۇگىندە بۇۇ مەن ەقىۇ-دا كەڭىنەن مويىن­دا­لىپ, بۇكىل الەمدە كوشباسشى­لار­دىڭ, قوعامدىق-ساياسي قايراتكەر­لەر­دىڭ, عالىمدار مەن ساراپ­شى­لاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدى­رىپ, جوعارى باعاسىنا يە بولۋدا», دەدى قانات بەكمىرزا ۇلى. ءتورتىنشى شاقىرىلعان پارلامەنت ماجىلىسىندە اسسامبلەيادان سايلانعان 9 دەپۋتاتتىڭ جۇمىس تاجىريبەسى دە نازاردان تىس قال­عان جوق. مەملەكەتتىك حاتشى سول سايلانعان دەپۋتاتتار كوپتەگەن باستامالارعا نەگىز بولعاندىعىن تىلگە تيەك ەتە كەتتى. اتاپ ايتقان­دا, «قازاقستان حالقى اسسام­بلەيا­سى تۋرالى» زاڭ ازىرلەنىپ, قا­بىلدانعانى بەلگىلى. بۇدان باسقا اسسامبلەيالىق دەپۋتاتتار تاعى 4 زاڭدىق قۇجاتتىڭ ازىرلەنۋىنە باس­تاماشى بولدى. سونداي-اق, ولار 185 دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, ايماقتاردا 60 مىڭنان استام ادامدى قامتىعان 900-دەن اسا كەزدەسۋلەر وتكىزگەن. 2000-عا جۋىق ازاماتتى قابىلداعانى تاعى بار. پرەمەر-مينيستر مەن ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ اتىنا 884 حات باعىتتاسا, سونىڭ بارىسىندا بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلەلەر شەشىمىن تاپقان. بۇل قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ساياسي تيىمدىلىگىن ايقىن دالەلدەيدى. وسى رەتتە اسسامبلەيا كەڭەسى وتى­رى­سىن مودەراتور رەتىندە قحا ءتور­اعاسىنىڭ ورىنباسارى – حات­شى­لىق مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ جۇرگىزىپ وتىرعاندىعىن ايتا كەتكەن ءجون. كەڭەستە, سونىمەن قاتار, قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – قازاقستان ۇيعىرلارىنىڭ رەس­پۋب­ليكالىق مادەني ورتالى­عى­نىڭ توراعاسى احمەدجان شاردينوۆ پەن IV شاقىرىلعان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى روزا­قۇل حالمۇرادوۆ بايانداما جاسادى. ونىڭ بارىسىندا جاڭا­وزەن­دەگى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋعا قا­تىستى شارالار اسسامبلەيا تا­را­پىنان قولداۋعا يە بولعاندىعى ەرەكشە اتالدى. ەلباسى تاپسىر­ما­سىنا وراي اسسامبلەيا الەۋمەت­تىك جاۋاپكەرشىلىك فورۋمىن ءوت­كىزسە, وندا 109 جوبا كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلعان بولاتىن. اتالعان شارا اياسىندا اسسامبلەيا كاسىپكەرلەرىنىڭ اسسوتسياتسياسى قۇ­رىلعانى دا بەلگىلى. تۇرىك قاۋ­ىمداستىعى تاراپىنان 480 ورىندىق قازاق-تۇرىك ليتسەيى دە سا­لىنعانى اتالىپ كەتتى. سول­تۇس­تىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ايىر­تاۋ اۋدانى اۋماعىندا ەتنواۋىل ومىرگە كەلگەنى جانە وزگە دە جوبالار اسسامبلەيا جۇمىسىندا وڭ قورىتىندىلار بولعانىن كور­سەتەدى. جالپى, اسسامبلەيانىڭ مەرەي­تويىنا ارنالعان 471 شارانىڭ جەر-جەردە وتەتىنى بەلگىلى بولدى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى­نىڭ تاجىريبەسىمەن تەرەڭ تانىسۋ ءۇشىن 15 ەلدىڭ جۋرناليستەرى مەن عالىمدارى ۇسىنىسپەن شىققان­دى­عى دا نازاردان تىس قالعان جوق. ە.توعجانوۆ اسسامبلەيا اتى­نان دەپۋتاتتىققا كانديدات­تار­دىڭ ءتىزىمىن كەڭەس وتىرىسىنا ۇسىندى. ول بويىنشا «تۇراقتى قازاقستان» قورىنىڭ باسشىسى جۇماتاي اليەۆ, ءتور­تىن­شى شا­قىرىلىمداعى پارلامەنت ءماجى­لىسىنىڭ دەپۋتاتى, رەس­پۋبليكالىق ۇيعىرلار ورتالى­عى­نىڭ باسقارما مۇشەسى مۇرات احماديەۆ, سول شاقىرىلىم دەپۋ­تا­تى, قازاقستان نەمىستەرىنىڭ «ۆوزروجدەنيە» ۇيىمى كەڭەسىنىڭ ءمۇ­شەسى ەگور كاپپەل, قازاقستان كورەيلەرى اسسوتسياتسياسىنىڭ جەتەكشىسى رومان كيم, «ۆايناح» چەشەن-ينگۋش حالىقتارى مادەنيە­تىن دامىتۋ اسسوتسياتسياسى» زتب تەڭ توراعاسى احمەد مۇرادوۆ, قحا ءتور­اعاسىنىڭ جامبىل وب­لىسى بويىنشا ورىنباسارى نادەجدا نەستەرەۆا, «تاڭ» تاتار-باش­قۇرت ەتنومادەني بىرلەستى­گى­نىڭ ءتور­ايىمى زۋحرا سايالوۆا, قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, قا­زاقستان ۋكرايندارىنىڭ «رادا» وداعىنىڭ توراعاسى يۋري تيموشەنكو جانە ءتورتىنشى شا­قى­رىلىمداعى پارلامەنت ءماجى­لى­سى­نىڭ دەپۋتاتى روزاقۇل حالمۇ­را­دوۆ تىزىمگە ەنگەن. حاتشىلىق مەڭ­گەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ جۇمىس توبى وڭىرلەردىڭ قام­تى­لۋى مەن گەندەرلىك تەڭدىكتىڭ ساقتالۋىنا, دەپۋتاتتىق جانە ءىرى ەتنوستىق توپتاردىڭ وكىلەتتىگىن قالدىرا وتىرىپ, ءتىزىمنىڭ جان-جاقتى پىسىقتالعاندىعىمەن ءبو­لىس­تى. ەندى قحا-نىڭ سايلاۋعا باي­لانىستى كەزەكتەن تىس وتى­رى­سى 16 قاڭتاردا وتەدى دەپ كۇتىلۋدە. وتىرىستا, سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اتىنا جىل بويى ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىمەن 9536 قۇتتىق­تاۋ كەلىپ تۇسكەندىگى بەلگىلى بولدى. بۇل حاتتار مەملەكەت باس­شىسىنا تاپسىرىلىپ, اسسا­م­بلەيا­نىڭ «ءبىز – قازاقستان حالقى­مىز!» اتتى كىتابىنا ەنگىزىلمەك. وتىرىس بارىسىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ارنايى ەستەلىك بەلگىلەرى تانىستىرىلدى. اسقار تۇراپباي ۇلى.