باس شاھار تورىندەگى «استانا وپەرا» ساحناسىنداعى ءانشىنىڭ اسقان تالعامپازدىقپەن ىرىكتەلىپ, تەك تاڭداۋلى اندەرى شىرقالار مەرەيلى كەشى استانانىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالدى. ونەردەگى ورەلى جەڭىستەرىن ەڭسەلى ەلوردانىڭ تاعىلىمدى تاريحىمەن ەگىز ورگەن شىعارماشىلىق يەسى, ايگىلى وپەرا ءانشىسى, «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ جەتەكشى ءسوليسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى مايرا مۇحامەدقىزى «استانا – اسىل ارمانىم» اتتى بۇل كونتسەرتىنە ايتۋلى جاڭالىعىمەن كەلىپتى. ونەر كەشىندە دج.ۆەردي, دج. پۋچچيني, ج.ماسسنە, ح.حيمەنەس, ف.باربەري, ي.كالمان, ف.لەگار, د.شوستاكوۆيچ, ي.دۋناەۆسكي, ن.جيگانوۆ سىندى كومپوزيتورلار وپەراسىنان ء ۇزىندى اريالارمەن قاتار, وپەرالار مەن وپەرەتتالاردان ساحنالىق كورىنىستەر شىرقالدى. سونداي-اق, ەلوردا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى كوپتەن كۇتكەن مۋزىكا مەيرامىندا وپەرادان بولەك, كوپشىلىكتىڭ سۇيىكتى حالىق اندەرى مەن تۇرىك, ۇيعىردىڭ ءداستۇرلى مۋزىكاسىنىڭ دا تابيعاتىنا تەرەڭنەن بويلادى.
– مايرا دەگەن ءانشى بار ەكەنىن تىڭدارماندارىما دالەلدەيمىن ءجۇرىپ شيرەك عاسىردىڭ قالاي ءوتىپ كەتكەنىن بايقاماي قالىپپىن. جالپى, مەن وتە باقىتتى ءانشىمىن. ەلباسىنىڭ ارنايى شاقىرۋىمەن استاناعا, وسىنداي سالتاناتتى تەاترعا كەلىپ, حالقىمنىڭ ونەرىن ورىستەتۋگە, ەلىمنىڭ دامۋىنا قارلىعاشتىڭ قاناتىنداي سۋ سەپكەندەي بولسىن اتسالىسىپ جاتقانىما ءوزىمدى شەكسىز باقىتتى سانايمىن. مىنە, بيىل ەلوردامىزعا 20 جىل تولىپ وتىر. جالپى, استانا كۇنىن تويلاۋ ءانشى ءۇشىن تەك استانا جايلى ءان ايتۋمەن شەكتەلۋ ەمەس مەنىڭ تۇسىنىگىمدە. ول «وسى ۋاقىت ارالىعىندا قازاق ونەرىن دامىتۋ جولىندا قانشالىقتى ۇلەس قوسىپ, پايدا كەلتىرە الدىڭ؟» دەگەن ساۋالعا ءوزىڭنىڭ الدىڭدا ەسەپ بەرۋ دەپ ويلايمىن. سول ماقساتتا دا وسى شىعارماشىلىق كەشىمدى ۇيىمداستىرىپ, حالقىما ونەردەن شاشۋ شاشقىم كەلدى. جالپى, بۇل كونتسەرت ءوزىنىڭ سانتاراپتىلىعىمەن ەرەكشەلەنەدى دەپ ويلايمىن. كلاسسيكالىق وپەرا اريالارىنان باستاپ, حالىق اندەرى مەن مۋزىكا جانرلارىنىڭ ىشىندەگى ەڭ كۇردەلىسى سانالاتىن يسپانيانىڭ سارسۋەلالارىن, سونداي-اق تۇركيا, ارمەنيا, يسپانيا مەملەكەتتەرىنەن مەنى قۇتتىقتاۋعا ارنايى كەلگەن ارىپتەستەرىممەن دۋەت, تريو بولىپ ءان شىرقايمىز. تالعامپاز تىڭدارمانىمنىڭ كوڭىلىنەن شىعادى دەپ سەنەمىن», دەيدى ءانشىنىڭ ءوزى شىعارماشىلىق كەشى جونىندە.
مايرا مۇحامەدقىزى پاريج ۇلتتىق وپەراسى, لوتارينگيا ۇلتتىق وپەراسى (نانسي ق.), كانن تەاترى, رەننا وپەرا تەاترى, بوردو تەاترى, ۆاشينگتون ۇلتتىق وپەراسى جانە تاعى باسقا الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك تەاترلارىنداعى وپەرا كلاسسيكاسىنىڭ جاۋھار تۋىندىلارىنداعى باستى پارتيالاردى تابىستى ورىنداپ, قايتالانباس ءۇنى ارقىلى قازاق اتىن جاھانعا تانىتىپ جۇرگەن ۇلتىمىزدىڭ تالانتتى ونەرپازدارىنىڭ ءبىرى. فرانتسيانىڭ ايگىلى «گراند وپەرا» تەاترىندا ءان شىرقاعان العاشقى ءھام جالعىز قازاق. بۇدان بولەك, ول لوندوندىق كادوگان-حوللدا, بەرليندىك كونتسەرتحاۋستە, ۆەناداعى حوفبۋرگ سارايىندا, پاريجدەگى يۋنەسكو زالىندا, پەكيندىك «جون شان لي تان» زالىندا جانە ت.ب. ەۋروپا مەن ازيانىڭ, امەريكانىڭ بەدەلدى زالدارىندا جەكە كونتسەرتتەرىمەن ۇنەمى ونەر كورسەتىپ, قازاق ونەرىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتىپ, مەرەيىن ۇستەم ەتىپ كەلەدى. «استانا – اسىل ارمانىم» اتتى بۇل كونتسەرتتىك باعدارلاماسى – ءانشىنىڭ الەم ساحنالارىنان جيناعان سول ۇزدىك تاجىريبەلەرىنىڭ جەمىستى ناتيجەسى. ونەر يەسىنىڭ ساحنالىق سەرىكتەستەرىنىڭ اراسىندا – ميرەللا فرەني, روبەرتو الانيا, مارسەلو الۆارەس, سەرگەي لەيفەركۋس, كريستينا گاياردو-دومەس, ستيۆەن كوستەللو, بيۋلەنت بەزدۋز سياقتى كوپتەگەن وپەرا جۇلدىزدارى بار. اتالعان انشىلەردىڭ بىرقاتارى كەش يەسىن قۇتتىقتاۋ ءۇشىن ارنايى ەلوردامىزعا كەلىپ, «استانا وپەرا» تەاترى ساحناسىندا ارىپتەستەرىنە ارناپ ادەمى اننەن شاشۋ شاشتى. ولاردىڭ قاتارىندا ارمەنيانىڭ حالىق ءارتىسى بارسەگ تۋمانيان (باس), انكاراداعى مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ جەتەكشى ءسوليسى مۇرات قاراحان (تۇركيا), كارلسرۋەداعى (گەرمانيا) بادەن مەملەكەتتىك تەاترىنىڭ ۇزدىك ءسوليسى رودريگو پورراس گارۋلو سىندى تالانتتى ونەرپازدار بار. ال كونتسەرتتىڭ ديريجەرلىك تىزگىنى ەسىمى الەمگە ايگىلى ماەسترو فرانچەسكو يۆان چامپا (يتاليا) مەن قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «استانا وپەرا» مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ شىعارماشىلىق جۇمىستار بويىنشا كەڭەسشىسى ءارى باس ديريجەرىنىڭ ورىنباسارى ابزال ءمۇحيتدينوۆتىڭ باسقارۋىندا عالامات مۋزىكا كەشىمەن كورەرمەن كوڭىلىنە بەرىك ورنىقتى. اسىرەسە كونتسەرتتەگى مايرا مۇحامەدقىزى مەن رودريگو پورراستىڭ ورىنداۋىنداعى ج.ماسسنەنىڭ «مانون» وپەراسىنداعى مانون مەن دە گريە دۋەتى اكتەرلىك ءھام انشىلىك كاسىبي شەبەرلىكتىڭ ۇزدىك ۇلگىسىن كورسەتىپ, شىعارماشىلىق كەشتىڭ كوركەمدىك دەڭگەيىن جاڭا ساتىعا كوتەرگەنى ءسوزسىز. سونىمەن قاتار كەش يەسىنىڭ ورىنداۋىنداعى قازاقتىڭ حالىق ءانى «گۇلدەرايىم», «جايدارمان», ۇيعىردىڭ حالىق ءانى ء«بىر ءپيالا ءماي» اندەرى مەن مۇرات قاراحاننىڭ ورىنداۋىنداعى تۇرىك ءانى «جارالى كوڭىل» («Yaraly gonul») تۋىندىسى كوپشىلىك كوڭىلىنە كەشتىڭ مەرەكەلىك كوڭىل كۇيىن ورنىقتىرعان ۇزدىك شىعارمالار بولدى.
ال كونتسەرتتىڭ جاڭالىعى بولعان رودريگو پورراس گارۋلو ءوزىنىڭ كەڭ دياپازوندى دارا داۋسىمەن كەشكە جينالعان ونەرسۇيەر قاۋىمدى ءتانتى ەتتى. جالپى, رودريگو پورراستى قازاق ونەرىمەن كوپ نارسە بايلانىستىرادى. سونىڭ ەڭ نەگىزگىسى – 2012 جىلى وڭتۇستىك تيۋرينگيادا (گەرمانيا) ديريجەر الان بورىباەۆ پەن رەجيسسەر انسگار حااگتىڭ قولتاڭباسىندا قويىلعان ا.جۇبانوۆ پەن ل.ءحاميديدىڭ «اباي» وپەراسىنداعى ايدار پارتياسىن ورىنداۋى دەر ەدىك. قازاقتىڭ ۇلتتىق وپەراسىنىڭ جاۋھارىن ءساتتى ساراپتاعان ساحنا مايتالمانى قازاق ونەرى مەن وتاندىق ونەرپازداردىڭ تالانتىنا دەگەن ءوزىنىڭ قۇرمەتى مەن شىعارماشىلىق تاندەمدە بىرلەسە ىستەگەن ۇزدىك جۇمىستارى ءۇشىن العىسىن جەتكىزىپ, ءوز ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
«جالپى, مەن قازاقستانعا العاش كەلگەن كۇننەن باستاپ-اق بۇل ەلدى وتە جىلى قابىلدادىم. حالقى دا, تالانتتى ونەرپازدارى دا مەنى جان-جاقتى ىزدەنىسىمەن ءتانتى ەتتى. الان بورىباەۆ, بۇگىنگى كەش يەسى مايرا مۇحامەدقىزى سەكىلدى كاسىبي مۋزىكا ماماندارىمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋدىڭ ءوزى مەن ءۇشىن ۇلكەن تاجىريبە جانە سوزبەن ايتىپ جەتكىزگىسىز عالامات شىعارماشىلىق قۋانىش سىيلادى. سول ءۇشىن دە قازاقتىڭ تالانتتى, بىلىكتى ارتىستەرىنە العىسىم شەكسىز» دەپ ءوزىنىڭ جىلى لەبىزىن ءبىلدىردى رودريگو پورراس.
جالپى, مايرا مۇحامەدقىزىن كوپتەگەن ءوزى قاتارلاس ارىپتەستەرىنەن دارالايتىن ەرەكشە قاسيەتى – ءانشىنىڭ شىعارماشىلىق دياپازونىنىڭ كەڭدىگى دەر ەدىك. ونەر يەسى ءوزىن دالەلدەۋ ءۇشىن دە الدىندا كەزدەسكەن قيىنشىلىقتىڭ ءبارىن ەڭبەكپەن جەڭۋگە ماشىقتانعان. سوندىقتان دا ول ءوزىن ونەردىڭ قاي جانرىندا دا سىناۋدان قورىقپايدى. كەشتە ورىندالعان وپەرانىڭ ۇزدىك پارتيالارىنان بولەك, انا سۇتىمەن دارىعان ءداستۇرلى ونەرگە دەگەن ماحابباتىنا دا ەلوردا حالقى قايتالانباس مۋزىكا كەشىندە كوز جەتكىزدى. شىمىلدىق جابىلعاننان كەيىن دە تولاسسىز سوعىلىپ جاتقان ىستىق ىقىلاس – حالقىنىڭ سۇيىكتى انشىسىنە دەگەن شەكسىز ماحابباتى ەدى...
نازەركە جۇماباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
