كوڭىل ورنىنا تۇسكەندەي بولدى

شارۋاشىلىق ۇجىمىمەن بىرگە تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىق مەرەكەسىن اتاپ ءوتىپ جاتقانبىز. ءجۇزىن كۇن مەن جەل قاققان ەڭبەكقور اۋىل­داس­تارىمدى ماراپاتتاپ, ءان مەن جىردان شاشۋ شاشىپ, ءماز بولىپ وتىر ەدىك. ەرتەڭىنە جاڭا­وزەندەگى قايعىلى وقيعانى ەستىپ, كوڭىلىمىز سۋ سەپكەندەي باسىلدى. ءوزىمدى قويارعا جەر تاپپادىم جانە سول تۇندە ۇيىقتاي الماي شىق­تىم. بەيبىت زاماندا ادام­دار­دىڭ وسىنشا جاپا شەگۋى, قى­رىلۋى قانداي اقىل­عا سىيادى؟ بارلىعى دەرلىك قىر­شىن جاستار, ارتىندا ءتورت بالا­پانى قالعان قارىنداسىمىزدىڭ جازىقسىز, قا­پىدا وققا ۇشقانىن قايتەر­سىڭ... ونسىز دا كوپ حالىق ەمەسپىز عوي. جاستاردىڭ كيىز ءۇيدى قيراتىپ, شاڭىراعىمەن قوسىپ ورتەگەنى مە­نىڭ جانىما قاتتى بات­تى. جۇرە­گىم اۋىردى. شاڭى­راق قازاقتىڭ كيەسى ەمەس پە ەدى؟ اتالارىمىز جاۋعا دا قاراشاڭىراعىن بەرمەگەن. بەتىن اۋلاق ەتسىن, ەلگە سىرت­تان جاۋ شاۋىپ, وتان ءۇشىن جاس­تارىمىز وققا ۇشىپ جاتسا, ونىڭ ءجونى ءبىر بولەك شىعار. قازاقتىڭ باسىنان ونداي زاماندار دا ءوتتى. ال مىنانداي بەيبىت كۇندە قازاق­تىڭ ءبىر بىرىنە مىلتىق كەزەگەنى قانداي سۇمدىق! سابىرمەن ىستەسە شەشىلمەيتىن داۋ جوق. قازىر ەكو­نو­ميكالىق جاع­دايىمىز تۇزەل­گەن. قازىرگى جاعداي 90-شى جىل­دار­داعىدان اۋىر ەمەس. وندا جۇرت قايدا بارا­رىن بىلمەي ۇدەرە كو­شىپ كەتكەن جوق پا ەدى؟ بىراق سونداي اۋىر كۇندەردىڭ وزىندە كوتە­رىلىپ, قولىنا مىلتىق العان ەشكىم جوق. بارلىعىنا دا توزە ءبىلدى, الدان جاقسى ۇمىتكە سەندى. مۇنى ماعان وزگە ۇلتتاردىڭ وكىلىنەن تۇراتىن اۋىلداستارىم دا ايتىپ جاتىر. جاڭاوزەندە الەۋمەتتىك ماسە­لەلەردىڭ بارلىعى راس, ونى ەشكىم دە جوققا شىعارمايدى. ارينە, سول جەرگىلىكتى جەرلەردەگى ءىس با­سىن­دا جۇرگەن ازاماتتار ادام­دار­دىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن وسىن­­شا شيەلەنىستىرمەي ۋاقىتى­سىندا شەشىپ, سەرگەك قاراۋى كەرەك ەدى. دەگەنمەن, ەڭبەك داۋىن داۋلاعان ازاماتتاردىڭ قان­توگىس­كە دەيىن اپاراتىن ءجونى تاعى جوق, ەڭبەك داۋى زاڭمەن شەشىلمەك كەرەك. مەنىڭشە, كوڭىل-كۇيگە تەز ەرىك بەرەتىن جاستاردىڭ, جۇمىس­سىز قالعان ازاماتتاردىڭ اشۋ-ىزاسىن نيەتى ارام سىرتقى كۇش­تەر «ۇتىمدى» پايدالانعان. اران­­داتۋ­شى­لار بولماسا, جاستار مۇن­شا­لىق­تى باسسىز­دىق­قا بارا قوي­ماي­دى. ءاسى­رە­سە, حالقى­مىز­­دىڭ ءداس­تۇر-سالتى, ءدىنى, ءدىلى جاق­سى ساق­تالعان ور­تانىڭ ءتار­بيە­سىن كورگەن جاستاردىڭ شا­ڭىراقتى ءور­تەۋى, ادامعا وق اتۋى مۇمكىن ەمەس. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ ەلگە سىن بولعان وسى جاع­دايدى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن اقتاۋ مەن جاڭاوزەنگە بارعانى وتە دۇرىس بولدى. قازىر ادام قانى توگىلگەن مۇنداي جاعدايلار الەم­نىڭ كوپ ەلدەرىندە بولىپ جاتىر. بىراق بارلىق پرەزيدەنتتەر ءبىزدىڭ ەلباسى سياقتى وقيعا بولعان جەرگە ءوزى بارىپ جۇرگەن جوق. نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلى اقتاۋ مەن جاڭا­وزەندەگى جۇرتشىلىقپەن كەز­دەسكەننەن كەيىن-اق ءىستىڭ ءتۇيىنى شەشىلەدى دەگەن كوڭىلگە جىلى سەزىم ورنىعا باستادى. ەلباسى وقيعا بولعان جەردى, جەرگىلىكتى ادامداردى ءوز كوزىمەن كوردى, جاعدايمەن جەتە تانىستى. جەرگىلىكتى بيلىكتەگى ازاماتتاردى اۋىستىردى, ۇكىمەتتىك كوميسسياعا «وزەنمۇنايگاز» كومپانياسى جۇ­مىسشىلارى مەن جاڭاوزەن قالا­سى تۇرعىندارىنىڭ نارازىلىعىن تۋدىرعان ماسەلەلەر سەبەپتەرىن قىسقا ۋاقىتتا انىقتاۋدى جانە ونى قالپىنا كەلتىرۋگە ۇسىنىس­تار دايارلاۋدى تاپسىردى. ەڭبەك داۋى شەشىلمەيتىن ءتۇيىن ەمەس ەكەنىن پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسى ساپارىندا كورسەتتى. ەلباسى وسى ساپارىندا جالپى ماڭعىستاۋلىقتارعا قازاقستان­دىق­­تار­دىڭ بىرلىگىنىڭ, دامۋعا با­عىتتالعان ەكونوميكالىق-الەۋ­مەتتىك ساياساتتىڭ ارقاسىندا جاڭاوزەندەگى جاعدايدى وتە قىسقا ۋاقىتتا قالپىنا كەلتىرۋگە, ادامداردىڭ قالىپتى ءومىرىن ورناتۋعا مۇمكىنشىلىك بار ەكەنىن ايتتى. بارلىق مەملەكەتتىك ور­گان­دارعا جۇمىستى بىرلەسە ۇيىم­داستىرىپ, ۇيلەستىرۋگە تاپسىرما بەرىپ, ونى الداعى ۋاقىتتا ءوزىنىڭ باقىلاۋىنا الاتىندىعىن دا ەسكەرتتى. كۇن سايىن باتىس جاققا الاڭداپ, ءىستىڭ قالاي ءوربيتىنىن قاراپ وتىرعان جۇرتتىڭ كوڭىلى دە ورنىنا تۇسكەندەي بولدى. تى­نىشتىق بار جەردە عانا بەرەكە بولاتىنىن ادامدار ۇعىنعان بولار. داۋدى شەشۋ ءۇشىن قانتوگىس مىندەت ەمەس ەكەنى جاستارعا عۇ­مىر بويى ساباق بولسا جارار ەدى. سايران بۇقانوۆ. «قارقىن» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى. قوستاناي وبلىسى, مەڭدىعارا اۋدانى.