ەڭ الدىمەن ا.چەحوۆ اتىنداعى ماسكەۋ كوركەم تەاترى مۇراجايىن, ا.ا.باحرۋشين اتىنداعى تەاتر مۇراجايىن, ۆ.ي.نەميروۆيچ-دانچەنكو مەن ك.س.ستانيسلاۆسكيدىڭ مۋزەي-ءۇيىن تاماشالادىق.
1898 جىلى نەگىزى قالانعان محات-تىڭ ەڭ العاش شىمىلدىعىن اشقان الەكسەي تولستويدىڭ «تسار فيودور يواننوۆيچ» تراگەدياسىنىڭ كيىمدەرىن, رەكۆيزيت, دەكوراتسيالارىن وسى كۇنگە دەيىن سول قالپىندا ساقتاۋى تاڭعالدىردى. 130 جىل بولعان جادىگەرلەر جاپ-جاڭا بولماعانىمەن, كونەرمەگەن, ءالى كۇنگە تاريحتىڭ جاڭالىعى رەتىندە قىزمەت ەتىپ تۇر. ماسكەۋدىڭ قاي تەاترىنا كىرسەڭ دە ءوز مۋزەيى بار. قاي-قايسىسى دا جادىگەرگە وتە باي. جاسانعانى دا, جابدىقتالعانى دا ايرىقشا. كوردىك... تۇيدىك...
بىزدىڭشە, قازاقستانداعى سانى 60-قا جەتكەن بارلىق تەاتردىڭ جەكە مۇراجايى اشىلسا جانە بۇدان تانىم كەڭەيمەسە, تارىلمايدى. مۋزەي جازۋشىنى دا, قالىڭ قاۋىم وقۋشىنى دا ويلانتىپ, تولعانتۋعا, تاريحىنا اماناتپەن قاراپ, امال قىلۋعا ۇيرەتۋگە ءتيىس. بۇل ۋاقىت ەنشىسىندەگى ماسەلە بولعانىمەن, تەاتردىڭ ءار كۇنىنەن تاريح قالاناتىنىن ەسكەرۋ ءلازىم. وسىعان بايلانىستى الدىمەن مىنانى ايتار ەدىك.
بىرىنشىدەن, ەلىمىزدەگى قولتاڭباسى قالىپتاسقان اعا بۋىن رەجيسسەرلەردىڭ رەپەتيتسياسى مەن قويىلىم بارىسىنداعى جۇمىس جۇرگىزۋ پروتسەسىنە دەيىن جازىلىپ, رەكۆيزيتتەردىڭ ءبارى ساقتالۋى ءتيىس. دانچەنكو مەن ستانيسلاۆسكيدىڭ وتىرعان ورىندىقتارىنا دەيىن قاستەرلەنەتىن ماسكەۋ تەاتر ونەرىندەگىدەي ءبىز دە قۇندى جادىگەرلەردى تاريحتان تاسا قالدىرماسقا ۇيرەنۋىمىز كەرەك. ءبىر محات مۋزەيىنىڭ وزىندە ەكى فيليال بار. فيليال دەگەن – «دوم مۋزەي». («دوم-مۋزەي كونستانتينا ستانيسلاۆسكوگو», «مۋزەي-كۆارتيرا نەميروۆيچا-دانچەنكو ۆ.ي.»). ال باحرۋشين مۋزەيىندە ون فيليال بار. كىلەڭ ونەر مايتالماندارىنىڭ مۋزەي-ۇيلەرى كەشەگى تاريحتى ءتىلسىز-اق تارقاتىپ بەرە الادى. تۇنىپ تۇرعان تاريح.
ەكىنشىدەن, تەاتر ونەرىنە تەك اكتەر مەن رەجيسسەر عانا ۇلەس قوسادى دەگەن جاڭساق پىكىرگە ۇرىنباي, تەاتر ءۇشىن ەڭبەك ەتكەن ءار سالانىڭ يەلەرىنە ارنالعان مۋزەي بۇرىشى بولعانى ءجون.
ۇشىنشىدەن, م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترى ديرەكتورى اسحات ماكسيم ۇلى تەاتر مۇراجايىن عىلىمي ورتالىققا اينالدىرۋ تۋرالى ويىمەن بولىسكەن ەدى. تەاتر مۇراجايىنداعى ءاربىر اقپاراتتىق ماتەريالدار, افيشالار, باعدارلامالار, ياعني تاريحتان ماعلۇمات بەرەتىن كەز كەلگەن قۇندى جادىگەرلەر ارنايى رۇقسات حاتپەن نەمەسە تەاتر تاراپىنان بەكىتىلگەن پرايس-پاراق ارقىلى قولجەتىمدى بولسا دەيمىز.
تورتىنشىدەن, قالا قوناقتارى مەن كورەرمەندەرگە تەاتر عيماراتىنا سپەكتاكلدەن تىس ۋاقىتتاردا ەكسكۋرسيا جاساۋ. بۇگىنگى كۇن – جارنامانى تالاپ ەتەتىن ۋاقىت. تەاتر ماڭى, تەاتر الاڭى, ياعني تەاترعا جاقىن (مەترو, ايالداما) جەرلەردىڭ بارىندە تەاتر جارنامالارى, تاريحىنان سىر شەرتەتىن سۋرەتتەر, تۇلعالار پورترەتتەرىمەن ايشىقتالىپ تۇرسا, ارتىق ەمەس. بۇل اكىمشىلىك تاراپىنان, مەملەكەت تاراپىنان قولداۋعا يە بولۋى كەرەك.
سالتانات ابىلعازيەۆا,
م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى
