اتالمىش كورمەنىڭ ماڭىزى جايلى كوپشىلىكتى حاباردار ەتكەن وبلىستىق مۋزەي باسشىسى مارعۇلان وسپانوۆ, بۇل شارا ەلباسىمىزدىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا, سونىمەن قاتار جۋىقتا اتاپ وتىلگەن استانانىڭ 20 جىلدىق مەرەيىمەن ورايلاس قولعا الىنىپ وتىرعانىن, مۇندا جەتكىزىلگەن ۇلاعاتى مول تاريحي-تانىمدىق جادىگەرلەر ەلوردالىقتاردىڭ ساناسىن جاڭعىرتىپ, زەردەسىن جەتىلدىرۋگە ۇلكەن اسەر ەتەرىن اتاپ ءوتتى.
العاش 1991 جىلى شاڭىراق كوتەرگەن ۇلى اعارتۋشى اتىنداعى مەموريالدىق مۋزەي ءوز قورىنا سول داۋىرگە ءتان 12 مىڭ دانا جادىگەردى توپتاستىرعان ەلىمىزدەگى جالعىز مەكەمە. ياعني بۇل دۇنيەلەردىڭ اراسىندا وتە قۇندى قولجازبالار, زاتتىق بۇيىمدار, اكىمشىلىك قۇجاتتار مەن فوتودەرەكتەر بار.
قوستانايلىق اعايىن استانالىق كورەرمەندەر ءۇشىن مۋزەي قورىنان تاڭداپ الىنعان ماڭىزى زور دەگەن جادىگەرلەردى اكەلىپتى. اتاپ ايقاندا, اعارتۋشى ىبىراي ءالتىنساريننىڭ باستاماسىمەن مەكتەپ قۇرلىسىن سالۋ تۋرالى قوستاناي ۋەزىنىڭ باستىعى ميحايلوۆتىڭ مالىمدەسى, 1884 جىلى قازان قالاسىندا جارىق كورگەن اتامىزدىڭ «شاريعاتۋل – يسلام» كىتابىنىڭ تۇپنۇسقاسى, ىبىرايدىڭ اتاسى بالعوجا ءبيدىڭ نەمەرەسىنە جازعان حاتى, اعارتۋشى دۇنيەدەن وتكەننەن كەيىن ونىڭ ارتىندا قالعان دۇنيە-مۇلكى تۋرالى 1890 جىلدىڭ 24 ناۋرىز كۇنى تولتىرىلعان ءتىزىم جانە مارقۇمنىڭ «قايتىس بولعانى تۋرالى» 1890 جىلدىڭ 13 ءساۋىر كۇنى ارتىندا قالعان جەسىرى ايعانىس اپامىزعا بەرىلگەن كۋالىك, سونىمەن قاتار اۋلەت شەجىرەسى, ورىنبور شەكارالىق كوميسسيا توراعاسىنا بالعوجا ءبيدىڭ ىبىرايدى ورىس-قازاق مەكتەبىنە قابىلداتۋ تۋرالى مالىمدەمەسى, ورىنبوردا قازاق بالالارىنا ارناپ سالىنعان مەكتەپتىڭ ماكەتى (بۇل مەكتەپتە 1850-1857 جىلدارى ىبىراي اتامىز ءبىلىم العان), اعارتۋشى-قايراتكەردىڭ 1889 جىلى قوستاناي قالاسىنداعى ەكى كلاستىق قازاق-ورىس ۋچيليششەسىنىڭ وقۋشىلارىمەن بىرگە تۇسكەن پورترەتى جانە ونىڭ مەكتەبىنەن تۇلەپ ۇشقان شاكىرتتەرى: قورعانبەك ءبىرىمجانوۆ, عابدىعاني بالعىنباەۆ, احمەت بايتۇرسىنوۆ, نۇرعالي قۇلجانوۆ, سپانديار كوبەەۆ, بەكەت وتەتىلەۋوۆ, مىرجاقىپ دۋلاتوۆ, ت.ب. دەرەكتى دۇنيەلەرىن كورىپ, كوزايىم بولدىق.
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
