ءمۇفتياتتىڭ حابارلاۋىنشا 21 تامىز كۇنى استانا جانە الماتى مەشىتتەرىندە جانە قازاقستاننىڭ باسىم بولىگىندە قۇربان ايت نامازى جەرگىلىكتى ۋاقىتپەن تاڭعى ساعات 7:00-دە باستالادى. ايت نامازىنىڭ ۋاقىتى باتىس قازاقستان وبلىسى مەن اتىراۋدا 7:15-كە, قىزىلوردا مەن اتىراۋدا 7:30-عا بەلگىلەنگەن. قاراعاندى وبلىسىندا ناماز 6:00-دە وقىلسا, قوستاناي وبلىسىندا - 8:00-دە باستالادى.
قازاقستان قالالارى بويىنشا ايت نامازىنىڭ ۋاقىتى تومەندەگىدەي:
1. استانا قالاسى - 07:00
2. الماتى قالاسى - 07:00
3. الماتى وبل. - 07:00
4. اقتوبە - 07:00
5. اقمولا - 07:00
6. اتىراۋ - 07:30
7. اقتاۋ - 07:15
8. بقو – 07:15
9. جامبىل - 07:00
10.قاراعاندى - 06:30
11.قوستاناي - 08:00
12. قىزىلوردا - 07:30
13. شىمكەنت - 07:00
14. تالدىقورعان - 07:00
15. پاۆلودار - 07:00
16. شقو - 07:00
17. سقو - 07:00
18. سەمەي – 07:00
19. جەزقازعان – 07:00
20. تۇركىستان وبلىسى - 07:00
سونداي-اق, قمدب قۇربان شالۋ جايلى حالىققا تولىق ماعلۇمات ۇسىنىپ وتىر.
قۇربان (اراب تىلىندە) – «جاقىنداۋ» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. ال شاريعاتتاعى تەرميندىك ماعىناسى – اللا تاعالانىڭ ريزاشىلىعىنا جاقىنداۋ نيەتىمەن قۇربان ايت كۇندەرىندە شالىناتىن ارنايى مالدىڭ اتى.
قۇربان شالۋدىڭ پايدالارى مەن حيكمەتتەرى
ا) اللا تاعالانىڭ امىرلەرىن ورىنداۋ ءاردايىم ريزاشىلىعىنا جاقىنداتىپ, اقىرەتتە سىيسىياپاتىنا كەنەلتەدى. قۇربان شالۋ دا اللا تاعالانىڭ ارنايى ءامىرى بولعاندىقتان بۇل ءامىردى ىقىلاسپەن ورىنداۋشى راببىسىنىڭ ريزاشىلىعىنا قاۋىشىپ, انا دۇنيەدە ءجۇزى جارقىن بولىپ, مول ساۋابىنا شومارى ءسوزسىز. پايعامبارىمىز ﷺ حاديسىندە بۇل اقيقاتتى بىلاي دەپ تۇسىندىرەدى: «ادام بالاسى قۇربان ايت كۇنىندە (قۇربان شالىپ) قان اعىزۋدان دا سۇيىكتى باسقا ىسپەن اللا تاعالاعا جاقىنداعان ەمەس. قانى اعىزىلعان مال قيامەت كۇنى مۇيىزدەرى, تۇياقتارى جانە جۇندەرىمەن كەلەدى. اعىزىلعان قان جەرگە تامباي جاتىپ, اللا تاعالانىڭ قۇزىرىندا ۇلكەن ماقامعا جەتەدى. سوندىقتان قۇرباندارىڭدى كوڭىل ريزاشىلىعىمەن شالىڭدار».[1] پايعامبارىمىز باسقا حاديستەرىندە اللا ريزاشىلىعى ءۇشىن شالىنعان قۇرباننىڭ ءاربىر قىلى ءۇشىن ساۋاپ بار ەكەنىن بىلاي دەپ سۇيىنشىلەگەن: «ساحابالار راسۋلىمىزگە ﷺ:
– ۋا, اللانىڭ ەلشىسى, قۇرباندىق دەگەن نە؟ – دەپ سۇراق قويدى.
– قۇرباندىق – سەندەردىڭ يبراھيم بابالارىڭنىڭ سۇننەتى, – دەدى.
– ودان بىزگە قانداي ساۋاپ بار؟
– ءاربىر تال قىلشىعى ءۇشىن ساۋاپ الاسىڭدار.
– قويدىڭ جۇنىنەن شە؟
– قويدىڭ ءجۇنىنىڭ ءاربىر تال قىلشىعىنا دا ساۋاپ جازىلادى».[2]
شىندىعىندا, اللا تاعالا ءبىزدىڭ شالعان قۇرباندارىمىزدىڭ اعىزىلعان قانىنا نەمەسە ەتىنە مۇقتاج ەمەس. ءبىزدىڭ شالعان قۇرباندارىمىزدىڭ ەتى نەمەسە قانى اللا تاعالانىڭ قۇزىرىنا جەتپەيدى. بىراق ءبىزدىڭ ونىڭ ءامىرىن لاببايك دەپ ورىنداۋىمىزداعى ىقىلاسىمىز بەن نيەتىمىزدىڭ اللا تاعالاعا جەتىپ, ريزاشىلىعىنا سەبەپ بولارى ءسوزسىز. بۇل شىندىقتى قۇران كارىم بىلاي دەپ باياندايدى:
«ولاردىڭ (قۇربان مالدارىنىڭ) ەتتەرى دە, قاندارى دا اللا تاعالاعا جەتپەيدى. بىراق وعان سەندەردىڭ تاقۋالىقتارىڭ عانا جەتەدى».[3]
ءا) قۇربان شالۋ – يبراھيم پايعامبارىمىزدان جالعاسىپ كەلە جاتقان سۇننەت. ءيا, يبراھيم پايعامبارىمىز اللا تاعالاعا بەرگەن سوزىندە تۇرىپ, باۋىر ەتى بالاسى يسمايىلدى ۇلى جاراتۋشىسىنىڭ جولىندا پيدا ەتە الاتىندىعىن پاش ەتىپ, قيىن سىننان وتكەن ەدى. مىنە, قۇربان شالۋ سول ءبىر عيبراتتى وقيعانىڭ ۇمىتىلماس كورىنىسى.
ب) ادام بالاسى قۇربان ايتتا قۇربان شالۋ ارقىلى ۇلى جاراتۋشىسىنىڭ وزىنە بەرگەن سانسىز نىعمەتتەرىنىڭ شۇكىرىن وتەپ, كۇنالارىنا كەشىرىم تىلەيدى.
ۆ) رۋحانياتتان الشاق بولعان مىنا ماتەريالدىق دۇنيەنىڭ قىسپاعىندا قالىپ, تارىققان ىشكى دۇنيەمىز بەن كوكىرەك سارايىمىز قۇربان ايتتاعى شالىنعان مالداردىڭ وزەندەي اققان قاندارىن ءار-ءار جەردەن كورگەن ۋاقىتتا پسيحولوگيالىق تۇرعىدان اسەرلەنىپ, بويىنداعى اۋىرلىقتان جەڭىلدەپ, كوكىرەگىندەگى قايعى-قاسىرەتىن ۇمىتىپ, ادامي تابيعاتىندا بولاتىن ىزا, كەك, دۇشپاندىق سياقتى سەزىمدەردەن ارىلىپ, ونە بويى جەڭىلدەپ, سەرگىپ قالادى.
گ) جاراتىلىسىندا وزىمشىلدىك, ساراڭدىق سياقتى كەيبىر جامان سيپاتتاردىڭ دانەگى بار جالپى ادام بالاسى قۇربان ايتتا تەك قانا اللا تاعالانىڭ ريزاشىلىعى ءۇشىن كەدەي باۋىرلارىنا جاردەم بەرۋ ارقىلى اتالمىش بولىمسىز سيپاتتاردىڭ دانەگىنىڭ ءتۇبىن بالتامەن شاۋىپ, ونىڭ ورنىنا بويىنداعى باۋىرمالدىق, جومارت, كىشىپەيىل سياقتى كامىلدىكتىڭ بەلگىسى سانالاتىن سيپاتتار دانەگىنىڭ ءونىپ-ءوسىپ, جەتىلۋى ءۇشىن سۋ سەبەدى.
د) دۇنيە جۇزىندە جىلىنا ميلليونداعان مال سويىلۋدا. بىراق بۇل سويىلعان مالدىڭ ەتتەرىنەن كوپتەگەن كەدەي-كەپشىك ماقرۇم قالۋدا. مىنە, قۇربان ايتتا وسى كەدەي, جاعدايى ناشار ادامداردىڭ جۇزىنە كۇلكى كىرىپ, شاتتىق بايراعى جەلبىرەيدى. ءبىر ادامنىڭ كوڭىلىنە شاتتىق بەرىپ, جۇزىنە كۇلكى كىرگىزۋ قانداي باقىت... اللا تاعالا اقىرەتتە ءبارىمىزدىڭ ءجۇزىمىزدى جارقىن قىلىپ, كوڭىلىمىزدى شاتتاندىرسىن! ءامين!
قۇربان ايتتا قۇربان شالۋدىڭ ۇكىمى
حانافي ءمازھابىندا قۇربان ايتتا شاماسى جەتكەندەرگە قۇربان شالۋ – ءۋاجىپ.
ۋاجىپتىگىنىڭ دالەلدەرى:
اللا تاعالا قۇران كارىمدە: «ناماز وقى جانە قۇربان شال»[4] – دەپ, ءامىر ەتىپ, قۇربان شالۋدىڭ ۋاجىپتىگىن بىلدىرەدى. پايعامبارىمىز ﷺ:
«كىمدە-كىم مۇمكىنشىلىگى بولا تۇرا قۇربان شالماسا, ءبىزدىڭ ناماز وقيتىن جەرىمىزگە جاقىنداماسىن!» – دەپ بۇيىرعان.
ارينە, بۇنداي قاتاڭ ەسكەرتۋ, كەم دەگەندە, قۇربان شالۋدىڭ ۋاجىپتىگىن بىلدىرسە كەرەك. پايعامبارىمىزدىڭ ﷺ: «قۇربان شالىڭدار! ويتكەنى ول يبراھيم اكەلەرىڭنىڭ سۇننەتى», – دەۋى قۇربان شالۋدىڭ ۋاجىپتىگىنە تەرىس ەمەس. ويتكەنى «سۇننەت» جولى دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. ياعني, بىزگە ءۋاجىپ بولعان قۇربان شالۋ – ءيبراھيمنىڭ جالعاسا كەلگەن جولى دەگەن ماعىنانى مەڭزەيدى.
قۇربان شالۋ كىمدەرگە ءۋاجىپ؟
قۇربان شالۋ بەلگىلى ءبىر ادامعا ءۋاجىپ بولۋ ءۇشىن تومەندەگى شارتتار كەرەك.
1) مۇسىلمان بولۋ
2) قۇربان ايت ۋاقىتىندا جولاۋشى بولماۋ
3) نەگىزگى قاجەتتەردەن تىس نيساپ مولشەرىندەگى قارجىعا يە بولۋ. نيساپ مولشەرى – 85 گرامم التىن ياكي قۇنىنا تەڭ كەلەتىن اقشا. زەكەت عيباداتى سياقتى قۇرباننىڭ ءۋاجىپ بولۋى ءۇشىن نيساپ مولشەرىنە جەتكەن مالعا ءبىر جىل تولۋ شارت ەمەس.
قۇربان شالعان ۋاقىتتا مىندەتتى تۇردە نيەت ەتۋ كەرەك. ويتكەنى, مالدى عيبادات ءۇشىن سوياتىنى سياقتى, تەك قانا ەتىن پايدالانۋ ءۇشىن دە سويۋعا بولادى.
قۇربان شالۋدىڭ ۋاقىتى
قۇربان شالۋدىڭ ۋاقىتى قۇربان ايتتىڭ ءبىرىنشى كۇنى ايت نامازىنان كەيىن باستالىپ, ايتىڭ ءۇشىنشى كۇنى اقشامعا از ۋاقىت قالعانعا دەيىن جالعاسادى. ءۇزىر سەبەپتەرگە بايلانىستى قۇربان ايت نامازىنا بارا الماي قالعان ادامنىڭ, ناماز وقىپ بولاتىنداي ۋاقىت وتكەننەن كەيىن قۇربانىن شالا بەرۋىنە بولادى. پايعامبارىمىزدان ﷺ قۇربان شالۋدىڭ ۋاقىتىنا بايلانىستى بىرنەشە حاديس ريۋايات ەتىلگەن. ءبارا يبنۋ ءا'زيبتىڭ ريۋاياتى بويىنشا:
«اللا ەلشىسى ﷺ:
ء «بىزدىڭ بۇل كۇندە العاشقى جاسايتىن – ءىسىمىز ناماز وقۋ, سوسىن قايتىپ كەلىپ, قۇربانىمىزدى شالۋ. كىم وسىلاي ىستەسە ءبىزدىڭ سۇننەتىمىزگە ەرگەنى. ال كىمدە-كىم بۇدان بۇرىن قۇربانىن شالاتىن بولسا, بۇل قۇربانىنىڭ وتباسىنا بەرىلگەن ەتتەن ايىرماشىلىعى جوق. بۇنىڭ قۇربان بولۋى مۇمكىن ەمەس».
باسقا ءبىر حاديستە: «كىمدە-كىم نامازدان بۇرىن قۇربانىن شالسا, قايتادان شالسىن», – دەپ, نامازدان بۇرىن شالىنعان مالدىڭ قۇرباندىققا ەسەپتەلمەيتىنىن ەسكەرتەدى.
قۇرباندىققا شالۋعا بولاتىن مالدار
تەك قانا قوي, ەشكى, سيىر جانە تۇيە مالدارىن عانا قۇرباندىققا شالۋعا بولادى. قۇربان رەتىندە شالىناتىن قوي جانە ەشكى كەم دەگەندە ءبىر جاسار, سيىر ەكى جاسار, تۇيە بەس جاسار بولۋى كەرەك. التى-جەتى ايلىق كەپە قوزى ءبىر جاسار قوي سياقتى سەمىز, ەتتى بولسا, قۇرباندىققا شالۋعا جارايدى. قوي مەن ەشكىنىڭ ەركەگىن, سيىردىڭ ۇرعاشىسىن شالۋ ابزال. ەلىك, ارقار سياقتى اڭدار مەن تاۋىق, قوراز, قاز, ۇيرەك سياقتى قۇستار قۇربان رەتىندە سويىلمايدى.
بىرىگىپ قۇربان شالۋ
قوي نەمەسە ەشكىنى تەك قانا ءبىر ادام قۇربان رەتىندە شالا الادى. ال سيىر نەمەسە تۇيەنى ياعني, ءىرى قارانى ءبىر كىسىنىڭ جالعىز ءوزى ءۇشىن شالۋىنا بولاتىن سياقتى جەتى كىسىگە ارناپ, ورتاق شالۋلارىنا بولادى. قۇرباندى ورتاقتاسىپ شالعان ۋاقىتتا ءاربىر ادام قۇربان شالۋ نيەتىمەن ورتاقتاسۋى كەرەك. ءبىر كىسى قۇربان ءۇشىن, ال ەكىنشى ءبىر كىسى تەك قانا ەتىن الۋ نيەتىمەن ورتاقتاسسا, شالىنعان مال بارلىق ورتاقتار ءۇشىن قۇربان بولىپ ەسەپتەلمەيدى.
قۇرباندىققا جارامايتىن مالدار
پايعامبارىمىز ﷺ قۇرباندىققا جارامايتىن مال تۋراسىندا: «سوقىرلىعى انىق بەلگىلى سوقىر, اۋرۋى بەلگىلى اۋرۋشاڭ, (جۇرە المايتىنداي دارەجەدە) اقساقتىعى بەلگىلى بولعان اقساق جانە جىلىگى كورىنەتىندەي وتە ارىق مالدار قۇرباندىققا جارامايدى»,[5] – دەگەن. حانافي ءمازھابىنىڭ عالىمدارى حاديستە ايتىلعان قۇرباندىققا جارامايتىن مالدارداعى كەمشىلىكتەرگە قياس (سالىستىرۋ) جولىمەن باسقا دا كەمشىلىكتەردى قوسقان. ول كەمشىلىكتەر مىنالار:
- ءبىر كوزى سوقىر
- سويىلاتىن جەرگە جەتە المايتىن دارەجەدە السىزقۇلاعى نەمەسە قۇيرىعى تۋمادان جوق نەمەسە باسىم بولىگى كەسىلگەن
- تىستەرىنىڭ كوبى ءتۇسىپ قالعان
- ەمشەكتەرىنىڭ باسى ج ۇلىنىپ قالعان
- ءبىر ءمۇيىزى نەمەسە ەكەۋى دە تۇبىنەن سىنعان
قۇربان شالۋى ءۋاجىپ بولعان كىسىنىڭ قۇرباندىق مالىندا اتالمىش كەمشىلىكتەردىڭ بىرەۋى ساتىپ العاننان كەيىن پايدا بولسا نەمەسە العان مالى ءولىپ قالسا, قايتادان قۇرباندىققا جارايتىن مال ساتىپ الىپ شالۋى كەرەك. ال وزىنە قۇربان شالۋ ءۋاجىپ بولماسا دا, ساۋاپ ءۇشىن شالۋدى نيەت ەتكەن كەدەي ادامنىڭ ساتىپ العان قۇربانىندا ءبىر كەمشىلىك پايدا بولسا, سول مالدى شالا بەرەدى. ءتىپتى قۇربان شالۋى ءۋاجىپ بولماعان كەدەي ادام, بويىندا كەمشىلىگى بار مالدى ساتىپ الىپ, قۇربان رەتىندە شالۋىنا بولادى. ويتكەنى, كەدەي ادامنىڭ شالعان قۇرباندىعى – ءناپىل قۇربان. ءناپىل عيباداتتا كەشىرىم بار.
قۇربان شالۋدا وكىلدىك
قۇرباندىق مالىن مۇمكىنشىلىگى بولسا, موينىنا ءۋاجىپ بولعان ادامنىڭ ءوزى شالعانى ابزال جانە ساۋابى مول. بىراق باسقا بىرەۋگە وكىلدىك بەرۋىنە دە بولادى. قۇربان شالۋى ءۋاجىپ كىسى باسقا ءبىر ادامدى تەلەفون ارقىلى نەمەس حات سياقتى جولدارمەن ءوزىنىڭ ورنىنا باسقا ادامدى وكىل رەتىندە قۇربان شالۋى ءۇشىن تاعايىنداي الادى. وكىلگە «مەنىڭ ورنىما قۇربان الىپ, شال» دەپ ايتىلعان ۋاقىتتا, وكىل سول ادامنىڭ اتىنا قۇربان الىپ شالادى. ءاليدىڭ پايعامبارىمىزدىڭ ﷺ ورنىنا وكىل رەتىندە قۇربان شالعانى جونىندە ريۋايات بار.
قۇربان مالى قالاي شالىنادى؟
قۇربان رەتىندە شالىناتىن مالدى قيناماۋ ءۇشىن, وتكىر پىشاق قولدانۋ كەرەك. مالدى سويۋ ءۇشىن جەرگە جاتقىزعاننان كەيىن پىشاقتى كوز الدىندا جالاقتاتىپ, قايراۋ – ماكرۇھ. ال, قيناماي سويۋ – سۇننەت. پايعامبارىمىز ﷺ ءبىر حاديسىندە بىلاي دەيدى:
«مالدى باۋىزداعان ۋاقىتتا جاقسىلاپ باۋىزداڭدار. كىمدە-كىم مال سويسا, پىشاعىن جاقسىلاپ قايراسىن جانە تەزىرەك باۋىزداپ مالدى راحاتىنا قاۋىشتىرسىن».[6]
قۇربان رەتىندە شالىناتىن مال قۇبىلاعا قاراتا جاتقىزىلىپ, دۇعا رەتىندە مىنا ايات وقىلادى:
«كۇمانسىز مەنىڭ نامازىم جانە باسقا عيباداتتارىم, ءومىرىم دە, ءولىمىم دە بۇكىل الەمدەردىڭ راببى اللاھ ءۇشىن. ونىڭ ەش سەرىگى جوق».
ودان كەيىن:
«اللاھۋ اكبار, اللاھۋ اكبار ءلا يلاھا يللاللاھۋ, ۋاللاھۋ اكبار, اللاھۋ اكبار ۋا ليللاھيلحامد» – دەپ, تاكبىر ايتىپ, «بيسميللاھي, اللاھۋ اكبار» – دەپ باۋىزدالادى.
تەك قانا قۇرباننىڭ يەسىنىڭ عانا «بيسميللاھي, اللاھۋ اكبار» – دەۋى جەتكىلىكتى ەمەس. قۇرباندى باۋىزداعان ادام دا «بيسميللاھي, اللاھۋ اكبار» – دەۋى كەرەك. ادەيى ۇمىتپاستان «بيسميللاھ» دەپ ايتپاسا, قۇرباننىڭ ەتىن جەۋگە بولمايدى. ويتكەنى, اللانىڭ اتى ايتىلىپ, باۋىزدالماعان مالدىڭ ەتىن جەۋ – حارام. قۇرباننىڭ يەسى قۇرباندى باۋىزدايىن دەپ جاتقان قاساپتىڭ قولىنىڭ ۇستىنە قولىن قويىپ, بىرگە باۋىزداسا, ەكەۋىنىڭ دە «بيسميللاھ» دەپ ايتۋلارى كەرەك. سويىلاتىن مال قۇربان نيەتىمەن باۋىزدالۋ كەرەك. مالدىڭ جانى شىققاننان كەيىن بارىپ قانا تەرىسى سىپىرىلادى. جانى شىقپاي جاتىپ باسىن كەسىپ الىپ تاستاۋ نەمەسە تەرىسىن سىپىرۋ–ماكرۇھ.
قۇرباندىققا شالىنعان مالدىڭ ەتى مەن تەرىسى
باي بولسىن, كەدەي بولسىن قۇربان ايتتا شالعان قۇرباندىعىنىڭ ەتىن جەۋىنە بولادى. قۇرباندىققا شالىنعان مالدىڭ ەتىن ءۇش بولىككە ءبولىپ تاراتۋ – مۇستاحاپ. ءبىر بولىگى – تۋعان-تۋىس, كورشىلەرىنە باي بولسا دا سىيعا تارتىلادى, ەكىنشى بولىگى – كەدەي جانە مۇقتاج ادامدارعا, ءۇشىنشى بولىگى – ءوزىنىڭ وتباسىنا, بالا-شاعاسىنا بەرىلەدى. بىراق شالىنعان مالدى تۇگەلدەي كەدەي-مۇقتاجدارعا تاراتۋعا بولاتىنى سياقتى, تۇگەلدەي ءوزىنىڭ وتباسىنا قالدىرا الادى. اللا تاعالا قۇران كارىمدە قۇرباننىڭ ەتى تۋراسىندا بىلاي دەيدى:
«قۇرباننىڭ ەتىنەن وزدەرىڭ جەڭدەر ءارى مىسكىندەر مەن كەدەيلەرگە جەگىزىڭدەر»[8]
پايعامبارىمىزدىڭ ﷺ شالعان قۇربانىنىڭ ەتىن قالاي تاراتقاندىعى تۋراسىندا يبنۋ ابباس بىلاي دەپ ريۋايات ەتتى:
«پايعامبارىمىز شالعان قۇرباندىعىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن – وتباسىنا, ۇشتەن ءبىرىن – كەدەي كورشىلەرىنە, قالعان ۇشتەن ءبىرىن ساداقا رەتىندە تاراتاتىن».
ءۋاجىپ بولسىن, ءناپىل بولسىن قۇرباندىققا شالىنعان مالدىڭ ەتىن, تەرىسىن, سيراق-باسىن جانە ءسۇتىن ساتۋ – ماكرۇھ. قۇربان مالىنىڭ اتالمىش بولشەكتەرى ساتىلعان جاعدايدا قۇنى كەدەيلەرگە ساداقا رەتىندە بەرىلەدى. قۇربانعا شالىنعان مالدىڭ ەشقانداي بولشەگىنەن قاساپتىڭ اقىسى رەتىندە تولەۋگە بولمايدى. حز. ءاليدىڭ بىلاي دەگەنى ريۋايات ەتىلدى: «اللا ەلشىسى تۇيەلەر قۇرباندىققا شالىنعان ۋاقىتتا باسىندا تۇرۋىمدى جانە تەرىلەرى مەن جۇندەرىن تاراتۋىمدى ءامىر ەتتى. ولاردىڭ ەشبىر نارسەسىن قاساپ اقىسى رەتىندە بەرۋگە ماعان تىيىم سالدى. «قاساپ اقىسىن ءبىز ءوزىمىز بەرەمىز», – دەدى.[9]
قۇرباندىققا شالىنعان مالدىڭ تەرىسىن كەدەيلەرگە, قايىرىمدىلىق قورلارىنا بەرۋگە بولادى.
قۇرباندىققا ارنايى مال الىپ سويماي, ورنىنا سول قۇرباننىڭ قۇنىن اقشالاي ساداقا رەتىندە كەدەيلەرگە بەرۋگە بولا ما؟
قۇرباندىقتا قان اعىزۋ نەگىز بولعاندىقتان مال سويىپ, قان اعىزباسا, قۇرباندىق مىندەتى موينىنان تۇسپەيدى.
كوز جۇمعان كىسى ءۇشىن قۇربان شالۋعا بولا ما؟
ولگەن كىسى ءوزىنىڭ اتىنا قۇربان شالۋدى تاپسىرىپ كەتپەسە دە, ساۋابىن ولىگە باعىشتاۋ نيەتىمەن قۇربان ايت كۇندەرىندە قۇربان شالۋعا بولادى. شالعان قۇربانىنىڭ ەتىنەن جەۋىنە رۇقسات. بىراق ءولىنىڭ تاپسىرىپ كەتكەن وسيەتىن ورىنداۋ نيەتىمەن شالعان قۇربانىنىڭ ەتىنەن جەۋگە بولمايدى. ەتىن تولىق ساداقا رەتىندە تاراتۋ كەرەك.