«قازاقستان» رەسپۋبليكالىق تەلەراديو كورپوراتسياسى» اق باسقارما ءتورايىمى نۇرجان مۇحامەدجانوۆامەن اڭگىمە
– نۇرجان جالاۋقىزى, بيىل قازاق راديوسى 90 جاسقا تولىپ وتىر. وسى تاريحي وقيعا قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق تويىمەن ورايلاس كەلدى. گازەت وقىرماندارى مەن راديو تىڭدارماندارى اتىنان قوس مەرەكە قۇتتى بولسىن دەيمىز!
– راحمەت! البەتتە, ءبىز ءۇشىن تاۋەلسىزدىكتىڭ تويىنىڭ ءمانى ۇلكەن. ازاتتىق بولماسا قازاق راديوسىنىڭ ءۇنى دە الىسقا جەتپەس ەدى, شىنايى شىقپاس ەدى. سوندىقتان, ءبىز راديونىڭ تويىن تاۋەلسىزدىك مەرەكەسىنىڭ الدىنا تۇسىرمەي, سودان كەيىن اتاپ ءوتۋدى ۇيعاردىق. ءسويتىپ, الدىمەن بۇكىل حالىقتىڭ تاۋەلسىزدىككە قوسقان ۇلەسى, بۇل مەرەكەنىڭ ءمانى جانە سوعان وراي جاسالعان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق تارتۋلار, ەل بىرلىگى, جەر تىنىشتىعى, دىندەر تاتۋلىعى جايىندا ءسوز قوزعادىق. راديونىڭ دا ەفيرى وسى ۇلكەن ماقساتقا ارنالدى. جاسامپاز جيىرما جىلدىڭ ىشىندە ەلىمىزدىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرىنە جان-جاقتى شولۋ جاسالىپ, «تاۋەلسىزدىك شەجىرەسى» مەن «تاۋەلسىزدىك تاعىلىمى» اتتى حابارىمىز كۇن سايىن ەفيرگە شىعادى. ارقايسىسى جەكە تاقىرىپپەن بەلگىلەنگەن «تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 شىڭى» حابارىن ۇزبەي بەردىك. قازاق تىلىندە سويلەيتىن وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ لەبىزدەرىن جەتكىزەتىن «مەملەكەتتىك ءتىل – مەنىڭ ءتىلىم» حابارىن وسى قاتارعا قوسقان ءجون.
– قازاق راديوسىنىڭ تاريحىن تولىق تاراتىپ شىعۋ ءبىر سۇحباتتىڭ اياسىنا سىيا قويماس. نەبىر بەلگىلى تۇلعالار قىزمەت اتقاردى. نەبىر ءدۇلدۇل داۋىستار ەفيرگە شىعارىلدى. ەڭ باستاۋىن ايتپاساق تا, بەرىدە بەلگىلى قايراتكەرلەرى بولعانى انىق. ولاردىڭ باسىنان وتكىزگەن وقيعالارى بۇگىنگى بۋىنعا تاعىلىمدى شىعار؟
– ونداي قايراتكەرلەر دە, وقيعالار دا جەتكىلىكتى بولعان. ماسەلەن, قاناپيا مۇستافين دەگەن اعامىز 1957-1959 جىلدار ارالىعىندا قازاق سسر مينيسترلەر كەڭەسى جانىنداعى راديو حابارلارى مەن تەلەۆيدەنيە جونىندەگى كوميتەتتى باسقاردى. قازاق كوممۋنيستىك جۋرناليستيكا ينستيتۋتىن جانە الماتى پەداگوگيكا ينستيتۋتىن بىتىرگەن. ونىڭ الدىندا تراكتورشىلار كۋرسىندا وقىعان. بىرنەشە جىل سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى بەينەتقور اۋدانىندا تراكتور ايداۋشى بولىپ, جەر جىرتقان. جوعارى ءبىلىم العان سوڭ 1937-38 جىلدارى قازاق راديوسىنىڭ رەداكتورى بولعان. سول تۇستا رەداكتور قاناپيا مۇستافين 1937 جىلى 19 قازاندا پارتيا قاتارىنان شىعارىلىپتى. وعان «ءسابيت مۇقانوۆتىڭ سىبايلاسى» دەگەن ايىپ تاعىلعان. ەكەۋىنىڭ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا دۇنيەگە كەلگەنى بەلگىلى. قانشالىقتى «سىبايلاس» ەكەنىن «ۇشتىك» انىقتاپ ۇلگەرگەنشە جازۋشى ءسابيت مۇقانوۆ ماسكەۋگە ارىزدانىپ, ءوزىنىڭ كەڭەستىك زامان مەن بولشەۆيكتىك پارتيانى جىرلاپ جۇرگەنىن دالەلدەپ شىعادى. 1937 جىلى 17 قاراشادا ءسابيت مۇقانوۆتىڭ پارتيالىعى قالپىنا كەلتىرىلەدى. سونىمەن بىرگە ءمۇستافيننىڭ دا پارتيالىق بيلەتى قايتا قولعا تيگەن. ەگەر ءسابيت مۇقانوۆ سوتتالىپ كەتكەندە, قاناپيا مۇستافين قازاقستانداعى راديو مەن تەلەۆيزيا ءىسىنىڭ ءبىرىنشى باسشىسى دەڭگەيىنە دەيىن جەتپەس ەدى.
بىردە مينيسترلەر كەڭەسى جانىنداعى كوميتەت, بىردە مادەنيەت مينيسترلىگى جانىنداعى باس باسقارما تۇرىندە جۇمىس ىستەگەن راديو سالاسىنا تەلەۆيدەنيەنىڭ قوسىلۋى وسى ءمۇستافيننىڭ باسشىلىعى تۇسىندا جۇزەگە استى. 1957 جىلى 12 ماۋسىمدا قازاق سسر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى دىنمۇحامەد قوناەۆ قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنە ارنايى حات جولدادى. وندا كسرو مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ «كسرو مينيسترلەر كەڭەسى جانىنان راديو حابارلارى مەن تەلەۆيدەنيە جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتىن قۇرۋ تۋرالى» قاۋلىسىنا سايكەس قازاق سسر مينيسترلەر كەڭەسى جانىنان راديو حابارلارى مەن تەلەۆيدەنيە جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەت قۇرۋ قاجەت دەدى. جانە كوميتەت توراعاسى ەتىپ قاناپيا مۇستافين جولداستى بەكىتۋگە ۇسىنىس ەنگىزدى. بۇل قۇجاتتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ مۇراعاتىنداعى 708-قوردىڭ 69-ءتىزبەسىنىڭ 1939-ىسىندەگى 51-بەتتەن كورە الاسىزدار.
مىنە, راديو قىزمەتكەرلەرىنىڭ دە تاريحتىڭ اۋىر جولدارىنان وتكەنىن وسى مىسال اڭعارتادى. ءسوز اراسىندا ايتا كەتسەك, راديومىزدىڭ «التىن قورىندا» ءسابەڭنىڭ كەرەمەت ءۇنى, كەلەلى پىكىرلەرى ساقتالعان. مەن العاش راديوعا قىزمەتكە الىنعانشا, ءتىپتى ءبىزدىڭ بۋىن ستۋدەنت بولىپ الماتىعا كەلگەنشە قاناپيا اعامىز ومىردەن ءوتىپ كەتىپتى. ال ءوز باسىم حاميت حاسەنوۆ, كامال سمايىلوۆ, ساعات ءاشىمباەۆ سىندى تۇلعالاردىڭ تەلەۆيزيا مەن راديو حابارلارى جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتتى باسقارعان كەزىن كوردىم. سول اعالاردىڭ جولىن جالعاستىرىپ وتىرعانىمدى مارتەبە سانايمىن. قازاق راديوسىنىڭ «التىن داۋىسى» انۋاربەك بايجانباەۆ اعامىزدىڭ ەل مادەنيەتى مەن ونەرىندە الار ورنى ەرەكشە.
– اڭگىمە ورايىندا ءبىز دە وسى «قازاق لەۆيتانى» اتالعان تۇلعا جايىندا سۇراماق ەدىك...
– قازاق راديوسىنىڭ ساعات سايىن شىعاتىن جاڭالىقتارى انۋاربەك بايجانباەۆتىڭ وقۋىندا تىڭدارماندارعا ايرىقشا اسەر ەتەتىن ەدى. انۋاربەك اعامىز ءبىزدى – جاستاردى ۇنەمى ماڭدايىمىزدان سيپاپ, ارقامىزدان قاعىپ وتىراتىن. ءار حاباردى قاعىس قالدىرمايتىن. ول كىسىنىڭ ءبىزدىڭ حابارىمىزدى وقۋى ەڭ ۇلكەن ماراپات سياقتى كورىنەتىن. اۋەزوۆتىڭ, ءمۇستافيننىڭ, ماياكوۆسكيدىڭ شىعارمالارىن راديودان وقىعان قازاق سسر حالىق ءارتىسىنىڭ قاتارعا ەندى قوسىلعان جاس ءجۋرناليستىڭ شىعارماسىن وقىپ بەرۋى – اعالىق پەن قاراپايىمدىلىقتىڭ قاتار ورىلگەن كورىنىسى دەپ باعالايمىن. انەكەڭنىڭ قىزمەتى – بارلىق راديو قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن ەتالون. قازىر قازاق راديوسى انۋاربەك بايجانباەۆ اتىنداعى ارنايى سىيلىق تاعايىنداعان. مەرەكەلىك كەشتە ءبىز باسقا ماراپات الۋشىلارمەن قاتار, وسى سىيلىقتىڭ يەگەرىن دە بىلەتىن بولامىز.
مىرزابەك قۋاتبەكوۆ دەگەن اعامىز دا كەرەمەت داۋىس قانا ەمەس, كەڭپەيىل كىسىلىك قاسيەتىمەن باۋراپ تۇراتىن. ءنازيلا بايمۇراتوۆا اپامىز ۇزاق جىلدار وسى قازاق راديوسىنىڭ ىستىعىنا كۇيدى, سۋىعىنا توڭدى. ءالى كۇنگە شارشامايتىن قاسىمحان ەرسارين, ساۋىق جاقانوۆا سىندى ارداگەرلەر جاس مامانداردىڭ ءبىر ەمەس, بىرنەشە تولقىنىن قالىپتاستىردى.
راديو ارداگەرلەرى سۆەتلانا مۋسينا, تورەحان تاسبولاتوۆ, رۋسلانا قۇدايبەرگەنوۆا, راۋشان ايتجانوۆا, فاريحان اتحانوۆا, تاڭات دوسپاەۆ جانە باسقا اعا-اپا جۋرناليستەر ەڭبەگى – قازاق راديوسىنىڭ جارقىن بەتتەرى بولىپ سانالادى. سونىڭ ءبارى ەسكەرۋسىز, ەلەۋسىز قالماق ەمەس. كوزى ءتىرى ارداگەرلەردىڭ ەستەلىكتەرى مەن سۇحباتتارى جانە ومىردەن ءوتىپ كەتكەن مايتالماندارعا ارنالعان وچەركتەر قازاق راديوسى ەفيرىنەن بەرىلىپ ءجۇر.
– راديوسىز ءومىردى ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. ەلدى ەلەڭ ەتكىزەر جاڭالىقتار مەن سان الۋان قۋانىشتى حابارلاردى حالىققا جەتكىزۋدەن جالىقپايسىزدار. توقسان جىل ىشىندە ونىڭ دا ءتاسىلى تالاي وزگەرگەن شىعار.
– البەتتە. ءبىز قىزمەتكە كەلگەن سەكسەنىنشى جىلدار باسىندا يىققا اسىپ ءجۇرەتىن «رەپورتەر-6» اتتى اپپارات بولاتىن. ونىڭ ءوز سالماعى اۋىر. بۇعان قوسىمشا باتارەيالاردى, تاسپالاردى قوسساڭىز, ءبىر كىسىنى شارشاتاتىن جۇك شىعادى. بىزدەن بۇرىنعى اعا بۋىن ودان دا اۋىر ماگنيتوفون-رەپورتەردى كوتەرىپ جۇرگەن. ءبىز بولساق R-6-نى ارقالاپ ىسساپارلارعا اتتاناتىنبىز. ال مونتاج قايشى مەن جەلىم ارقىلى جۇزەگە اساتىن. كەيىن ءبىر تاسپادان كەلەسى تاسپاعا ماگنيتتى تۇردە كوشىرىپ مونتاجداۋ اپپاراتتارى كەلگەندە قاتتى قۋانعانبىز. بۇل كۇندە الگى تەحنيكانى ءبىزدىڭ كورپوراتسياداعى مۋزەيدەن عانا كورەسىزدەر. قازىرگى جۋرناليستەردىڭ قولىندا سىرىڭكەنىڭ قورابىنداي عانا ديكتوفون ءجۇر.
ەكىنشىدەن, تەحنيكالىق جەتىستىكتەرمەن قاتار جۋرناليستەردىڭ جۇمىس ءتاسىلى وزگەردى. ساۋند-ديزاينەر, ديدجەي سىندى ماماندىقتار پايدا بولدى. بۇرىن ديكتورلار تەك قاعازدا جازىلعاندى وزگەرتپەي وقىسا, ەندى ەفيردەگىلەر كورەرمەن تالابىنا وراي جۇمىس ىستەپ, ونىڭ ايتقانىن ورىنداۋعا تىرىسادى. باسقا اقپارات قۇرالدارىمەن قاتار, راديوداعى تسەنزۋرا جويىلدى. مۇنى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن دامىتۋداعى عانا ەمەس, بۇكىل ەلدەگى دەموكراتيانى ورنىقتىرۋداعى ەڭ ماڭىزدى قادامىنىڭ ءبىرى دەپ سانايمىن!
ۇشىنشىدەن, راديونىڭ ەفير كەستەسى بۇرىنعىداي قاتىپ قالمايدى. ينتەراكتيۆتى باعدارلامالار پايدا بولدى. ەفيرگە كىم سۇراق قويادى, قانداي سۇراق قويادى, ونى ستسەناريگە جازىپ جاتۋدىڭ قاجەتى جوق. تىكەلەي قوسىلىمدار جۇزەگە استى. استاناداعى ماڭىزدى ساياسي نەمەسە الەۋمەتتىك, ءتىپتى سپورتتىق شارالاردان كەز كەلگەن ۋاقىتتا ەفيرگە تىلشىلەر شىعۋى مۇمكىن. بۇرىن ونداي مۇمكىندىك «قايرات» پەن «پاحتاكور» ويىنىنىڭ سوڭعى ءۇش مينۋتىنا عانا بەرىلەتىن.
الداعى ۋاقىتتا قازاق راديوسى استانادا جاڭادان سالىنعان, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ارنايى بارىپ اشقان «قازمەديا» ورتالىعىنان شىعاتىن بولادى. سوندا وسى زامانعى ساندىق تەحنولوگيانىڭ ەڭ سوڭعى ۇلگىلەرىمەن HD پىشىنىندە جۇمىس ىستەي باستايمىز. ول راديو قىزمەتكەرلەرىنە تىڭ سەرپىلىس بەرەرى انىق.
– جاڭا پىشىنگە اۋىستىق دەپ تىڭداۋشىلاردى «التىن قوردان» ايىرىپ تاستامايسىزدار ما؟
– سۇراعىڭىز ورىندى. بىراق, ونداي كۇدىككە ەش نەگىز جوق. ءبىز «التىن قوردىڭ» شىپ-شىرعاسىن شىعارماي ساندىق فورماتقا كوشىرىپ جاتىرمىز. بۇل ءۇشىن كورپوراتسيادا ارنايى كوميسسيا قۇرىلعان. قورداعى 31 مىڭ ماتەريال كوشىرىلدى. بۇل جۇمىس توقتامايدى. البەتتە, الدىمەن قۇندى, كەرەك ماتەريال ساندىق فورماتتا ساقتالادى. «التىن قور» – راديونىڭ, كورپوراتسيانىڭ عانا ەمەس, مەملەكەتتىڭ مەنشىگى. مۇندا قايتالانباس داۋىستار, اندەر, كۇيلەر جاتىر. كەيىن جەكەلەپ, توپتاسىپ شىعىپ جاتقان ءجۇز ءان, مىڭ ءان, مىڭ كۇي ءتارىزدەس جيناقتاردىڭ ءبارىنىڭ «التىن قوردان» الىنعانى ءمالىم. قازىر عاسىرلىق مەرەيتويلارى اتالىپ وتىلەتىن تۇلعالاردىڭ ۇرپاقتارى, ىزدەۋشىلەرى الدىمەن ءبىزدىڭ كورپوراتسياعا كەلىپ, «التىن قوردان» سول قايراتكەردىڭ داۋىسىن سۇراپ جاتادى. باۋكەڭنىڭ, عابەڭنىڭ, مۇحاڭنىڭ, سابەڭنىڭ ءجانە باسقا قايتالانباس تۇلعالاردىڭ پىكىرلەرى مەن ويلارى ءوز اۋىزدارىمەن ايتىلعانى ءۇشىن عانا ەمەس, ۇلتتى, حالىقتى ساقتاۋ قامىمەن ايتىلعانى ءۇشىن دە ءالى كۇنگە ماڭىزدى. سودان رۋح الامىز. سودان حالىق ءۇشىن قىزمەت ەتۋ قاجەتتىگىن تۇيسىنەمىز.
– جيىرما جىلدىق بەلەسكە كوتەرىلگەن قازاقستاننىڭ ورەسى وسكەن تىڭدارماندارىن تارتۋدا قازاق راديوسى كوشتەن قالىپ قويمادى ما؟ ويتكەنى, قازىر نەشە ءتۇرلى راديو ەفيرگە شىعىپ جاتىر.
– باسەكەلەستەر مىقتى. سوندىقتان ءبىز ءار سالا بويىنشا تىڭعىلىقتى ازىرلەنگەن حابارلار بەرەمىز. اقپاراتتىق قىزمەت جەدەل, «بۇگىن» دەپ باستالاتىن, ءارى انىق-قانىعى تولىق ايقىندالعان جاڭالىقتاردى ۇسىنادى. ول ءاربىر جارتى ساعات سايىن قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جۇرەدى. الەۋمەتتىك سالادا ينتەراكتيۆتى حابارلاردىڭ ىقپالى ەرەكشە. سوندىقتان تىكەلەي ەفيردە وتەتىن «دەنساۋلىق» جانە «زاڭگەر كەڭەسى» حابارلارىنىڭ رەيتينگى جوعارى. باعدارلاما جۇرگىزۋشىسى گۇلبانۋ الپامىسقىزى بىلتىر سوروس قورىنىڭ گرانتىنا يە بولىپ, پولشاعا بارىپ قايتتى. ورىس تىلىندەگى «تەرريتوريا پراۆا» حابارىندا زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى ن.بايىمبەتوۆ تىڭدارماندار ساۋالىنا جاۋاپ بەرەدى. بۇل حاباردىڭ رەيتينگى باسەكەلەستەردەن كوش ىلگەرى ەكەنىن ءبارى مويىندايدى. ءتىلشىمىز نۇرجامال حاسانقىزى «مەملەكەتتىك ءتىل» باعدارلاماسى ءۇشىن 2-ءشى جىل قاتارىنان الماتى قالالىق اكىمدىگى ۇيىمداستىرعان بايقاۋدا 1-ءشى ورىندى يەلەندى. قازاق راديوسىنىڭ تابىسى دەپ اسكەري-پاتريوتتىق تاقىرىپتاعى «قازاق ساربازى», ەلىمىزدەگى ءىرىلى-ۇساقتى قالالاردىڭ تاريحىمەن تانىستىرىپ, بۇگىنگى الەۋمەتتىك-مادەني جاعدايىن جۇرتقا جەتكىزەتىن «شالقار دالانىڭ شاھارلارى», وتاندىق ءوندىرىس جايلى «وتاندىق ءونىم» حابارلارىن ايتۋعا بولادى.
جاستارعا ءدىن تۋرالى دۇرىس ءتۇسىندىرۋ ماقساتىن كوزدەيتىن «يسلام قۇندىلىقتارى» اتتى باعدارلامامىز بار. تىكەلەي ەفيردە وتەتىن باعدارلامانى قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ مامانى اسىلبەك اۋەزحان ۇلى جۇرگىزەدى. قازاق راديوسىنىڭ ەفيرىنەن كۇن سايىن ەلىمىزدەگى وزگە ۇلت وكىلدەرى ءوز تىلدەرىندە ءسويلەيدى. «دوستىق» باعدارلاماسى نەمىس, ۇيعىر, كورەي, تۇرىك, تاتار, ازەربايجان تىلدەرىندە حابار تاراتادى. سونداي-اق, جەكسەنبى كۇنى وسى ۇلتتاردىڭ تىلدەرىندە كونتسەرتتىك باعدارلامالار بەرىلەدى. الداعى ۋاقىتتا ۇلى ابايدى ءوز تىلىمىزدە جانە وزگە تىلدەردە جاقسىلاپ ناسيحاتتاماقپىز.
– قازاق راديوسىنىڭ قوعامداعى ىقپالى قانداي؟ بيلىكتەگىلەر تىڭداي ما, تىڭداعان سوڭ حابارلاسا ما؟
– البەتتە. ءبىزدىڭ راديومىزعا مينيسترلىكتەر مەن وبلىس باسشىلارى, قوعامدىق ۇيىم وكىلدەرى وتە ىقىلاسپەن سۇحبات بەرەدى. ونى تىڭداعان ادامدار ءوز سۇراقتارىن جولداپ جاتادى. تولعاندىرعان ماسەلەگە وراي كەڭەس الىپ, مۇڭ-مۇقتاجى شەشىلگەن تىڭدارماندار تەلەفونمەن, حاتپەن العىس ايتادى. راديونىڭ جەكە سايتى مەن كورپوراتسيانىڭ ورتاق سايتىنا كۇن سايىن ونداعان پىكىرلەر مەن وتىنىشتەر جازىلادى. ونىڭ ءبارىن نازاردا ۇستايمىز.
ءبىزدىڭ حابارلارىمىز بيلىكتىڭ نازارىندا جۇرەدى. شالعاي اۋىلدارداعى حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن شەشۋگە كومەكتەسەمىز. ايتالىق, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, تۇركىستان قالاسى ماڭىنداعى اۋىلداردىڭ بىرىندە تۇراتىن تىڭداۋشىمىز بايلانىس پەن جارىق جوقتىعىن ايتىپ, مۇڭىن شاقتى. سول اۋىلعا تىلشىلەرىمىز بارىپ, ارنايى رەپورتاج دايىندادى. ءناتيجەسىندە ءبىر ايدىڭ ىشىندە الگى اۋىلعا جارىق جەتىپ, تەلەفون قويىلدى, ءتىپتى راديو جەلىسى ىسكە قوسىلدى. وسىنداي مىسالداردى كوپتەپ كەلتىرە الامىن.
– نۇرجان جالاۋقىزى, مانا «التىن قوردى» قالاي ساقتاپ جاتقاندارىڭىزدى ايتتىڭىز. ەندى ونى ەفيردەن قايتالاپ بەرۋ جايىن ايتا كەتسەڭىز. ءان شىرقالىپ, كۇي كۇمبىرلەپ جاتىر ما؟
– قازاق راديوسى ەجەلدەن انشىلەردىڭ قىزمەت ورنى دا بولدى. مۇندا كوزى تىرىلەردى عانا ايتار بولساق, ەرمەك سەركەباەۆ, بيبىگۇل تولەگەنوۆا, گۋلۆيرا رازيەۆا, ەسكەندىر حاسانعاليەۆ, نۇرعالي ءنۇسىپجانوۆ, ءىليا جاقانوۆ, لاكي كەسوگلۋ جانە باسقا انشىلەر ۇزاق جىل جەمىستى قىزمەت اتقاردى. ولاردىڭ ورىنداعان اندەرى قانشاما. ال تەاترلار مەن قازاق فيلارمونياسىندا, «قازاقكونتسەرتتە» قىزمەت ەتكەن ءانشى-كۇيشىلەر, وركەستەرلەر اي سايىن, توقسان سايىن راديوعا كەلىپ, ارنايى ءان مەن كۇي جازىپ كەتەتىن. بۇل ءداستۇر ءالى ساقتالعان. قازىرگى تانىمال ءانشىنىڭ ءبارى جاڭا ءاندەرىن الدىمەن قازاق راديوسىنا ۇسىنادى. ونى كوركەمدىك كەڭەستەن وتكىزىپ, ەفيرگە قابىلدايمىز. ءبىزدىڭ جۋرناليستەرىمىز دە ارنايى ساپارلارعا شىعىپ, ەل ىشىندەگى تالانتتاردى قاعىس قالدىرمايدى. ايتالىق, قازىردىڭ وزىندە قوشان مۇستافا ۇلى «ءىنجۋ-مارجان», «تەرمە» حابارلارى ءۇشىن ءار وبلىستى ارالاپ, حالقىمىزدىڭ ءداستۇرلى ءانى مەن جىر-تەرمەلەرىن جيناپ كەلەدى. سونىڭ ءبارى «التىن قوردى» قالىپتاستىردى.
ونى ەفيردەن جۇيەلى بەرىپ تۇرامىز. ءبىزدىڭ قازاق راديوسىندا ءبىرىنشى ارنامەن قاتار «شالقار» جانە «استانا» راديوسى بار. كەز كەلگەن ۋاقىتتا قازاق راديوسى مەن «شالقاردىڭ» بىرىنەن ءان تىڭداي الاسىزدار. «التىن قوردىڭ» كونتسەرتتەرى كۇندەلىكتى ءبىر ەمەس, بىرنەشە رەت بەرىلەدى. ونى سونداي-اق جەكەلەگەن حابارلارعا پايدالانامىز.
– دۇرىس ەكەن. ەندى بىلەيىك دەگەنىمىز – قازاق راديوسىنىڭ حالىقارالىق بايلانىستارى قالاي؟ بۇل راديونى شەت ەلدەردە تىڭداي ما؟
– قازىر اقپارات كەڭىستىگىندە شەكارا جوقتىعى بەلگىلى. ءبىزدىڭ راديومىزدى ينتەرنەت ارقىلى وسى ساتتە الەمنىڭ كەز كەلگەن نۇكتەسىندە تۇرىپ تىڭداي الاسىزدار. ال راديونىڭ ەفيردەگى جەلىسى نەگىزىنەن FM تولقىنىمەن جۇزەگە اسادى. قازاق راديوسى ءبىزدىڭ شەكارامىزعا جاپسارلاس مەملەكەتتەردى ازداپ قامتي الادى. ال كەزىندە رەسەي, قىتاي, موڭعوليا, وزبەكستان, قىرعىزستان, اۋعانستان جانە تاعى باسقا دا شەت ەلدەردەگى قانداستارىمىز تىڭداپ كەلگەن «شالقاردىڭ» تارالۋ ايماعى ءبۇگىندە رەسپۋبليكا تۇرعىندارىنىڭ 65 پايىزىن قامتىپ وتىر.
تاراتۋ قىزمەتىمەن ءبىزدىڭ كورپوراتسيا اينالىسپايتىنى ءمالىم. ەفيردى تاراتۋمەن تىكەلەي شۇعىلداناتىن «كاتەلكو» مەن «كازتەلەراديوداعى» ارىپتەستەرىمىز جانە وبلىس اكىمدەرى بۇل ىسكە كوڭىل بولەدى دەپ ۇمىتتەنەمىن.
شەتەلدەرمەن بايلانىسقا كەلسەك, «مير» مەملەكەتارالىق تەلەراديو كومپانياسىمەن باعدارلامالار الماسامىز. ەندى «روسسيا» راديوسىمەن ارىپتەستىك قارىم-قاتىناس ورناتۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ول راديو قازىردىڭ وزىندە ۋكراينا مەن بەلارۋس مەملەكەتتەرىن قامتيدى. ءبىز سوندا تاعى ەكى ءجۇز ميلليوندىق اۋديتورياعا شىعا الامىز. كەدەن وداعى اياسىندا ءبىزدىڭ دە اقپاراتتىق تاۋارىمىز ءجۇرۋى ءتيىس.
– استاناداعى جاڭا «قازمەديا» ورتالىعىنا كوشۋ قازاق راديوسىنىڭ دا تىنىسىن اشاتىن شىعار.
– وعان ءسوز بار ما؟! «قازمەديا» ورتالىعىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ استانادا سالىناتىن ونداعان جوبالار اراسىنان ءبىرىنشى كەزەككە قويعانى بەلگىلى. بۇل جەردە ەڭ جەتىلگەن ساندىق تەحنولوگيا ورناتىلدى. ونى يگەرۋ ارقىلى راديو مۋلتيمەديا ساپىنا تۇپكىلىكتى قوسىلادى. قازاق راديوسى مەن «شالقار», «استانا» راديولارىندا كونۆەرگەنتتى رەداكتسيالار جاساقتالادى. HD پىشىنىمەن جۇمىس ىستەيتىن ماماندار دايارلايمىز. تەحنيكالىق ساۋاتتىلىقپەن قاتار, كاسىبي ساۋاتتىلىق دەڭگەيى جوعارىلايتىن بولادى. استانالىق مادەنيەتتى ورنىقتىرۋعا ەندى قازاق تەلەۆيزياسى مەن قازاق راديوسى دا اتسالىساتىنى ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە. جەدەلدىك بۇرىنعىدان دا ارتادى. وسىنىڭ بارىنە باي قازىنامىز «التىن قور» قوسىلاتىنىن ەسكەرسەك, ءبىزدىڭ قازاق راديوسىنا قازاقستاننان تەڭدەس تاپپايسىزدار.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت. تويلارىڭىز تويعا ۇلاسسىن.
اڭگىمەلەسكەن جۇماگۇل قۋانىشبەكقىزى.