تالدىقورعان مەن قازان قالالارىنىڭ باۋىرلاستىق بايلانىسىنا بۇعان دەيىن-اق نەگىز قالانعان ەدى. وسىدان ءبىر جىلداي ۋاقىت بۇرىن تاتارستان پرەزيدەنتى رۋستام ميننيحانوۆ ەلىمىزگە جاساعان رەسمي ساپارى اياسىندا جەتىسۋ ءوڭىرىن ارالاپ, ەكىجاقتى مادەني, ىسكەرلىك قارىم-قاتىناستاردىڭ تەرەڭدەۋىنە ىقىلاس بىلدىرگەن بولاتىن. ەندى ا.باتالوۆ باستاعان جەتىسۋلىقتار سول ساپاردىڭ قارىمتاسىمەن قازان قالاسىنا ساپار شەگىپ, ەكىجاقتى كەلىسىمشارتتارعا قول جەتكىزىپ قايتتى. كەزدەسۋ بارىسىندا تاتارستان رەسپۋبليكاسى مەن الماتى وبلىسىنىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەتىن اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ونەركاسىپ, ءبىلىم مەن عىلىم, تۋريزم مەن تسيفرلاندىرۋ جانە مادەنيەت سالاسى بويىنشا ىنتىماقتاستىق جايى ءسوز بولدى.
جەتىسۋلىقتار نە كوردى؟
تاتارستان استاناسىندا ورنالاسقان «قازان» اگروونەركاسىپتىك پاركىنىڭ جۇمىسى جەتىسۋلىق دەلەگاتسيانىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزدى. جالپى اۋماعى 50 مىڭ شارشى مەتردى الىپ جاتقان پاركتە ءبىر مەزەتتە بىرنەشە باعىتتا قىزمەت كورسەتۋ جولعا قويىلعان ەكەن. بۇل جەردە ءونىمدى قويماعا جيناۋ, وڭدەۋ جانە دايىن ءونىمدى ساتۋ سياقتى جۇمىس جۇيەلەنگەن. باستىسى, كاسىپكەرلەرگە قولايلى بولۋ ءۇشىن بارلىق ينفراقۇرىلىمدار جاسالعان.
قازان قالاسىنىڭ ماڭىندا «الابۇعا» اتتى وندىرىستىك قالاشىق بار ەكەن. 4 گەكتار اۋماقتا 56 وندىرىستىك جانە لوگيستيكالىق كاسىپورىن جۇمىس ىستەۋدە. 7 مىڭعا جۋىق ادام ەڭبەك ەتەدى. ەرەكشە ەكونوميكالىق ايماق ستاتۋسىن يەلەنگەن قالاشىققا نەگىزى قالانعان 12 جىل ىشىندە 114 ملرد رۋبل ينۆەستيتسيا قۇيىلعان.
ەكى عاسىردان استام تاريحى بار قازان فەدەرالدى ۋنيۆەرسيتەتى دە جەتىسۋلىقتاردى باي مۇراسىمەن قىزىقتىردى. ءبىر كەزدەرى الەم ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى, كورنەكتى ورىس جازۋشىسى لەۆ تولستوي, ورىس ماتەماتيگى نيكولاي لوباچەۆسكي سياقتى تۇلعالار وسى ۋنيۆەرسيتەتتە وقىعان. عىلىمي-اعارتۋشىلىق باعىتىنداعى جۇمىستاردى جانداندىرۋدا كونە ءبىلىم ورداسىنىڭ تاريحى مەن تاجىريبەسى بىزگە قاجەت بولاتىنى ءسوزسىز.
45 379 ادام بىردەن سىيىپ كەتەتىن «قازان ارەنا» فۋتبول سارايى تاتارستاننىڭ عانا ەمەس, رەسەي ستاديوندارىنىڭ ىشىندەگى ماقتاۋلىسى. بيىلعى فۋتبولدان الەم چەمپيوناتى كەزىندە بۇعان جانكۇيەرلەر كۋا بولعان. وبلىس ماماندارى فۋتبول ستاديونىنىڭ ينفراقۇرىلىمىمەن تانىستى.
قازانداعى ءىت-پارك پەن يننوپوليستەگى smart city قالاشىعىنا اتباسىن تىرەگەن الماتى وبلىسىنىڭ دەلەگاتسياسى تاتار توپىراعىنداعى جوعارى تەحنولوگيالار مەن تسيفرلاندىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردىڭ بارىسىنا كۋا بولدى. ءىت-پاركتەگى جوعارى تەحنولوگيامەن تانىسقان جەتىسۋلىقتار ودان ءارى «ەيدوس-روبوتوتەحنيكا» مەن «ەيدوس-مەديتسينا» ورتالىعىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى.
ورتالىق ماماندارى روبوتتاندىرىلعان ءوندىرىستىڭ ارتىقشىلىقتارى, جۇمىسقا ارنالعان روبوت-مانيپۋلياتورلاردى دايىنداۋ ادىستەرى تۋرالى بايانداپ, ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىندا مامانداردى تاجىريبەمەن ۇشتاستىرا وتىرىپ وقىتۋ ءۇشىن روبوت-پاتسيەنتتەردى قالاي جاسايتىنىن كورسەتتى. سونداي-اق قوناقتاردىڭ نازارىنا ستۋدەنتتەرگە دە, كوپ جىلدىق تاجىريبەسى بار دارىگەرلەرگە دە قولايلى تەڭدەسسىز مەديتسينالىق سيمۋلياتورلار ۇسىنىلدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, سيمۋلياتورلار ءۇشىن ارنايى باعدارلامالىق جاساقتاما ازىرلەنگەن. ونىڭ قۇرامىنا ءتۇرلى جاتتىعۋلار كەشەنى, اۆتوماتتى تۇردە باقىلاۋ مەن وقىتۋ پروتسەسىن باعالاۋ ەنگىزىلگەن. بۇل ءوز كەزەگىندە ۇيرەنگەن ماشىقتاردى ورنىقتىرىپ قانا قويماي, ونى ودان ءارى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى ەكەن.
تاتار تاراپىن نە قىزىقتىرادى؟
تاتارستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى رۋستام ميننيحانوۆ قازاقستان اۋماعىنداعى «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ جۇمىسىنا قىزىعۋشىلىق تانىتاتىنىن ايتادى.
− «قورعاس» جوباسى ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋعىزاتىن جانە زور الەۋەتى بار جوبا. ونى ءبىز الەمدىك دەڭگەيدەگى ءىرى كولىك-لوگيستيكالىق حاب رەتىندە كوردىك. ءبىز ءوز تاراپىمىزدان وسى باعىتتا ارىپتەستىك بايلانىس ورناتساق, بيزنەس-بايلانىستارىمىزدىڭ اۋقىمىن كەڭەيتسەك دەگەن ۇسىنىسىمىز بار, − دەدى ول ەكىجاقتى كەزدەسۋدە.
تاتار حالقىنىڭ نازارى جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ تۋريستىك الەۋەتى جايىندا, ونىڭ ىشىندە الاكول جاعالاۋىنداعى دەمالىس ورىندارى تۋرالى حابارعا ەلەڭدەيدى ەكەن. وسى ساپار بارىسىندا دا الماتى وبلىسىنىڭ دەلەگاتسياسى تاراپىنان الاكولدىڭ شيپالى سۋى مەن جاعاجايداعى دەمالىس ورىندارى جايلى ماعلۇماتتار ايتىلدى. ءوز كەزەگىندە تاتارستان پرەزيدەنتى رۋستام ميننيحانوۆ الاكول جاعالاۋىنداعى ءتۋريزمنىڭ دامۋىنان حاباردار ەكەنىن, جالپى ەلدەگى تۋريستىك سالانى دامىتۋعا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ايرىقشا نازار اۋدارىپ وتىرعاندىعىنان ۇلگى الاتىندىعىن ايتتى.
وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ تاتارستاندىق بيلىك نازارىن دەمالىس ورىندارى جانە ءبىلىم مەن عىلىم, زەرتتەۋ ورتالىقتارى اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋعا اۋدارىپ, زاماناۋي تەحنولوگيالاردى دامىتۋ سالالارىنداعى تاجىريبە الماسۋعا شاقىردى. بۇيىرسا, تاتار بالالارى الماتى وبلىسىنداعى ساۋىقتىرۋ لاگەرلەرىنە, سونىڭ ىشىندە الاكولگە كەلىپ دەمالماق. ايماقتاردىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىندا دا بىلىمگەرلەر الماسۋ جايى شەشىلگەندەي بولدى. الماتى وبلىسىنداعى ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى مەن س. دەميرەل ۋنيۆەرسيتەتىنەن ءبىلىم الۋعا بەيىلى بار تاتار جاستارىنىڭ قاتارى كوپ ەكەن.
ءتۇيىن
وسىلايشا الماتى وبلىسى مەن تاتارستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق بايلانىستار جەتىسۋلىق دەلەگاتسيانىڭ قازان قالاسىنا جاساعان ساپارى بارىسىندا بەكەمدەنە ءتۇسىپ, ناقتى جوسپارلار ايقىندالدى. ءتيىمدى كەلىسىمشارتتارعا قول قويىلدى.
− الماتى وبلىسى قازاقستانداعى ەڭ ءىرى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ءوندىرۋشى ايماقتىڭ ءبىرى. وسى ورايدا ءبىز تاتارستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرمىز. «قازان» اگروپاركىنىڭ جوباسى وتە ۇنادى. وندا ۇستەمە باعاسىز ءوز ونىمدەرىن تىكەلەي تۇتىنۋشىعا جەتكىزۋ مۇمكىندىكتەرى قولايلى قاراستىرىلعان ەكەن. سول سياقتى وندىرىستىك الاڭداردى دامىتۋداعى تاتارستاندىقتاردىڭ تاجىريبەسى دە ءبىز ءۇشىن ماڭىزدى. ءىت-تەحنولوگيا سالاسىنا, تسيفرلاندىرۋعا بايلانىستى پايدالى جوبالاردى كوردىك. بۇل ساپارىمىزدىڭ ناتيجەلى بولۋىنا كەپىلدىك بەرەدى. تاتارستاننىڭ دامۋ تاجىريبەسىندەگى ءىت-تەحنولوگيا سالاسىن, ستارتاپتار مەن بيزنەس-ينكۋباتورلاردى دامىتۋداعى, سول سياقتى ينۆەستورلار تارتۋداعى وزىق ۇلگىلەرگە دەن قويماقپىز, − دەدى رەسمي ساپارىن تۇيىندەگەن سوزىندە الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ.
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
