...ءۇن قوسادى
لاتىن ارپىندە ديكتانت جازدى
ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا قازاق ەلى 2025 جىلعا دەيىن لاتىن الىپبيىنە كوشىرىلەدى دەلىنگەن بولاتىن. وسى ماقالانى باسشىلىققا الا وتىرىپ شەتپەدەگى ماڭعىستاۋ تەحنيكالىق كوللەدجىندە 30-عا جۋىق ستۋدەنت ن.نازارباەۆتىڭ «جىلدار مەن ويلار» اتتى كىتابىن نەگىزگە الا وتىرىپ دانالىق سوزدەردى لاتىن ءالىپبيىن نەگىزگە الىپ ديكتانت جازدى. ماقسات – اۋىل جاستارى مەن تۇرعىندارىن بۇگىننەن باستاپ لاتىن الىپبيىنە كوز جۇگىرتىپ, قولدارىن ۇيرەتۋ ارقىلى جازۋعا ماشىقتاندىرۋعا شاقىرۋ, لاتىن الىپبيىمەن ناسيحاتتاۋ, ۇگىتتەۋ.
وسىنداي ءىس-شارا اۋداندىق ورتالىق كىتاپحانانىڭ وقىرمان زالىندا دا وتكىزىلدى. جاستاردىڭ لاتىن الىپبيىمەن جازۋعا دەگەن يكەمى كوڭىل قۋانارلىقتاي دارجەدە.
«بۇگىنگى جازۋ مەن ءۇشىن ەرەكشە بولدى. قازاق گرافيكاسىنداعى ع, ۇ, ءو, ى ارىپتەرىنىڭ تاڭبالارىن سالۋ قيىندىقتار تۋدىردى. دەگەنمەن ىقىلاس-نيەتىمنىڭ ارقاسىندا ديكتانتتى 45 مينۋتتا جازىپ ءبىتىردىم. جازۋدى ۇيرەتكەن اپايلارىما جانە شارانى ۇيىمداستىرۋشى جاستار ورتالىعىنا العىسىمدى ايتامىن. ەڭ باستىسى, نيەت پەن جىگەر كەرەك» دەيدى «جاس وتان» مۇشەسى ءاليا جەتىباەۆا.
اللابەرگەن قونارباەۆ
ماڭعىستاۋ وبلىسى
...ۇلگى تۇتادى
مەرەيىمىز اسقاق بولاتىنىنا سەنىمدىمىز
تۇركىستان وبلىسىن «شاتقال» كوگالداندىرۋ-كورىكتەندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىپ جاتقانى الماتى قالاسىندا وقيتىن تۇركىستاندىق جاستاردى ماقتانىش سەزىمىنە بولەيدى. باعدارلامانىڭ ماقساتى – قاراۋسىز قالعان شاتقالداردى حالىق دەمالاتىن ساياباققا اينالدىرۋ. ساي-سالالار نەگىزىنەن قالانىڭ سىرتقى اۋماعىندا كوپتەپ كەزدەسەدى. وسى رەتتە قالانىڭ دامۋى كەنجەلەپ قالعان شەتكى اۋداندارىن اتالعان باعدارلاما اياسىندا اباتتاندىرىپ, ساياباققا اينالدىرۋ جۇمىستارى باستالعانىنا ءبىرشاما ۋاقىت بولىپتى. اعاش ەگىلەتىن 5 شاتقالدىڭ العاشقىسىنا, ياعني تاسساي تۇرعىن الابىنداعى ساي-سالاعا تال-تەرەك كوشەتتەرى وتىرعىزىلىپ, وعان «شىمسايا» دەگەن اتاۋ بەرىلىپتى. 25 گەكتارعا قاراعاي, ارشا, ەمەن, شاعان, تالشىن سەكىلدى بويشاڭ اعاشتار وتىرىعىزىلعان ەكەن. باعدارلامانىڭ ارقاسىندا قالا سىرتىنداعى ساي-سالالار قالدىقتار مەن توگىلگەن كۇل-قوقىستاردان ارىلدى. ساياباقتار سالۋ ەكولوگيانى جاقسارتۋ ماقساتىندا تۋىنداعان وي. ەڭ باستىسى, تۋعان قالامىزعا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ەرتىپ كەلگەن دوستارىمىزدىڭ, تانىستارىمىزدىڭ الدىندا مەرەيىمىز اسقاق بولاتىنىنا قۋانامىز.
ەلنۇرى جەڭىس,
«تۇران» ۋنيۆەرسيتەتى جۋرناليستيكا
فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتى
الماتى
...ءۇمىت ارتادى
بيىك تۇعىردان كورىنۋىنە تىلەكتەسپىز
داستۇرگە اينالعان «اباي وقۋى» بيىل دا ءوز دەڭگەيىندە ءوتتى. ءار جاقتان كەلگەن ۇمىتكەرلەردىڭ جانارى جالىندى, كوكەيلەرىندە «جەڭىسكە جەتسەم» دەگەن ماقسات تۇردى. قازىلار القاسى شەشىم شىعارىپ, سايىس ءدۇلد ۇلىن انىقتاپ, وبلىسقا جولداما بەردى. ىبىراي التىنسارين اتىنداعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەكتەپتىڭ وقۋشىلارى «ولەڭ – ءسوزدىڭ پاتشاسى, ءسوز ساراسى», «جۇيرىكتەن جۇيرىك وزار جارىسقاندا» نوميناتسيالارى بويىنشا قاتارلاستارىنان وزىق شىعىپ, ءۇمىت ارتقان مەكتەبىنىڭ, ۇستازداردىڭ سەنىمىن اقتادى.
«ولەڭ – ءسوزدىڭ پاتشاسى, ءسوز ساراسى» نوميناتسياسى بويىنشا جەڭىسكە جەتكەن 8-سىنىپ وقۋشىسى ءمولدىر ساپار ابايدىڭ بىرنەشە ولەڭدەرى مەن قاراسوزدەرىن ناقىشىنا كەلتىرە ورىندادى. قانجىعاسىنا 1-ءشى ورىندى بايلاعان شاكىرتىمىز ماقتان ەتۋگە تۇرارلىق. بوس ۋاقىتىندا كىتاپ وقۋمەن شۇعىلداناتىن ءمولدىر ماحامبەت اقىننىڭ 100-گە جۋىق ولەڭدەرىن جاتقا وقيدى. اۋداندىق بىرنەشە كونكۋرستاردىڭ, عىلىمي جوبالاردىڭ جەڭىمپازى اتانىپ جۇرگەن ءمولدىردىڭ الداعى ۋاقىتتاردا دا جەڭىستىڭ بيىك تۇعىرىنان كورىنۋىنە تىلەكتەسپىز.
ق. قاراباسوۆا,
ى.التىنسارين اتىنداعى جالپى
ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەكتەپتىڭ مۇعالىمى
قوستاناي وبلىسى,
امانكەلدى اۋدانى
...پىكىر بولىسەدى
ەرماكتى ولتىرگەن – ساتبەك باتىر
1584 جىلى كوكتەمدە ەرتىس جاعاسىن مەكەندەيتىن ۋاق تايپاسىنىڭ باتىرى ساتبەك قىستاۋدان كوكتەۋگە كوشىپ كەلە جاتادى. ءوزى سۇزەك دەرتىنە ۇشىراپ ازەر بەتى بەرى قاراعان, ءالى تولىق ساۋىعا قويماعان كەزى ەكەن. جولاي بايبىشەسىنىڭ اۋىلىنا سوقپاق بولعاندا جول بويىندا شاشىلىپ جاتقان 17 ادامنىڭ ءولى دەنەسىن كورەدى. ىشىندە بايبىشەسى, جاقىن تۋىستارى بار ەكەن. ساتبەك باتىر بۇل اتىشۋلى جارماقتىڭ (ەرماكتىڭ) ءىسى ەكەنىن ءبىلىپ قالايدا كەك الۋدى ويلايدى. كوشتى توقتاتىپ, مارقۇمداردى جەرلەۋگە قالدىرادى. ءوزى باسپالاپ قاراڭعى تۇسە بايبىشەسىنىڭ اۋىلىنا كەلەدى. سويتسە, جارماق قاسىنداعى سەگىز قاراقشىسىمەن ۇيىندە شالقىپ وتىرعانىن بىلەدى. ءيتى يەسىن تانىپ ۇرمەيدى. قاراقشىلاردىڭ ۇيىقتار الدىندا سىرتقا شىعۋىن توسىپ, جەندەتتەرىن قىلىشپەن شاۋىپ ولتىرەدى دە, ەڭ سوڭىنان جارماق شىققاندا شاپقان قىلىشى تايقي ءتيىپ, ءبىر قولىن سالبىراتىپ تاستايدى. انا ءداۋ وتە قارۋلى ەكەن, الىسا كەتكەندە ساتبەكتى استىنا باسادى. ساتبەك تە بوي بەرمەيدى, بىراق سۇزەكتەن تۇرعان كىسىدە قانشالىقتى ءال بولسىن. ءبىر كەزدە قىزىنا: ء«يتتى بوسات!» دەپ ايقاي سالىپتى دەيدى. ارسىلداپ الاسۇرعان يت بوساسىمەن يەسىن قورعاپ جارماققا اۋىز سالعاندا ول جاقىن جەردەگى ەرتىسكە قاراي تالتىرەكتەپ تۇرا قاشىپتى. ساتبەك باتىر ارتىنان قۋعاندا جارماق سۋعا قويىپ كەتىپ, جالعىز قولىمەن جۇزە جونەلەدى. الايدا ارعى جاعالاۋعا جەتە الماپتى. ورىستار ءبىر ايدان سوڭ سۋدان جارماقتىڭ سۇيەگىن تاۋىپتى. ساتبەك باتىر ءسويتىپ قازاقتىڭ كەگىن قايتارىپتى دەيدى. مەنىڭ بايانداۋىم ەرتەرەكتە قاراتاي دەگەن كىسىدەن ەستىگەن اڭگىمە. ونىڭ انىق ەمەس تۇستارى دا بار شىعار. بىلۋىمدە م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىندا «ساتبەك باتىر» جىرىنىڭ قولجازباسى بولۋعا ءتيىس. سوندا وسى وقيعا تولىق باياندالادى.
مارات توقاشباەۆ
...العىس ايتادى
شيپاگەر شاپاعاتى
«قىرىق ءتىستىڭ قادىرىن قاقساعاندا بىلەرسىڭ, قوس اياقتىڭ قادىرىن اقساعاندا بىلەرسىڭ» دەگەندەي, ادام اۋىرماي ساۋ جۇرگەن كەزىندە دەنساۋلىقتىڭ قادىرىن بىلە بەرمەيدى. جۇرەگىم شانشىپ, جانىم قىسىلعان كەزدە قاسىمنان تابىلعان مەدبيكە ايناش بيسەماليەۆاعا العىسىم شەكسىز. ورال قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسىندا باس دارىگەر, ءارى ديرەكتور ارمان قالىبەكوۆ باستاعان دارىگەرلەر ساۋىعىپ شىعۋىما ۇلكەن كومەكتەرىن بەردى.
مۇنداعى دارىگەرلەر مەن ورتا بۋىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبارى دە بەساسپاپ مامان, ءوز ءىسىنىڭ شەبەرلەرى. سونداي-اق وسى ريزاشىلىعىمدى ءبولىم مەڭگەرۋشىسى ايگۇل جولدىعۇلوۆاعا, ەمدەۋشى دارىگەر جاندوس شوقانوۆقا ايتقىم كەلەدى. ءتىپتى, ءۇش اي وتكەن سوڭ اق حالاتتى ابزال جاندار دەنساۋلىعىمدى قايتا قاراپ, تاعى دا ءتيىستى ەمدىك كۋرستان وتۋىمە جاعداي تۋعىزدى. ولارعا ەڭبەكتەرىڭ جانىپ, العىسقا بولەنە بەرىڭدەر دەمەكپىن.
مۇتيعۇللا مادەنوۆ,
باتىس قازاقستان وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى ارداگەرلەر ۇيىمى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى
ورال
