ونەر • 06 تامىز, 2018

التىن اياقتان سۋ ىشكەن اقساقال

2470 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

استاناعا دابەي اقساقال كەلگەن. اقىن, جازۋشى ىرىسبەك دابەيدىڭ اكەسىن الماتىدا ءبىر-ەكى رەت كورىپ, اڭگىمەسىن تىڭداعانمىن. ەسكىنىڭ ادامى عوي, التايدىڭ اڭىزىن, قيسسا-داستانداردى جادىنان وشىرمەي ساقتاپ كەلە جاتقان قارتتىڭ اڭگىمە ايتۋ مانەرى دە كوپكە ۇقسامايدى. ءبىز ۇيىپ تىڭدايمىز. تىڭداۋشىسىن تاپقان اتامىز, ءوزى دە اقىنجاندى كىسى, شابىتتانىپ كەتەدى. 

التىن اياقتان سۋ ىشكەن اقساقال

استاناداعى اعامىزدىڭ ۇيىنە كەلەتىنىن ەستىپ, ادەيى سالەم بە­رەيىك دەپ باردىق. بىرقىدىرۋ اڭگى­مە ايتىلدى. داستارقانعا باتا جاسالىپ, سىرتقا شىعۋعا ىڭعاي­­لانعانىمىزدا قولىنا تاياعىن العان اقساقال: «بۇل تاياق­قا باي­لانىستى ءبىر وقيعا ايتا كە­تەيىن» دەپ ءسال بوگەلدى.

– اتاجۇرتقا كوشىپ كەلگەن سوڭ, ماقانشىداعى كوكتەرەك اۋىلىندا ەكى-ءۇش جىل تۇرىپ, جانسۇگىروۆكە كوشتىك. سوندا ءبىر جاماعايىنىمىز بار ەدى.  ىرىسبەكتىڭ «قۇلاعىڭىزعا سىبىر­لايىنشى» دەيتىن اڭ­گىمە­سىندەگى كىسىنىڭ بالالارى. سول: «كوشىپ بارا جاتىرسىڭ. مەنى ۇمىتىپ كەتەرسىڭ. مىنا تاياعىمدى ۇستاپ ءجۇر. قولىڭا العان سايىن مەن ەسىڭە تۇسەرمىن» دەپ بەرگەن. سودان بىرنەشە جىلدان كەيىن اللانىڭ قالاۋىمەن وسى تاياقتى ۇستاپ مەككەگە باردىم. قوناق ۇيگە ورنالاسار كۇنى, ەسىك الدىنا ۇمىتىپ كەتىپپىن. ەرتەسى ەسىمە تۇسكەن سوڭ, جانىمداعى ۇيىمداستىرۋشى جىگىتتەرگە ىزدەتتىرىپ ەدىم, تاپپاي كەلدى. قوش دەدىك. سودان جۇما كۇنى جاينامازىمدى قاعباعا قاراتىپ جايىپ, ناماز وقىعالى تۇرعانىمدا ءبىر قارت ادام تاياق ۇستاپ  كەلە جاتىر ەكەن. جاقىنداعاندا اڭعارسام, مەنىڭ تاياعىما ۇقساس. ە, تاياق دەگەن ۇقساي بەرمەي مە دەدىم. باسقا جاققا ەمەس, تۋرا مەنىڭ جانىما كەلىپ, ول دا جاينامازىن توسەپ, تاياقتى ورتامىزعا قويىپ وتىردى. انىقتاپ قاراسام, وزىمدىكى. «مىنا تاياق مەنىكى ەدى» دەپ ايتۋعا تاعى ۇيالىڭقىراپ: «اقساقال, تاياق وزىڭىزدىكى مە؟» دەدىم.

– جوق, وسىدان بەس-التى كۇن بۇرىن ءبىر جىگىتتەر تاۋىپ الدىق دەپ اكەلگەن سوڭ, ۇستاپ ءجۇرمىن, – دەدى.

– بۇل مەنىڭ تاياعىم ەدى, – دەپ ەدىم:

– و, اللا, مەككەدە ءبىر ساباق ءجىپ جوعالمايدى دەۋشى ەدى. مىنە, الىڭىز, – دەپ وزىمە قايتاردى. ميلليون ادامنىڭ ىشىنەن جوعالماي, بۇيىرىپ كەلە جاتقان تاياعىم وسى. سەندەرگە اڭگىمە بولسىن, – دەپ اقساقال ۇيدەن شىعا بەردى.

داستارقان باسىندا ولەڭ وقى­لىپ, اقساقالدىڭ جاس كۇ­نىندەگى اڭگىمەسىن تىڭداپ اسەرلەنىپ شىققان بەتىمىز ەدى. بۇل وقيعا دا ەرەكشە تولقىتتى. ءار نارسەدەن جاقسىلىق تاۋىپ, ءار جاراتىلىستان حيكمەت سەزەتىن وسى كىسىلەردىڭ ىزگى قاسيەتىن جوعالتىپ العاندايمىز. ءبىزدىڭ سەزىمدەرىمىز دە وزگەرىپ كەتكەندەي. قىتايدا تۇرعانىندا حالىق جاۋى دەپ, تۇرمەگە ءتۇسىپ, الدىنا «جاۋ» دەگەن جازۋى بار تاقتاي ءىلىنىپ, باسىنا قاعازدان قالپاق كيگىزىپ, كوشە ارالاتقاندا دا تاڭىرىنە ءبىر نارازى ءسوز ايتپاعان دابەي قارتتىڭ: «ولمەگەن قۇل التىن اياقتان سۋ ىشەر» دەگەن. تۇرمەدە تاياق جەپ, باس جارىلىپ, قان اقتى. ولگەن جوقپىز. مەككەگە بارىپ, ءزامزام ىشتىك. التىن اياقتان سۋ ىشكەن دەگەن سول ەمەس پە؟!» دەگەن ءسوزى, ەندى, كوڭىلدەن كەتسەشى.

باعاشار تۇرسىنباي ۇلى,

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار