تاراپتار قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن ءۇندىستاننىڭ پرەمەر-ءمينيسترى نارەندرا ءموديدىڭ 2017 جىلعى ماۋسىمدا استانادا جانە وسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىنىڭ باسىندا تسينداو قالاسىندا وتكەن شىۇ سامميتەرى اياسىنداعى ەكىجاقتى كەزدەسۋلەردىڭ بارىسىندا قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن تالقىلادى.
– جاقىندا قىتايدىڭ تسينداو قالاسىندا وتكەن قازاقستان – ءۇندىستان كەزدەسۋىنەن كەيىن قازاقستان پرەزيدەنتى ۇكىمەتكە ۇندىستانمەن ينۆەستيتسيا, ەنەرگەتيكا, لوگيستيكا, اقپاراتتىق تەحنولوگيالار, عارىش, فارماتسەۆتيكا, تۋريزم جانە كينووندىرىس سالاسىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋ جونىندە بىرقاتار ناقتى تاپسىرمالار بەردى. وسىنىڭ نەگىزىندە ءبىز 2019 جىلعا جوسپارلانعان جوعارى دەڭگەيدەگى رەسمي ءىس-شارالاردىڭ مازمۇنىن دايىنداۋدامىز, – دەدى ق. ءابدىراحمانوۆ.
قازاقستان سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى ءۇندىستان تاراپىنا استانانىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنا, استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ XI سەسسياسىنا, سونداي-اق «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ رەسمي اشىلۋ سالتاناتىنا ءۇندىستان وكىلدەرىنىڭ قىزىعۋشىلىقتارى مەن بەلسەندى قاتىسقانى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى.
2017 جىلى قازاقستان مەن ءۇندىستان اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى 1 ميلليارد دوللار دەڭگەيىنە جەتتى. تاراپتار وسى كورسەتكىشتى ارتتىرۋ ماقساتىندا بەلسەندى ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرۋعا كەلىستى. اتاپ ايتقاندا, كولىك-لوگيستيكا سالاسىندا ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ, ونىڭ ىشىندە ەلىمىزگە ءۇندى مۇحيتىن جاقىنداتا تۇسەتىن قازاقستان – تۇرىكمەنستان – يران تەمىر جولىنىڭ الەۋەتىن پايدالانۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.
تاراپتار قازاقستان – ءۇندىستان ساۋدا-ەكونوميكالىق, عىلىمي-تەحنيكالىق, ونەركاسىپتىك جانە مادەني ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسياسىنىڭ جانە قازاقستاننىڭ ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتاسى مەن ءۇندىستاننىڭ ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتالارى فەدەراتسياسى اراسىنداعى ىسكەرلىك كەڭەستىڭ جەمىستى جۇمىسىنا قاناعاتتانۋشىلىق ءبىلدىردى. بۇل جۇمىس اياسىندا ءۇندىستاننىڭ ىسكەر توپتارى ءىرى قازاقستاندىق اۋەجايلاردى باسقارۋعا, سونداي-اق «استانا» حقو, جاسىل تەحنولوگيالار جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالار جونىندەگى حالىقارالىق ورتالىعى جانە «AstanaHub» IT-ستارتاپتار تەحنوپاركى شەڭبەرىندە ىنتىماقتاستىققا قىزىعۋشىلىق تانىتتى.
كوپجاقتى ىنتىماقتاستىق سالاسىندا بۇۇ, شىۇ جانە اوسشك شەڭبەرىندەگى ىنتىماقتاستىقتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا قوسىمشا قادامدار انىقتالدى. قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ءۇندىستان تاراپى بۇۇ-نىڭ ليۆانداعى ۋاقىتشا كۇشتەرى قۇرامىنداعى (UNIFIL) ءۇندى باتالونىنا بيىلعى جىلى قازاقستاندىق بىتىمگەرشىلىك كونتينگەنتىن ەنگىزۋىنە كومەكتەسكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق كوپجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدى جوبالارىنىڭ ءبىرى – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن ءۇندىستاننىڭ اراسىنداعى ەركىن ساۋدا ايماعى تۋرالى كەلىسىم جاساسۋ تۋرالى كەلىسسوزدەردىڭ باستالۋى.
مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستار ءاردايىم تاراپتاردىڭ نازارىندا بولادى. قازاقستان ۇندىستانعا بيىلعى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا سريناگار قالاسىندا تانىمال تاريحشى, مەملەكەت قايراتكەرى مۇحاممەد حايدار ءدۋلاتيدىڭ قابىرىنىڭ قالپىنا كەلتىرىلۋىنە قولداۋ بىلدىرگەنى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى. بۇدان باسقا, بولليۆۋد كينوستۋديالارىمەن بىرلەسكەن فيلمدەر جاساۋ جولىنداعى العاشقى قادامدار جاسالدى.
اتالعان كەزدەسۋدەن سوڭ جۋرناليستەر الدىنا شىققان قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قايرات ءابدىراحمانوۆ «ەلدەرىمىز اراسىندا ساياسي داۋلار جوق, ال كوپتەگەن حالىقارالىق ماسەلەلەر بويىنشا ۇستانىمدارىمىز جاقىن. حالىقارالىق ۇيىمدار مەن كوپجاقتى فورۋمدار اياسىنداعى ىنتىماقتاستىعىمىز كونسترۋكتيۆتى تۇردە جۇزەگە اسىرىلۋدا», دەپ ءوز ءسوزىن ناقتىلاي ءتۇستى.
ال ءۇندىستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سۋشما سۆارادج ەكەۋارا كەزدەسۋدە الەمدىك, ايماقتىق وزەكتى ماسەلەلەر كەڭىنەن تالقىلانعاندىعىن اتاپ ءوتىپ, ءوزارا ءتيىمدى كەلىسسوزدەرگە كوڭىل ءبولدى.
– بۇگىندە ءۇندىستان تەز دامي باستاعان الەمدىك الىپ ەكونوميكاعا اينالدى. ونىڭ ىشىندە ءوندىرىس پەن يننوۆاتسيانى تەرەڭ دامىتۋعا باسىمدىق بەرىلىپ كەلەدى. پرەمەر-مينيستر ءموديدىڭ باسشىلىعىمەن بىزدە «تسيفرلى ءۇندىستان», «تازا ءۇندىستان», «ستارتاپ ءۇندىستان», «100 اقىلدى قالا» جانە باسقا دا ماڭىزدى باعدارلامالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. مىنە, وسى باعدارلامالاردىڭ يگىلىگىن سىزدەرمەن بولىسۋگە دايىنبىز, – دەدى ءۇندىستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى.
ءۇندىستان تاراپى, سونىمەن قاتار قازاقستانمەن بىرلەسە وتىرىپ نارىقتى زەردەلەۋ, جاڭا ونىمدەر ىزدەۋ, ساۋدا, سەرتيفيكاتتاۋ سالالارىندا ارىپتەستىكتى دامىتۋعا مۇددەلى ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
