جيىرما سەگىز جىل بۇرىن «نەۆادا-سەمەي» قوزعالىسىنىڭ ەكى جىلدىعىنا وراي جاس سۋرەتشى كارىپبەكپەن الماتىعا ىلەسە كەلگەن اكەسى تەلتاي كۇيىكوۆ سول ءبىر قاسىرەتتى جىلداردىڭ جان تەبىرەنتەرلىك ساتىمەن بولىسكەن ەدى. ءبىر اپتا بويى ومىرگە كەلگەن بالاسىن كورە الماي, ەكى قولسىز ءسابيدى يىسكەگەندە جۇرەكتەرى قارس ايىرىلعان اكە مەن شەشە جانارى جىلت ەتكەن, باۋىر ەتى – بالاپاندارىن قالايدا امان-ەسەن وسىرۋگە بەل بۋعان-دى.
كارىپبەك «بەسىكتەگى قولسىز ءسابي», «كۇننىڭ تۇتىلۋى», «يادرولىق تۇمان», «ارال تاعدىرى» سياقتى سۋرەتتەرىنە قاراپ تۇرىپ, «مەن تاڭداعان تاقىرىپ بۇل ەمەس ەدى. الايدا قايعى-قاسىرەت جۇتقان دالانىڭ زارىن قالامىما ارقاۋ ەتۋگە ءماجبۇر بولدىم» دەپ جانايقايىن جەتكىزگەن بولاتىن.
كارىپبەك ءتورت جاسىنان باستاپ رەسەيدە ەمدەلدى. وسىلايشا ءومىرىنىڭ ون جەتى جىلىن كورشى ەلدە وتكەرگەن ول سۋرەت سالۋعا بالالار ۇيىندە بەيىمدەلدى. التى جاسىنان باستاپ قىلقالامعا قۇشتارلىعى ويانعان ونىڭ سۋرەتتەرى 13-14 جاسقا كەلگەنىندە اجەپتاۋىر كوز سۇيسىنتەر دارەجەگە جەتتى. ول سۋرەتتەردى كوبىنە قالامىن تىستەپ وتىرىپ, جانكەشتىلىكپەن سالاتىن.
بىرتە-بىرتە جانارىنا دا سالماق تۇسە باستادى. ەندى ول اياعىنىڭ باقايلارىمەن سۋرەت سالۋعا ماشىقتاندى. ۋاقىت وعان دا توسەلۋگە ماجبۇرلەدى. بالالار ۇيىندە سۋرەت سالۋ عانا ەمەس, اعاش جونۋ, كەستە تىگىپ, ورنەك توقۋ, شاڭعى, كونكي تەبۋدى مەڭگەرگەن كارىپبەك وڭ-سولىنا ۇلكەن وي تاستاي قارايتىن بوزبالا شاققا اۋدى. لەنينگراد, ۆولوگدا, ورەل, ماسكەۋ سياقتى شاھارلار كارىپبەكتىڭ تۋعان ەلگە دەگەن ساعىنىشىن ورشىتە ءتۇستى. اڭسارى ەلگە اۋا بەردى.
مىنە, ارادا جىلجىپ جىلدار ءوتىپتى. كارىپبەك – بۇگىندە قوعامدا ءوز ورنىن تاپقان بەلسەندى ازامات. ونىڭ سۋرەتتەرىن الىس-جاقىن شەتەلدەر تانىدى. سول ءبىر اۋىر جىلداردى باسىنان كەشكەن اكە مەن شەشە دە بالاسىنىڭ جەتىستىگىن كورىپ, كوڭىلدەرى ءبىر جاساپ قالدى. الايدا تاعدىردىڭ تاقسىرەتىن جۇرەكتەرىنىڭ تۇبىنە بۇككەن كارىپبەكتىڭ قوس قولداۋشىسى ءبىر جىلدا بىرىنەن كەيىن ءبىرى كوز جۇمدى. كارىپبەك قازىر قاراعاندىدا تۇرادى. قاسىندا دەمەۋ بولاتىن ەكى اپكەسى, ءىنىسى, جيەندەرى بار.
كۇنى كەشە قاراعاندى قالاسىنىڭ ولكەتانۋ مۋزەيىندە سۋرەتشىنىڭ ەلۋ جاسقا تولۋىنا وراي كورمە ۇيىمداستىرىلدى. وندا سۋرەتشىنىڭ الپىسقا جۋىق سۋرەتى قويىلدى. ال قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ەرلان قوشانوۆ مەرەيتويىنا وراي سۋرەتشىنى قابىلداپ, پاتەر كىلتىن تابىس ەتتى. كارىپبەك كۇيىكوۆتىڭ «يادرولىق بولاشاق ءۇشىن» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتانعانى جايىندا ەلىمىزدىڭ اقپارات قۇرالدارى جارىسا جازىپ جاتتى. ول اتوم جوباسىنىڭ قۇرمەتتى ەلشىسى رەتىندە الەمدى يادرولىق سىناقتان ازات ەتۋ قوزعالىستارىنىڭ بەلسەندى مۇشەسى سانالادى.
قاراعاندى وبلىسىنىڭ ەگىندىبۇلاق اۋىلىندا ومىرگە كەلگەن سۋرەتشى اكە-شەشەسىنىڭ شاڭىراعىنا بارىپ, شىعارماشىلىعىن تۋعان جەردە جالعاستىرۋدى اڭسايدى. پەيىلى دارقان, جۇرەگى كەڭ ازامات اۋىلىنا قولداۋ كورسەتۋدى دە ءوزىنىڭ بورىشى سانايدى. وسى باعىتتا جاساپ جۇرگەن يگى ىستەرى كوپشىلىككە ۇلگى دەرسىز.
سۋرەتشىنىڭ شىعارماشىلىق توپتاماسىنىڭ باسىم كوپشىلىگى – تىسپەن سالىنعان سۋرەتتەر. الايدا كارىپبەك ەندىگى سۋرەتتەرىن قىزىل يەگىمەن سالۋعا ءماجبۇر. جۇرەكتەن جارىپ شىققان عاجايىپ تۋىندىلاردى جاساندى تىسپەن سالۋ استە مۇمكىن ەمەس. ال قىزىل يەك كەمىرگەن قالامۇشتاردى ءجيى اۋىستىرۋعا تۋرا كەلەدى. «ارمانداعان سۋرەتتەرىم ءالى دە اق قاعازبەن قاۋىشقان جوق. ەگىندىبۇلاققا بارىپ, توپىراعىن ءبىر يىسكەپ, جاسىل قۇراعىن قاپسىرا قۇشقان سول ءبىر ساتتە كەرەمەت دۇنيەلەرىم ومىرگە كەلەر» دەگەن ۇمىتپەن قايسار كارىپبەك اۋىل جاققا ساعىنىشپەن قارايلايدى...
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
