ىرگەلى ىزدەنىستەر
ەلوردامىزدىڭ 20 جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەن تەاتردىڭ مەرەيتويلىق ماۋسىمى نەگىزىنەن استانانىڭ ءتول مەرەكەسىنە ارنالعان ەدى. وتكەن ماۋ-
سىمدا تەاتر رەپەرتۋارى وپەرا جانە بالەت ونەرىنىڭ الەمدىك جاۋھارلارىمەن تولىقتى. اتاپ ايتار بولساق, جورج بيزەنىڭ «كارمەن», دجاكومو ءپۋچچينيدىڭ «تۋراندوت», مۇقان تولەباەۆتىڭ ء«بىرجان – سارا» وپەرالارى مەن ادولف اداننىڭ «كورسار» بالەتى, سونداي-اق كارل دجەنكينستىڭ «Shine Astana» سالتاناتتى وداسى جانە رايموندو رەبەك پەن كسەنيا زۆەرەۆانىڭ «زاماناۋي حورەوگرافيا كەشى» – اقسۇيەك ونەردىڭ تالعامپاز جانكۇيەرلەرى ءۇشىن ايتۋلى ونەر جاڭالىعىنا اينالدى.
«استانا وپەرا» ساحناسىندا تۇساۋى كەسىلگەن ءار قويىلىم وزىندىك ىزدەنىس ەرەكشەلىگىمەن كورەرمەن كوڭىلىنە بەرىك بەكىپ, كەزەكتى ماۋسىم شىمىلدىعىن ۇلكەن قيماستىقپەن جاپتى. ولاي بولۋى زاڭدى دا. سەبەبى ءبىر عانا «كارمەن» وپەراسىنىڭ تەاتر رەپەرتۋارىنا قوسىلۋى باس شاھار كورەرمەندەرىنىڭ كوپتەن كۇتكەن كوڭىل تۇكپىرىندەگى تىلەگى بولاتىن.
ديريجەر الان بورىباەۆتىڭ كوركەمدىك جەتەكشىلىگىندە ۇلكەن ساحناعا جول تارتقان جوردج بيزەنىڭ بۇل تەڭدەسىز جاۋھارى ادەتتەگىشە ونەر الەمىندە ۇلكەن رەزونانس تۋدىرىپ, تەاترسۇيەر قاۋىم كوڭىلىن تاعى ءبىر سەرپىلتكەنى انىق. بۇگىندە تەاتر رەپەرتۋارىنداعى سۇرانىسقا يە كاسسالىق قويىلىمداردىڭ كوشىن باستاپ تۇرعان اتالمىش وپەرا ەلوردا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنىڭ قايتالاپ كورۋدەن جالىقپايتىن سۇيىكتى تۋىندىلارىنىڭ قاتارىندا.
جالپى, ماەسترو الان بورىباەۆتىڭ قولعا العان قاي جۇمىسىنىڭ دا جاندانىپ, جاڭارىپ, ناتيجەسى جاڭالىققا ۇلاسىپ جاتاتىندىعىنا تالعامپاز كورەرمەن ابدەن سەنىپ, ۇيرەنىپ العان. كوپشىلىك ءۇشىن بۇل – اكسيوما. مۇنىڭ جانە ءبىر دالەلى – «Shine Astana» جوباسى. ەسىمى الەمگە ايگىلى ديريجەردىڭ بريتان كومپوزيتورى كارل دجەنكينستىڭ مۋزىكاسى بويىنشا جاساعان كونتسەرتتىك باعدارلاماسى كورەرمەندەردى عالامات اسەرگە بولەدى.
كونتسەرتتىڭ ەرەكشەلىگى سوندا – مىڭنان استام مۋزىكانت «استانا وپەرا» ساحناسىندا باس قوستى. ولاردىڭ قاتارىندا قازاقستاننىڭ بارلىق ايماعىنان, سونىمەن قاتار يتاليا, اۋستريا, گەرمانيا, گوللانديا, گرەكيا, حورۆاتيا, رەسەي, بەلارۋس, تاجىكستان مەن وزبەكستاننان كەلگەن قۇراما سيمفونيالىق وركەسترلەر مەن حورلار, سونداي-اق تانىمال قازاقستاندىق تەنور مەدەت شوتاباەۆ پەن الەمدىك جۇلدىز – امەريكالىق وپەرا سوپرانوسى ەندجەل بلۋ, «استانا وپەرا» جەتەكشى سوليستەرى – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى مايرا مۇحامەدقىزى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى تالعات مۇساباەۆ پەن حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى مەيىر باينەش سىندى تالانتتى ونەرپازدار بار.
«استانا وپەرا» تەاترىنىڭ بەسىنشى ماۋسىمداعى تاعى ءبىر ايتۋلى جاڭالىعى – مۇقان تولەباەۆتىڭ ء«بىرجان-سارا» وپەراسىنىڭ جاڭا مۋزىكالىق-ساحنالىق رەداكتسيادا كورەرمەنمەن قاۋىشۋى دەر ەدىك. رەجيسسەر, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى اسحات ماەميروۆتىڭ قولتاڭباسىندا ساحنا كورگەن ۇلتتىق وپەرانىڭ جاۋھارى زاماناۋي وزىق تەحنيكانى ۇتىمدى پايدالانا وتىرىپ, كونە مەن جاڭانىڭ ۇندەستىگىن مازمۇندىق ءھام كوركەمدىك بيىكتە ءساتتى ساراپتاعان بولاتىن. اتالمىش تۋىندى شىلدە ايىندا بۋراباي تاۋىنىڭ باۋرايىندا اشىق اسپان استىندا كورسەتىلىپ, ايتۋلى ءىس-شاراعا ارنايى قاتىسقان مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇجىم ىزدەنىسىن جوعارى باعالادى.
سونداي-اق «استانا وپەرا» مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترىندا قاراقشىلاردىڭ قيالشىل ءومىرىنىڭ شىتىرمانىنا قۇرىلعان ايگىلى «كورسار» بالەتىنىڭ پرەمەراسى دا استانالىقتار ءۇشىن ونەردىڭ ۇلكەن مەرەكەسىنە ۇلاستى. فرانتسۋز كومپوزيتورى ادولف اداننىڭ عاجايىپ مۋزىكاسى جان بىتىرگەن الەمدىك بالەت ونەرىنىڭ جاۋھارى رەسەيدىڭ حالىق ءارتىسى, «استانا وپەرا» تەاترى بالەت ترۋپپاسىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى, ەسىمى جاھانعا ءماشھۇر بالەرينا التىناي اسىلمۇراتوۆانىڭ سۋرەتكەرلىك ىزدەنىسىندە ەلوردانىڭ 20 جىلدىعىنا ارنايى دايىندالىپ, كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلعان بولاتىن.
«استانا وپەرا» تەاترى كىشكەنتاي كورەرمەندەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن دا نازاردان تىس قالدىرعان ەمەس. بەسىنشى ماۋسىم بالدىرعانداردى تىلەۋعازى بەيسەمبەكتىڭ مۋزىكاسىنا قويىلعان «سامۇرىق كەلگەن تاڭ» جانە ەدۆارد گريگتىڭ «پەر گيۋنتتىڭ ساياحاتى» اتتى قوس قويىلىممەن قۋانتتى. ءبىر جىل ىشىندە جالپى سانى 126 217 كورەرمەندى ۇلكەن ىلتيپاتپەن قابىلداعان «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ بەسىنشى ماۋسىمىنىڭ شىمىلدىعى 350 جىلدىق تاريحى بار اتاقتى پاريج ۇلتتىق وپەرا تەاترى بالەت سوليستەرىنىڭ گاسترولدىك باعدارلاماسىمەن جابىلدى. ەۋروپالىق بالەتتىڭ تالانتتى ارتىستەرى ۇسىنعان Gala de Paris جوباسىنا الەمدىك حورەوگرافيانىڭ جاۋھارلارى ەندى.
ءساتتى ونەر ساپارلارى
«استانا وپەرا» مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ۇلتتىق ونەرىمىزدى جاھانعا تانىتۋ جولىندا جاساپ جاتقان جۇمىستارى دا كوڭىلگە قۇرمەت ورنىقتىرادى. بەسىنشى ماۋسىمدا بالەت ترۋپپاسى ايگىلى يتاليالىق «كارلو فەليچە» تەاترىندا ونەر كورسەتتى. م.جارردىڭ مۋزىكاسىنا قويىلعان ر.پەتيدىڭ «پاريج قۇداي انا شىركەۋى» بالەتىن ۇسىنعان «استانا وپەرا» ارتىستەرىنىڭ شەبەرلىگىنە يتاليالىق كورەرمەن ءتانتى بولىپ, ىستىق ىقىلاسىن بىلدىرسە, جەلتوقسان ايىندا ۆەنگريانىڭ بۋداپەشت جانە پەچ قالالارىندا «استانا وپەرا» ترۋپپاسى ۇسىنعان كونتسەرتتىك باعدارلامالار دا انشلاگپەن ءوتتى.
بۇدان وزگە, ونەر ۇجىمىنىڭ قازاقستان قالالارى بويىنشا جاساعان گاسترولدىك ساپارلارى دا ۇلكەن قوشەمەتپەن قابىلداندى. اباي اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق وپەرا جانە بالەت تەاترىندا ەلوردالىق ترۋپپا قازاق مۋزىكا ونەرىنىڭ ۇزدىك تۋىندىسى – ا.جۇبانوۆ پەن ل.ءحاميديدىڭ «اباي» ۇلتتىق كلاسسيكالىق وپەراسىن, سونىمەن قاتار حح عاسىردىڭ اتاقتى حورەوگرافتارى كەننەت ماكميللاننىڭ «مانون» جانە رولان پەتيدىڭ «پاريج قۇداي انا شىركەۋى» بالەتتەرىن الماتىلىق كورەرمەن نازارىنا ۇسىنسا, مامىر ايىندا قاراعاندى قالاسىنداعى كەنشىلەر مادەنيەت سارايىندا ماەسترو پ.گريبانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىندەگى ق.بايجانوۆ اتىنداعى كونتسەرتتىك بىرلەستىكتىڭ سيمفونيالىق وركەسترىمەن بىرگە ونەر كورسەتكەن «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ جەتەكشى سوليستەرى مەن حورى دج.ءپۋچچينيدىڭ «بوگەما» وپەراسىن ورىنداپ, كوپشىلىكتىڭ قوشەمەتىنە بولەندى.
مۇنىڭ بارلىعى ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن بەكىتىلگەن مادەني ساياسات تۇجىرىمداماسى مەن «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىپ جاتقان اۋقىمدى جوبالاردىڭ جەمىسى مەن ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى ءارى ساۋلەتتى تەاتر – «استانا وپەرا» تەاترى شىعارماشىلىق ۇجىمىنىڭ وراسان زور كۇش-جىگەرىنىڭ ناتيجەسى ەكەنى ءسوزسىز.
ماۋسىم مەرەيى
مەرەيتويلىق ماۋسىم تەاتر ارتىستەرى ءۇشىن جەمىستى ءھام جەڭىستى بولدى. «استانا وپەرانىڭ» جەتەكشى ءسوليسى, كوپتەگەن بەدەلدى حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ گران-پري لاۋرەاتى باقتيار ادامجان بيىل Dance Open (سانكت-پەتەربور, رەسەي) مارتەبەلى حالىقارالىق بالەت سىيلىعىنىڭ «ميستەر ۆيرتۋوزنوست» اتالىمى بويىنشا لاۋرەات اتانسا, بالەت ءسوليسى سەرىك ناقىسبەكوۆ «ارابەسك-2018» (پەرم, رەسەي) بايقاۋىندا توپ جاردى.
وپەرا ءسوليسى ايزادا كاپونوۆا يتاليانىڭ پەزارو قالاسىندا وتكەن دج.ءروسسينيدىڭ XV حالىقارالىق بايقاۋىندا جۇدەلى 1-ءشى ورىن تۇعىرىنان كورىندى. سونداي-اق بەلگىلى بالەرۋن باقتيار ادامجان مەن وپەرا ترۋپپاسىنىڭ ءسوليسى ماريا مۋدرياك 2017 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ «دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى بولدى.
ال تەاتردىڭ جەتەكشى ءسوليسى مەدەت شوتاباەۆ يتاليا مەن قازاقستان اراسىنداعى مادەني بايلانىستاردى نىعايتۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن يتاليا جۇلدىزى وردەنىن كەۋدەسىنە تاقتى. سونىمەن قاتار ۇجىمنىڭ تالانتتى ونەرپازدارى سۇندەت بايعوجين مەن ءمادينا باسباەۆا «ۇزدىك وپەرا ءسوليسى» جانە «ۇزدىك بالەت ءارتىسى» اتالىمىندا «ساحناگەر» ۇلتتىق سىيلىعىنىڭ يەگەرى اتاندى.
«استانا وپەرا» تەاترىنىڭ تاعى ءبىر تابىسى – الەمدىك دەڭگەيدەگى ونەر ۇجىمدارىمەن كاسىبي دەڭگەيدە شىعارماشىلىق بايلانىس ورناتۋى دەر ەدىك. بەسىنشى ماۋسىمدا جۇزەگە اسقان سونداي ماڭىزدى ونەر وقيعاسىنىڭ ءبىرى – يتاليالىق «لا سكالا» تەاترى اكادەمياسىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلۋى. ونەر الەمىندەگى بۇل ماڭىزدى قادام – وتاندىق ونەرپازدارعا كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ, شىعارماشىلىق تۇرعىدان جەمىستى تاجىريبە الماسۋىنا, شەبەرلىگىن شىڭداۋىنا كەڭ جول اشاتىن تاماشا مۇمكىندىك ەكەندىگى ءسوزسىز.
مەرەيتويلىق ماۋسىمىن وسىلاي تابىستى تامامداعان ونەر ۇجىمى الداعى ماۋسىمعا دا جۇيەلى جوسپار قۇرىپ, دايىندىق جۇمىستارىنا قىزۋ كىرىسىپ كەتتى. التىنشى تەاتر ماۋسىمىندا كورەرمەن قاۋىمدى ۇلتتىق ءارى الەمدىك وپەرا جانە بالەت كلاسسيكاسى جاۋھارلارىنىڭ تۇساۋكەسەرلەرى كۇتەدى. اتاپ ايتار بولساق, دجواككينو ءروسسينيدىڭ «سەۆيلدىك شاشتاراز», پەتر چايكوۆسكيدىڭ «ەۆگەني ونەگين» وپەرالارى مەن تىلەس قاجىعاليەۆتىڭ «دالا اڭىزى» اتتى اياقتالماعان بالەتى مەن كومپوزيتوردىڭ وزگە دە شىعارمالارىنىڭ ۇيلەسىممەن بىرىكتىرىلگەن ۇزىندىلەرىنەن قۇرالعان ايگىلى «قوزى-كورپەش – بايان-سۇلۋ» ۇلتتىق بالەتى ەلوردا كورەرمەندەرىن ءوزىنىڭ جارقىن اتموسفەراسىمەن قۋانتادى دەپ كۇتىلۋدە.
بەس جىلدىق بەلەستى ابىرويلى ەڭسەرگەن «استانا وپەرا» تەاترى ۇجىمىنىڭ ونەرى كورەرمەنىن ءاردايىم ءوزىنىڭ جاڭاشىلدىعىمەن, كوركەمدىگىمەن, جارقىندىعىمەن تاڭعالدىرىپ كەلەدى. قاي كەزدە دە الدىنا اۋقىمدى شىعارماشىلىق ماقساتتار قويىپ, سونى جەمىستى جۇزەگە اسىرۋ جولىندا جۇيەلى جۇمىس ىستەيتىن ۇجىمنىڭ كەلەر ماۋسىمداعى ۇسىنار جاڭالىعى دا كورەرمەن كوڭىلىنە بەرىك بەكىپ, ونەر جانكۇيەرلەرىنە شىن مانىندەگى رۋحاني مەرەكە سىيلايدى دەپ سەنەمىز.
نازەركە جۇماباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
