ەلباسى, “نۇر وتان” حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ كوشباسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى جولداۋىن ناسيحاتتاۋعا بايلانىستى جەر-جەردە جالپىۇلتتىق شارالار جالعاسىپ, وعان جۇرتشىلىقتىڭ ىنتا-ىقىلاسى ەرەكشە ارتا تۇسۋدە.
ەلباسى – وركەندەگەن ەلدىڭ, جارقىن ءومىردىڭ كەپىلى
تالدىقورعان قالاسىنداعى “وركەن” سپورت كەشەنىندەگى شاراعا پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ, “نۇر وتان” حدپ ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرلان نىعماتۋلين, مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد, كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترى ابىلعازى قۇسايىنوۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترى اقىلبەك كۇرىشباەۆ, الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك ءۇمبەتوۆ, تاعى باسقا دا رەسمي تۇلعالارمەن بىرگە ەكى مىڭنان استام كوپ ۇلتتى جەتىسۋلىقتار قاتىستى.
جيىندا “نۇر وتان” پارتياسىنىڭ مۇشەلەرى, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرى, ەتنومادەني ءبىرلەستىك جەتەكشىلەرى, مۇعالىمدەر مەن دارىگەرلەر, ستۋدەنتتەر مەن جاستار, كاسىپكەرلەر مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم باسشىلارى جولداۋدا ايتىلعانداردى قولدايتىندىقتارىن ءبىلدىرىپ, مەرەكەلىك كوڭىل-كۇيدە وتانىمىزعا, تۋعان جەرگە دەگەن پەرزەنتتىك سەزىمدەرىن الاۋلاتتى.
جالپىۇلتتىق فورۋمدا وبلىس اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ جولداۋعا بايلانىستى وڭىردەگى اتقارىلعان جانە قولعا الىنۋعا ءتيىستى باعدارلى جۇمىستاردى ورتاعا سالدى.
ەلباسىمىزدىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىن بارشامىز قاناعات سەزىممەن قابىلدادىق.
ءويتكەنى, قۇندى قۇجات كەمەل كەلەشەگىمىزگە دەگەن بەرىك سەنىم قالىپتاستىرۋمەن قاتار حالقىمىزدى جاڭا بولاشاققا باستايتىن تاريحي باعدارلاما رەتىندە باعالاندى. سوندىقتان دا بۇگىن جولداۋعا قولداۋ كورسەتىپ, وسىندا باس قوسىپ وتىرمىز. جيىنعا پرەمەر-مينيستر كارىم قاجىمقان ۇلى ءماسىموۆ, “نۇر وتان” حدپ ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرلان نىعماتۋلين قاتىسۋدا دەپ, العاشقى ءسوزدى ۇكىمەت باسشىسى كارىم ماسىموۆكە بەردى.
جۇرتشىلىق ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ءار سوزىنەن كەيىن جىگەرلەنىپ, اسىرەسە, مەملەكەتتىك تىلدە سويلەگەنىنە دەگەن قۇرمەتتەرىن قوشەمەتپەن كورسەتىپ جاتتى. تۋعان جەرگە دەگەن پەرزەنتتىك جۇرەك لۇپىلىمەن ول:
– قادىرلى جەتىسۋلىق جەرلەستەر! سىزدەرمەن اتا-بابامنىڭ تۋعان جەرىندە كەزدەسكەنىمە قۋانىشتىمىن. قويناۋى قۇت-بەرەكە, ەجەلدەن اقىندىق, باتىرلىق, دانالىق مەكەنى – جەتىسۋ ولكەسىنە دەگەن پەرزەنتتىك سەزىمىم ەرەكشە. حالقىمىز قاسيەتتى مەكەندى “جەتىسۋ – جەر ءجانناتى” دەپ ايرىقشا قۇرمەتتەيدى.
حالقىمىزعا تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرۋ باقىتى بۇيىردى. اتا-بابامىز عاسىرلار بويى اڭساعان ازاتتىقتىڭ اق جولىن ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆپەن بىرگە وتكىزۋدەمىز. تەك قانا ەلباسىنىڭ كورەگەن ساياساتىنىڭ ءناتيجەسىندە وسى ءىس جۇزەگە اسىرىلدى. قۇدايعا تاۋبە, قازاقستاندى الەم مويىندادى. ەلىمىزدىڭ تەرەزەسى وزگە وركەنيەتتى مەملەكەتتەرمەن تەڭەلدى. ەلباسىنىڭ سىندارلى ساياساتى, بەدەلى ارقاسىندا, ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ توراعاسى دا بولدىق. وسىنداي جەتىستىكتەرگە جەتۋىمىز – ول زاڭدىلىق. ءبىزدىڭ ەلباسىمىز – الەمدىك دەڭگەيدەگى ساياساتكەر. ءبىزدىڭ حالقىمىز ەڭبەكقور جانە جاسامپاز, ءبىزدىڭ كۇشىمىز – بىرلىكتە. بىرلىگى جاراسقان ەلدىڭ بولاشاعى باياندى!
پرەزيدەنتىمىزدىڭ “قازاق تەك بىرىگۋ, بىرلەسۋ جولىندا كەلە جاتقان حالىق”, دەگەن ءسوزىنىڭ ءمانى ەشقاشان جويىلمايدى. ۇلتى قولداعان ەلباسى – جارقىن ءومىردىڭ, وركەندەگەن ەلدىڭ كەپىلى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ارقاسىندا سوڭعى 10 جىل قارقىندى دامۋ جىلدارى بولدى. ءبىز قارجىلىق جۇيەسى دامىعان زاماناۋي ەكونوميكانى قالىپتاستىرا ءبىلدىك. ءتىپتى, الەمدىك داعدارىس جايلاعان 2009 جىلدىڭ وزىندە دە ءبىزدىڭ ونەركاسىبىمىز باسەڭدەگەن جوق. ءىرى كاسىپورىندار داعدارىستان امان شىقتى. جاپپاي جۇمىسسىزدىق بولعان جوق, ەلىمىز جارىقسىز, سۋسىز, جىلۋسىز وتىرعان جوق. ءبىز قيىندىقتارعا توتەپ بەرە بىلدىك. ەندى الدىمىزدا جاڭا ءمىندەتتەر, جاڭا مۇراتتار, جاڭا ءمۇمكىندىكتەر تۇر.
پرەزيدەنت الداعى 10 جىلدىق جوسپاردى ناقتى ايقىنداپ بەردى.
بۇل – ماقساتقا جەتۋدىڭ باتىل جولىن نۇسقاعان تاريحي قۇجات. ءيا, باتىلدىق پەن تاباندىلىق. وسى ورايدا, “ساتتىلىك كەپىلى – باتىلدىق”, – دەگەن ەلباسى ءسوزىن قاداپ ايتقىم كەلەدى.
ءبىز كەلەشەكتە اۋقىمدى ءمىندەتتەردى شەشۋگە ءتيىسپىز. ءبىز ەكونوميكانى نىعايتىپ, جالپى الەمدە بولىپ تۇراتىن داعدارىستاردان ساقتانۋىمىز كەرەك. پايدالى قازبالاردى ءوندىرىپ قانا قويماي, ونى وڭدەيتىن ءوندىرىس ورىندارىن دا سالۋىمىز كەرەك.
الدىمىزدا دامىعان كولىك جەلىسىن قۇرۋ مىندەتى تۇر. ءبىز قازاقستان ارقىلى ازيا مەن ەۋروپا اراسىن جالعايتىن كولىك ءدالىزىن سالۋىمىز قاجەت. جەتىسۋ وسى ءدالىزدىڭ ءبىر بولىگى بولادى. ءبىزدىڭ كاسىپورىنداردا ەڭبەك ونىمدىلىگى ارتا ءتۇسۋى ءتيىس. سول جاعدايدا ءبىز يندۋستريالى دەرجاۆالاردىڭ قاتارىنا قوسىلامىز. عىلىمدى دامىتۋ كەرەك. ءسويتىپ, يننوۆاتسيالىق ەكونوميكاعا جول اشۋ قاجەت, بيىل كەزەكتەن تىس ءۇش عىلىمي ورتالىق اشىلادى.
ءبىزدىڭ جەتىسۋىمىز پرەزيدەنتتىڭ “جاڭا يندۋستريالاندىرۋ” اتتى باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدا ەرەكشە ءرول اتقارادى. اگروونەركاسىپ كەشەنى جاڭارادى. جەتىسۋ بۇكىل قازاقستاننىڭ وزىق ۇلگىدەگى ازىق-ت ۇلىك القابىنا اينالادى. ءبىز وڭتۇستىك وڭىرگە جىلۋ مەن جارىق بەرەتىن مويناق جانە بالقاش ەلەكتر ستانسالارىن, “قورعاس–جەتىگەن” تەمىر جولىن سالامىز. بۇل جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ مۇمكىندىگى عانا ەمەس, بۇل – شەكارالىق ساۋدانى دامىتۋدىڭ بىردەن ءبىر جولى.
ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋ بارىسىندا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر – قاراپايىم حالىقتىڭ يگىلىگى ءۇشىن جاسالادى. ەلباسىمىز “ەڭ باستى الەۋمەتتىك ساياسات – جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ”, – دەگەن بولاتىن. بيىل الماتى وبلىسىندا 40 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى. پرەزيدەنتىمىزدىڭ ايقىنداپ بەرگەن جوسپارى بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ جۇيەلەرىنە وراسان قارجى بولىنەدى. ەندى ساپالى ەم الۋعا مۇمكىندىك بار. ءبىزدىڭ بالالارىمىز الەمدىك ستاندارتقا ساي ءبىلىم الادى. مىنە, وسى جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان باستاپ ستۋدەنتتەردىڭ ءشاكىرتاقىسى 25 پايىزعا وسەدى. بالاباقشا تاپشىلىعى تولىعىمەن شەشىلەدى. جەتىسۋ ايماعىندا تەك 2010 جىلدىڭ وزىندە 43 بالاباقشا مەن كىشكەنتاي بالالارعا ارنالعان 77 شاعىن ورتالىق سالىنادى.
قۇرمەتتى قاۋىم, پرەزيدەنت جولداۋىندا ايتىلعان مىندەتتەردى ورىنداۋ– بارىمىزدەن ءسوز جۇزىندە ەمەس, ءىس جۇزىندە تاباندىلىقتى, ءپاتريوتيزمدى تالاپ ەتەدى.
“تۋدىم, ءوستىم, ەسەيدىم,
ەن دالام, انام, مەن بالاڭ!”, – دەپ قۇلاگەر اقىن ءىلياس جانسۇگىروۆ جىرلاعانداي, ءبىز اتانىڭ بالاسى ەمەس, حالىقتىڭ بالاسى, ەلىمىزدىڭ ازاماتى بولۋعا ءتيىسپىز. سوندىقتان مەن بارشاڭىزدى ەلباسىمىزدىڭ جولداۋى مەن “قازاقستان-2020” اتتى ستراتەگيالىق جوسپارىن قولداۋعا شاقىرامىن. ەكونوميكالىق ورلەۋ, وركەندەۋ – قازىرگى تاڭداعى ەڭ باستى قۇندىلىق. بۇل ماقساتقا ءبىزدى جەتكىزەتىن – ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ءبىز تۋعان جەرىن قاستەرلەپ, ءسۇيىپ وسكەن حالىقپىز. ءبىز ەلباسىمىزدىڭ: “بارىنەن بۇرىن – تاۋەلسىز قازاقستان!”, – دەگەن ءسوزىن ءاردايىم جادىمىزدا ساقتاۋىمىز كەرەك, – دەگەن ۇكىمەت باسشىسى جەتىسۋلىقتاردى ەلباسى جولداۋىندا كورسەتىلگەن مىندەتتەردى ورىنداۋعا جۇمىلا كىرىسۋگە شاقىردى. وسى ساتتە دە جينالعانداردىڭ “قازاقستان! نۇرسۇلتان! جاس وتان!” دەگەن جالىندى سوزدەرى جاڭعىرىپ, فورۋمعا قاتىسۋشىلاردىڭ ريزاشىلىعىمەن ءورىلىپ جاتتى.
ۇكىمەت باسشىسىنان سوڭ جۇرت الدىنا شىققان “نۇر وتان” پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرلان نىعماتۋلين:
– قادىرلى جەتىسۋ جۇرتشىلىعى! ەلباسىمىزدىڭ – پارتيا توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بيىلعى حالىققا جولداۋىن ناسيحاتتاۋ, ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى بارلىق وبلىستاردا جالعاستىرىلۋدا. وسىدان بۇرىن پاۆلودار مەن اقتوبە, اتىراۋ, الماتى مەن استانا, جامبىل جانە باسقا دا ايماقتاردا حالىقپەن كەزدەسىپ, قۇندى قۇجات حالىقتىڭ قولداۋىنا يە بولعانىنا كۋا بولىپ ءجۇرمىز. حالىقتىڭ ايتىپ جاتقان بيىلعى جولداۋى تاريحي قۇجات. ويتكەنى, وندا ءبىر جىلعا عانا ەمەس, الداعى 10 جىلدىقتاعى ناقتى دامۋ جولدارى, باعىتتارى كورسەتىلگەن. وسىلايشا ەلباسى تاپسىرمالارى حالىققا دەمەۋ بولىپ ءجۇر. ارينە, وسى جۇمىستارعا جەتىسۋ جەرىنىڭ ۇلەسى زور بولادى دەگەن سەنىمدەمىز. بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ, حالقىمىزدىڭ الدىندا تۇرعان ۇلكەن ماقساتتار دا وسى “نۇر وتان” پارتياسى مەن ونىڭ مۇشەلەرى وزدەرىنىڭ جۇمىستارىمەن ۇلگى كورسەتەتىنىن ايتا كەلە, جولداۋداعى جۇكتەلگەن عالامدىق مىندەتتەردى ورىنداۋعا مول مۇمكىندىك بەرىلەتىنىنە توقتالدى.
پرەزيدەنت جولداۋىن قولداۋ مەن ونىڭ باستى باعىتتارىن جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان فورۋمدا وبلىستىق ارداگەرلەر ۇيىمدارى كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەگەۋبەك دالباعاەۆ, پانفيلوۆ اۋدانىنداعى ءبىلال نازىم اتىنداعى ورتا مەكتەپ ديرەكتورى ءسانيام زۋلياروۆا, كاسىپكەر بازارحان بايتاەۆ, ءىلياس جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى ايزادا جاقسىبەكقىزى, “جاس وتان” جاستار قاناتىنىڭ مۇشەسى كەنجەبەك تولەگەنوۆ سويلەپ, قۇندى قۇجاتتى قولداپ, مۇمكىندىگىنشە ونى ءىس جۇزىنە اسىرۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوساتىندىقتارىن ايتتى. ال, وبلىستىق “وگني الاتاۋ” گازەتى رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى اتساليم يديگوۆ ۇلتى چەشەن بولعانىمەن “مەن قازاقپىن” دەپ جينالعانداردى قازاق ۇلتىنىڭ توڭىرەگىنە تىعىز توپتاسىپ, بۇرىنعىدان دا تىلەك پەن بىلەك بىرىكتىرۋگە, دوستىقتىڭ تۋىن بەرىك ۇستاۋعا ۇندەدى.
فورۋمعا قاتىسۋشىلار ەلباسى جولداۋىن ءبىر كىسىدەي قولداپ, ونى جۇزەگە اسىراتىندىقتارىن جانە ونجىلدىقتاعى ءوسۋ, وركەندەۋ باعىتتارىن ايقىنداپ, ونىڭ جولدارىن كورسەتكەن قۇندى قۇجاتتى حالىققا جەتكىزۋدە ۇتىمدى ىستەر اتقارعان “نۇر وتان” حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ جانىنا تىعىز توپتاسىپ, ورتاق ىسكە ءمۇمكىندىگىنشە ۇلەس قوساتىندىقتارىن مالىمدەدى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ بۇدان كەيىنگى جۇمىس ساپارى قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىن امبەباپ سپورت سارايى عيماراتىنداعى جىلجىمالى كورنەكىلىك ىلىنگەن جوبامەن تانىسۋمەن جالعاستى. مۇندا وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اماندىق باتالوۆ الىپ قۇرىلىس 2007 جىلدىڭ تامىزىندا باستالسا, قۇرىلىستى “اگس پلاست” جشس ساۋلەتشىلەرى جۇرگىزىپ وتىرعانىن ورتاعا سالدى. قۇرىلىس بيىلعى جىلدىڭ اياعىنا پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانعان. ۇكىمەت باسشىسى باستاعان رەسمي ادامدار سپورت سارايىن ارالاپ كوردى. كارىم قاجىمقان ۇلى وبلىس اكىمىنىڭ سالاماتتى ءومىر سالتى مەن سپورتتى وركەندەتۋگە بايلانىستى اتقارعان جۇمىستارىنا جوعارى باعاسىن بەرىپ, مۇنىڭ ءوزى ەلباسىنىڭ جىل سايىنعى جولداۋلارىندا ەرەكشە مانگە يە ەكەندىگىن ەرەكشە ايتىپ ءوتتى. 1500 ورىنعا ارنالعان عيماراتقا 8 گەكتار جەر تەلىمى بولىنگەن. عيماراتتىڭ جالپى الاڭى 24500 شارشى مەتر. سپورت سارايى ءبىر مەزگىلدە سپورتتىڭ بىرنەشە تۇرىنەن جارىستار وتكىزۋگە, جاتتىعۋىنا, دەنساۋلىعىن شىنىقتىراتىن توپتاردىڭ دايىندىعىنا ارنالعان. استىڭعى قاباتىندا 66 كولىككە ارنالعان اۆتوتۇراق, كافە, تەحنيكالىق عيمارات, نىسانا كوزدەيتىن تير, قوعامدىق تاماقتاندىرۋ ورنى بار. ال, ءبىرىنشى قاباتتا ۆەستيبيۋل توبى, كىشى فۋتبول مەن باسكەتبولعا ارنالعان سپورتتىق ارەنا, كورەرمەندەرگە ارنالعان ورىندارى بار امبەباپ زال, ۇستەل تەننيسى, بيليارد زالدارى, تاعى باسقا دا كوپشىلىكتىڭ سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋىنا بارلىق جاعداي جاسالعان ورىنداردىڭ توپتاسقاندىعىن ايتۋعا بولادى.
ەلىمىزدەگى تۇڭعىش ءتىل سارايى تالدىقورعان قالاسىندا سالىنىپ, كوز تارتاتىن ساۋلەتتى عيماراتتىڭ اشىلۋ سالتاناتى وسى كۇنمەن تۇسپا-تۇس كەلدى.
كارىم قاجىمقان ۇلى باستاعان, مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد جانە وزگە دە استانالىق رەسمي قوناقتاردى اجەلەر شاشۋ شاشىپ قارسى السا, كوگىلدىر لەنتانى ۇكىمەت باسشىسى مەن “نۇر وتان” حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرلان نىعماتۋلين قيدى. قوناقتار ءبىرىنشى قاباتتا ورنالاسقان قازاق ءتىلىن وقىتاتىن 3 كابينەتكە, ورىس ءتىلىن جانە اعىلشىن ءتىلىن وقىتاتىن كابينەتتەردە بولدى. وسىنداعى ءتىل وقىپ جاتقاندارعا مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد پرەمەر-ءمينيستردىڭ التى ءتىلدى تولىق جانە قۇراندى جاتقا بىلەتىندىگىن جەتكىزىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى كارىم قاجىمقان ۇلىنان ۇلگى الۋعا شاقىردى. وسى جەردە 32 ىلەسپە اۋدارما جۇيەسى (قازاق, ورىس, اعىلشىن) قۇرىلعىلارىمەن جابدىقتالعان ءدوڭگەلەك ۇستەل وتكىزۋگە ارنالعان ءماجىلىس زالى, 70 ورىندىق شاعىن زال جانە بەينەباقىلاۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلعان. دەربەس اتس ورناتىلعان. عيماراتتا قىزمەت كورسەتۋ بويىنشا 22 شتاتتىق بىرلىك قاراستىرىلىپ, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ كەلەشەگىنە دەگەن ناقتى جۇمىستار جالعاسۋدا. ءتىل سارايى ەكى قاباتتى, اۋماعى 2400 شارشى مەتر, سمەتالىق قۇنى 304 ملن. تەڭگە. قۇرىلىستى ءجۇرگىزگەن “الماتىاۋىلقۇرىلىس” كومپانياسىنىڭ ساۋلەتشىلەرى قىسقا مەرزىمدە بولىنگەن قارجىنى ىقتياتتى پايدالانىپ, كاسىبي شەبەرلىكتەرىن تانىتقانى بىردەن بايقالادى. وسىلايشا ارحيتەكتۋرالىق اسەمدىگىمەن ەرەكشەلەنگەن جاڭا عيمارات “قاراتال” شاعىن اۋدانىن كورىكتەندىرە ءتۇستى.
ۇكىمەت باسشىسى سونىمەن قاتار وتكەن جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن دوستىق ۇيىنە دە اتباسىن بۇردى. ۇكىمەت باسشىسى مەن رەسمي ادامداردى كەڭ زالداعى ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ ونەرپازدارى ءان-جىرمەن, كۇمبىرلەگەن كۇيمەن قارسى الدى. قوناقتار وبلىس اكىمى سەرىك ابىكەن ۇلىنىڭ باستاۋىمەن ءۇش قاباتتى عيماراتتتى ارالاپ, ونداعى 23 وبلىستىق ەتنومادەني بىرلەستىكتىڭ, “ۇلاعات” اقساقالدار كەڭەسىنىڭ, “بىرلىك” جاستار بىرلەستىگىنىڭ جۇمىس كابينەتتەرىندەگى جاسالعان جاعدايعا جاقسى باعالارىن بەرۋمەن قاتار ولارمەن پىكىرلەستى. ەكى ارادا كوڭىلدى, مازمۇندى اڭگىمە ءوربىدى.
پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ باستاعان ۇكىمەتتىك دەلەگاتسيانىڭ جۇمىس ساپارى تۇستەن كەيىن اقسۋ اۋدانىنداعى اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحانانىڭ جۇمىسىمەن تانىسۋمەن جالعاستى. پرەمەر-مينيستر جاستىق شاعىندا ستۋدەنتتىك قۇرىلىس جاساعىنىڭ قۇرامىندا ەڭبەك ەتىپ, ءوزى قۇرىلىسشى رەتىندە قولتاڭباسىن قالدىرعان كاسىپتىك-تەحنيكالىق ليتسەيدىڭ تىنىس-ءتىرشىلىگىنە دە نازار اۋدارىپ, سول ءبىر كەزدەردى ەسكە العانداي بولدى. مۇندا دا ۇكىمەت باسشىسىن اقسۋلىق جەرلەستەرى جارقىن جۇزبەن قارسى الدى. وسى ايماقتان تۇلەپ ۇشقان اتپال ازاماتتىڭ بۇگىنگى شىققان بيىگى ولار ءۇشىن قۋانىش سەزىمىن تۋدىراتىندىقتان قادامىنا ءساتتىلىك تىلەدى. جەرلەستەرى كارىم قاجىمقان ۇلىنا بۇگىندە قانت قىزىلشاسىن وسىرۋشىلەردى تولعاندىرعان “اقسۋ” قانت زاۋىتىنا قاتىستى داۋلى ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن شەشۋگە كوڭىل اۋدارۋىن ءوتىندى. ايتىلعانداردى مۇقيات تىڭداعان ۇكىمەت باسشىسى ونى نازارعا الىپ, ءتيىستى ورىندارعا تاپسىرما بەرەتىندىگىن جەتكىزدى. وسىلايشا جەتىسۋلىقتار جالپىۇلتتىق فورۋمدا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جولداۋىن قىزۋ قۋاتتاپ, ءبىر ادام باسشى, قالعانىمىز قوسشى بولىپ, ىنتىماق پەن بىرلىگىمىزدىڭ بەرىكتىگىن, ءار كۇندى ەڭبەكتەگى جەتىستىكتەرمەن نىعايتاتىندىقتارىن ناقتىلادى.
كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى. سۋرەتتەردى تۇسىرگەن شۇكىر شاحاي.
كەڭەس ءداۋىرى كەزىندە بولماعان يگىلىككە تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزدىك
ەسكەندىر ەسىموۆ, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى.
مەنىڭ جاسىم قازىر سەكسەننەن استى. ءومىر بويى بوكەي ورداسى اۋدانىندا قوي باقتىم. ادال ەڭبەكتىڭ ناتيجەسىندە سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتاندىم. جۇبايىم مارزيامەن بىرگە ون بالا ءتاربيەلەپ وسىردىك. بۇگىندە وتىز ءتورت نەمەرە, ءتورت شوبەرە ءسۇيىپ, شالقىپ وتىرمىز.
دەگەنمەن, بۇگىنگى ايتپاعىم باسقا. ءبىز كەڭەس داۋىرىندە قانشا بيىككە شىقساق تا, ءدال قازىرگىدەي زاماندى كورەمىز دەپ ويلاعان جوق ەدىك. قازىر مەن اۋدان ورتالىعى سايقىن اۋىلىندا بارلىق جاعدايى كەلىسكەن مەكەن جايدا تۇرىپ جاتىرمىن. وبلىس اكىمى باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ 2008 جىلى اۋدانعا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن كەزدە ماعان جاڭا ءۇي بەرۋ جونىندە اۋدان باسشىسى راحمان قارينگە تاپسىرما بەرگەن ەدى. وتكەن جىلى ءىشى-سىرتى زىڭعىراپ تۇرعان وسى ۇيگە وبلىس باسشىسىنىڭ ءوزى قۇتتى بولسىن ايتىپ, كىرىپ شىقتى. مەنىڭ حان سارايىنداي قونىسىم اۋداندا ەڭ ءبىرىنشى بولىپ كوگىلدىر وتىنعا قوسىلدى.
بۇل ءبىزدىڭ ءتىپتى تۇسىمىزگە دە كىرمەگەن ءجايت ەدى. وبلىس ورتالىعىنان 600 شاقىرىم شالعاي جاتقان, 200 جىلدان استام تاريحى بار بوكەي ورداسى وڭىرىندە مۇنداي يگىلىككە سوناۋ كەڭەس ءداۋىرىندە دە قول جەتكەن جوق. قازىر جانىبەك اۋدانىنىڭ قايرات اۋىلىنان تارتىلعان گاز قۇبىرى بوكەي ورداسى اۋدانىنىڭ مۇراتساي ەلدى مەكەنى ارقىلى سايقىنعا عانا ەمەس, تاريحي حان ورداسىنا دا جەتكىزىلىپ, ەل يگىلىگىن كورىپ وتىر. بيىل گاز قۇبىرىن بيسەن اۋىلىنا تارتۋ دا جوسپارلانىپتى.
جالپى, 2008-2009 جىلدارى وبلىستى گازداندىرۋعا 7 ميلليارد تەڭگەگە تاياۋ اقشا جۇمسالىپتى. بۇل قارجىنىڭ نە از, نە كوپ ەكەنىن بىلمەدىم. ءبىر بىلەرىم, اكىمىمىز باقتىقوجا, اينالايىن, 2007 جىلدىڭ سوڭىندا “ەلباسىنىڭ 2005 جىلعى تاپسىرماسىن ورىندايمىن, قاراشىعاناق كەنىشىنەن ورالعا گاز قۇبىرىن تارتامىن” دەپ كىرىسكەندە, “بوكەي ورداسى اۋدانىنا گاز جەتكىزەمىن” دەپ حالىققا ۋادە بەرگەندە, شىنىن ايتۋ كەرەك, سەنىمنەن كۇدىك باسىم بولدى. مەنىڭ ءبىلۋىمشە, سوڭعى ەكى جىلدا 30 اۋىلعا گاز بارعان, 2010-11 جىلدارى 46 اۋىلعا گاز بارادى ەكەن. باستالعان شارۋا اياقتالعان سوڭ, كوگىلدىر وتىن راحاتىن كورگەن اۋىلداردىڭ ۇزىن سانى 146-عا جەتىپ, وبلىس حالقىنىڭ 92-94%-ى گازبەن قامتىلماق.
تاراتىپ ايتار بولسام, بىلتىر جىل اياعىندا ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆتىڭ قاتىسۋىمەن “قاراشىعاناق-ورال” گاز قۇبىرى قۇرىلىسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى پايدالانۋعا بەرىلىپ, تاعى ءبىر اۋدان ورتالىعى تەرەكتىنىڭ فەدوروۆ اۋىلىندا دا كوگىلدىر وتىن الاۋى تۇتاندى. بيىل قاراتوبە, سىرىم اۋداندارى ورتالىقتارىنا جانە باسقا كوپتەگەن ەلدى مەكەندەرگە گاز جەتەتىنىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنان ءبىلىپ وتىرمىز. سوندا وبلىستاعى بارلىق اۋدان ورتالىقتارى مەن ءىرى اۋىلدار گازعا قوسىلادى ەكەن. وسىنىڭ ءبارى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەلگە جاساپ وتىرعان قامقورلىعىنىڭ ارقاسى. ولاي دەيتىن سەبەبىم, پرەزيدەنتىمىز 2005 جىلى مامىردا وبلىسىمىزعا كەلگەن كەزەكتى ساپارىندا ايماقتى گازداندىرۋعا ايرىقشا ءمان بەرىپ, “قاراشىعاناق-ورال” گاز قۇبىرىن سالۋ جونىندە شەتەلدىك كومپانيا مەن وبلىس باسشىلارىنا تاپسىرما بەرگەنىن حالىق ۇمىتا قويعان جوق.
قازاقستان باسشىسى ەل حالقىنا بيىلعى جولداۋىندا دا ادەتتەگىدەي الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە باسا نازار اۋداردى. ەندى, مىنە, وبلىس اكىمىنىڭ قولداۋى ارقاسىندا ءبىراز شارۋا جۇزەگە اسىپ, شاراپاتىن ەل كورە باستادى. ءسويتىپ, الەمدەگى ەڭ ءىرى كەن ورىندارىنىڭ ءبىرى قاراشىعاناق كەنىشىندە وندىرىلەتىن تابيعي گازدىڭ ءبىر بولىگىن ەلباسىنىڭ قامقورلىعى ارقاسىندا وبلىس حالقى پايدالانىپ وتىر. جاسىمنىڭ سەكسەننەن اسقانىن باسىندا ايتتىم. عۇمىرىم وسى اۋىلمەن تىعىز بايلانىستى, سايقىننىڭ ءار ءتۇتىنى, ءار اعاشى ماعان قىمبات. وسى جاسقا كەلگەنشە حالىقتىڭ وت جاعۋ مەن كۇل شىعارۋدىڭ بەينەتىن قالاي كورىپ كەلە جاتقانىنا كۋامىن. جىل سايىن ورمان وتالىپ, اعاش شابىلاتىن, باعاسى ۋداي كومىر ساتىپ الىناتىن... وتىن جاعىپ, كۇل شىعارۋ ماشاقاتىنان قۇتىلعان كوپتىڭ ءبىرى رەتىندە مەن وسى ورايدا ەلباسىنا شىن جۇرەكتەن العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. ەلباسىمىز باستاعان ەلىمىز امان, جۇرتىمىز تىنىش بولسىن. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ساياساتى ارقاسىندا ەۋروپا تورىنە كوتەرىلىپ, ەقىۇ-نى باسقارىپ وتىرعان قازاقستان قارىشتاپ دامي بەرسىن! مەنىڭ جۇرەكجاردى تىلەگىم وسى.
باتىس قازاقستان وبلىسى, بوكەي ورداسى اۋدانى.
باقىتتى بالالىق شاققا مۇمكىندىكتەر مولايۋدا
ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى جولداۋى الداعى ون جىلدا رەسپۋبليكامىزدىڭ دامۋىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىنداپ بەردى. ەلباسىمىزدىڭ قازاقستاندىقتارعا ارناعان جولداۋىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى– بالالار ءومىرىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدا جاڭا مىندەتتەرگە قول جەتكىزۋ, ەرەسەكتەردىڭ بالالار دەنساۋلىعى مەن ولاردىڭ ومىرىنە جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ. قۇقىقتىق قاتىناس جاعىنان العاندا ءومىر ساپاسى ادامنىڭ لايىقتى ءومىر ءسۇرۋى مەن ەركىن دامۋ قۇقىقتارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى بولىپ تابىلادى.
ەلىمىزدە 18 جاسقا دەيىنگى 5 ميلليوننان استام بالا تۇرادى. بۇل بارلىق حالىقتىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى. قازاقستان بالالارى مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاق ەرەسەك تۇرعىندارى رەتىندە وتانىمىزدىڭ الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جانە مادەني وركەندەۋ سالاسىندا ومىرلىك ماڭىزى زور ءرول اتقارادى. ولاردىڭ ءال-اۋقاتى مەن ءومىرىنىڭ ساپاسى مەملەكەتىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ قاينار كوزى ەكەندىگى اقيقات. بالالاردىڭ بەيبىت جانە وركەندەگەن ەلدە, ىرگەسى بەرىك وتباسىندا باقىتتى ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن جاعداي جاساۋ ۇنەمى مەملەكەت نازارىندا ەكەندىگى كوپشىلىككە بەلگىلى. وسى تۇرعىدان, ءبىز جولداۋدى باقىتتى بالالىق شاقتىڭ بولاشاعىنا قاتىستى ۇزاق مەرزىمدى باعدارلاما بولىپ تابىلادى دەپ ەسەپتەيمىز.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جاڭا جولداۋىندا بولاشاقتا ۇلتتىق الەۋەتىمىزدى ارتتىرۋ ءۇشىن حالىقارالىق دەڭگەيدەگى باسەكەگە قابىلەتتى ۇرپاق تاربيەلەۋدە جانە ولارعا ءبىلىم بەرۋدە مەملەكەتىمىزدىڭ بار كۇشىن سالۋ كەرەكتىگى اتاپ وتىلگەن. سوعان وراي, وسى ونجىلدىقتا الدىمىزدا اتقاراتىن اۋقىمدى ىستەر, بولاشاققا بەلگىلەنگەن اۋقىمدى مىندەتتەر تۇر. ەڭ باستىسى, بولاشاق ۇرپاعىمىز – بالالاردىڭ بەيبىت ەلىمىزدە, تىنىشتىقتا جانە جالپىۇلتتىق قۇندىلىققا اينالعان كەلىسىمدە ءومىر ءسۇرىپ, دامىپ, تاربيە مەن ءبىلىم الۋى ءۇشىن بەلسەندى اتسالىسۋىمىز قاجەت.
ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن باياندى ەتۋ, قازاقتىڭ ۇلت بولىپ وركەندەۋىنە جول اشۋ, ونىڭ ءتىلى مەن مادەنيەتىنىڭ كەڭ قۇلاش جايۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزۋعا باعىتتالعان باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىنداعى, ءبىزدىڭ باستى جۇمىسىمىز – جاستاردى وتان مەن حالىققا قىزمەت ەتۋگە, بىلىمدىلىك پەن بىلىكتىلىككە باۋلۋ. بىزدەر, ەرەسەكتەر بالالاردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعى, قۇقىعى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىگىمىزدى ەشقاشان ەستەن شىعارماعان جاعدايدا ولاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جاقسارۋىنا, ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ ارتا تۇسۋىنە قولايلى مۇمكىندىكتەر تۋاتىنى ءسوزسىز. سوندىقتان ءبىز بولاشاعىمىزدىڭ جارقىن بولاتىندىعىنا كامىل سەنەمىز.
سۇلۋشاش قۋاتجانوۆا, الماتى قالالىق بالالار قۇقىعىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى.
الماتى.
ابىرويلى بورىشىمىز
جىل سايىنعى ەلباسىمىزدىڭ حالىققا جولداۋىنان جۇرتشىلىقتىڭ ۇلكەن ءۇمىت كۇتەتىنى كۇمانسىز. پرەزيدەنتىمىزدىڭ بيىلعى جولداۋى دا حالىق اراسىندا ەرەكشە سەرپىلىس تۋعىزدى. جارقىن بولاشاعىمىزعا, ۇرپاعىمىزدىڭ كەمەل كەلەشەگىنە دەگەن نىق سەنىم ۇيالاتتى. تاۋەلسىز ەلەمىزدىڭ تۇعىرلى بولۋى جولىنداعى ماقسات-مۇددەمىزدىڭ, باعىت-باعدارىمىزدىڭ سارا جولىن ايقىنداپ بەردى.
ەلباسى حالقىمىزدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ جاقسارا ءتۇسۋىنە ۇدايى نازار اۋدارىپ كەلەدى. بۇعان ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى وتە تومەن وتباسىلار سانىنىڭ ءتورت ەسە ازايعانى ناقتى دالەل بولا الادى. سونىڭ ناتيجەسى بولار, ەلىمىز اتالعان سالادا دوستاستىق ەلدەرىنىڭ ىشىندە الدىڭعى قاتاردان ورىن الا وتىرىپ, ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋ قۇقىنا يە بولدى. ۇستىمىزدەگى جىلدان باستاپ انا مەن بالاعا, ارداگەرلەرگە اي سايىن تولەنەتىن ءجاردەماقىلار مەن زەينەتاقى ءمولشەرى ەداۋىر ارتتىرىلاتىن بولدى.
جاڭا جولداۋ ءوزىنىڭ اتىنا ساي الداعى جىلدارى دا حالقىمىزدىڭ الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جاعدايىن ودان ءارى جاقسارتۋعا باعىتتالعان ناقتى شارالارىمەن قۇندى. بيۋدجەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى مەن انالاردىڭ جاردەماقىلارىنىڭ, زەينەتاقىنىڭ, كاسىپكەرلىكتى قولداۋ مەن ونەركاسىپتى دامىتۋعا باعىتتالعان شارالاردىڭ الداعى ءۇش جىلدا ءوسۋ كورسەتكىشى كىم-كىمنىڭ دە كوڭىلىنەن شىعادى. اسىرەسە, ەل حالقىنىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا, الەۋمەتتىك قورعاۋمەن قاتار, ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋعا باعىتتالعان ءىس-قيمىلدارعا كوپشىلىك ريزا.
پرەزيدەنت جولداۋىندا بەلگىلەنگەن مىندەتتەر ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنىڭ جارقىن دا جاسامپاز ەكەندىگىن ايعاقتايدى. جاڭا تابىستار مەن جالىندى ىستەرگە جىگەرلەندىرەدى. جولداۋدان تۋىندايتىن مىندەتتەر ۇدەسىنەن شىعۋ قاي-قايسىمىزدىڭ دا ابىرويلى بورىشىمىز دەپ بىلەمىز.
ۇلتتىق مەملەكەتتىك ساياسات
مەكتەبىنىڭ تىڭداۋشىلارى.
استانا.
الدا اتقارار جۇمىس كوپ
ەلباسىنىڭ ەلىمىزدىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىندايتىن جىلداعى جولداۋلارى ساياسي ءومىرىمىزدىڭ ەلەۋلى كورىنىسىنە اينالدى. سەبەبى, بۇل ساياسي قۇجاتتار مەملەكەتىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ناقتى باعدارى بولىپ تابىلادى.
الەمدى شارپىپ جاتقان جاھاندىق ەكونوميكالىق داعدارىسقا قاراماستان, پرەزيدەنت جاڭا جولداۋىندا قازاقستاندى بەدەلدى ءارى بولاشاعى قازىرگىدەن دە جارقىن ەلگە اينالدىرۋدىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىن بەلگىلەپ بەردى. ن.ءا.نازارباەۆ جاڭا جولداۋىندا ەكونوميكانى جاڭعىرتۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالالارىن دامىتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعىندا ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ مىندەتتەرىن العا قويدى. سونىمەن قاتار, “كاسىپكەرلىك – جاڭا ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشى”, دەپ “بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020” باعدارلاماسىن, ونىڭ ىشىندە نەسيەلەر بويىنشا پايىزدىق ستاۆكالاردى سۋبسيديالاۋدى, شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە نەسيەلەردى ءىشىنارا كەپىلدەندىرۋدى, بيزنەس جۇرگىزۋگە سەرۆيستىك قولداۋ ءبىلدىرۋدى جانە اكك-ءنى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا بەرۋدى ۇسىندى. بۇل باسىمدىقتار شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا زور مۇمكىندىك تۋعىزاتىنى ءسوزسىز.
ەلباسىمىزدىڭ جاڭا جولداۋى – ماقساتقا باعىتتالعان ناقتى باعدارلاما. ول – قوعامعا بولسىن, جەكە ازاماتقا بولسىن ورتاق باعدارلاما. ن.ءا.نازارباەۆتىڭ جاڭا جولداۋى ەلىمىزدەگى جەتىستىكتەردى ساقتاپ, ارتتىرۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ بار ەكەندىگىن ايقىن كورسەتەدى. قازاقستان – الەمدەگى ەكونوميكالىق داعدارىستى ەڭسەرىپ, ەكونوميكالىق دامۋ دەڭگەيىن ساقتاعان از مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى. ءبىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋداعى جەتىستىكتەرىمىز پرەزيدەنتتىڭ سىندارلى ساياساتىنا, قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى مەن تاتۋلىعىنا بايلانىستى جۇزەگە اسۋدا.
ءاربىر قازاقستاندىق ەلباسى جولداۋىندا ءوز ساۋالدارىنا ناقتى جاۋاپ تاۋىپ, ءال-اۋقاتىنىڭ وسەتىنىنە سەنىمدى بولىپ وتىر. سونىمەن قاتار, قوعامدا كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتى ساقتاپ, ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋ نەگىزگى مىندەت بولىپ تابىلادى. بىزگە, قاشىر اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىنا وسى جىلى اتقارار جۇمىس كوپ. سوعان قاراماستان, ءبىز ەلباسى قويعان بارلىق مىندەتتەردى تولىق ورىندايمىز دەپ سەندىرە الامىز.
بولات باقاۋوۆ, قاشىر اۋدانىنىڭ اكىمى. پاۆلودار وبلىسى.
ىسكەرلىككە دەگەن ىنتانى وياتتى
وتكەن اپتادا “نۇر وتان” حدپ وبلىستىق فيليالىندا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى ا.مومىشەۆ, س.بىچكوۆا, ن.گەللەرت جاستارمەن كەزدەستى. پارلامەنتشىلەر كەزدەسۋدە جولداۋدان تۋىندايتىن مىندەتتەردىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن اشىپ كورسەتتى. سونداي-اق, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ا.ساۆچەنكو “تاراز قۋات ورتالىعى” اق ەڭبەكشىلەر ۇجىمىندا بولدى.
– ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى جاسىنا نەمەسە الەۋمەتتىك جاعدايىنا قاراماستان, جولداۋدان وزىنە پايدالى نارسەنى تابا الادى. مىسالى, كاسىپكەردى “بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020” ىنتالاندىرسا, زەينەتاقىنىڭ كوبەيە تۇسكەنى قارتتاردى قۋانتىپ وتىر. ال “بالاپان” باعدارلاماسىنا ءبۇلدىرشىندەردىڭ اتا-انالارى ءدان ريزا. ءالبەتتە, جولداۋدا ەل-جۇرت ءۇشىن بۇدان باسقا دا كوپتەگەن ستراتەگيالىق ءمانى بار ماسەلەلەردى قولعا الۋ ايتىلعان. مىنە, سونى جۇزەگە اسىرۋعا جۇرت بولىپ جۇمىلا اتسالىسۋىمىز كەرەك, – دەدى ول كەزدەسۋدە.
پارلامەنتشىلەر ايتقان دەرەك پەن دايەك جۇرشىلىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ قانا قويماي, ىسكەرلىككە دەگەن ىنتالارىن دا وياتىپ وتىر.
كوسەمالى ساتتىباي ۇلى, جامبىل وبلىسى.
ورلەۋ جىلدارىمىز ومىرشەڭ بولعاي
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءداستۇرلى جولداۋىن تاعاتسىزدانا توساتىنىمىز بار. بۇل ءجاي توسۋ ەمەس, جولداۋدى ەلدىڭ كەلەشەكتەگى دامۋىنا سەرپىن بەرەتىن, باعىت-باعدارىن ايقىندايتىن باعدارلامالىق قۇجات رەتىندە قابىلدايمىز. بيىل مەملەكەت باسشىسى ەكونوميكالىق وركەندەۋدىڭ الداعى ون جىلعا ارنالعان جوسپارلى باعدارلاماسىن ۇسىنۋى كوپشىلىكتىڭ ويىنان شىقتى.
جولداۋدا ايقىندالعان ەكونوميكانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسى قاي كەزدە دە العى كەزەكتە بولاتىنىنا تاعى ءبىر رەت نازار اۋداردى. ارينە, بۇل ءۇشىن الدىمەن وتاندىق ونىمدەردى ەكسپورتقا شىعارۋعا لايىق بولاتىنداي حالىقارالىق ستاندارت تالاپتارىمەن ءوندىرۋ قاجەت. ماسەلە مۇناي, مىس, مىرىش, استىق سەكىلدى الەمدىك رىنوكتا سۇرانىسى جوعارى ونىمدەردەن وزگە ونىمدەردىڭ ساپاسىن كوتەرۋگە قاتىستى بولعالى وتىر. وسى ونىمدەردەن باسقا اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس يندۋسترياسى ونىمدەرىنىڭ وزىمىزدەن ارتىلعانىن كورشى ەلدەرگە ەكسپورتتاۋعا بولاتىنى الدەقاشان دالەلدەنگەن. قازاقستاندا وندىرىلگەن قانداي ءونىم بولسا دا ونى رەسەي مەن بەلارۋسقا كىدىرىسسىز جەتكىزۋدىڭ العىشارتى رەتىندە كەدەن وداعى قۇرىلدى. بۇل وتاندىق برەندپەن ءوتىمدى تاۋار ءوندىرۋشى كاسىپورىندارعا, كاسىپكەرلەرگە ۇلكەن قولداۋ بولارى ءسوزسىز.
الدىمەن ەكونوميكا, سونان سوڭ ساياسات دەمەكشى, وتاندىق ەكونوميكانى وركەندەتۋ ماقساتىندا تارتىلاتىن ينۆەستيتسيالاردىڭ ماسەلەسى دە وڭ شەشىمىن تاۋىپتى. قازاقستانعا قىتايدان, وڭتۇستىك كورەيادان, بىرىككەن اراب ءامىرلىكتەرىنەن, يتالياندىق, فرانتسۋزدىق, رەسەيلىك كومپانيالاردىڭ قاتىسۋىمەن 10 ميلليارد اقش دوللارى كولەمىندە ينۆەستيتسيا كەلەتىنى ەلدىڭ كەلەشەكتەگى دامۋىنا سەنىمىمىزدى نىعايتا تۇسەدى. سونىمەن بىرگە, ەكونوميكاعا ينۆەستيتسيا سالۋعا نيەتتى وتاندىق كاسىپورىندارعا, جەكە كومپانيالارعا دا مەملەكەت تاراپىنان بارىنشا قولداۋ كورسەتىلمەك. شەتەلدىك, وتاندىق ينۆەستيتسيانىڭ مول بولۋى ەكونوميكالىق وركەندەۋ عانا ەمەس, قازاقستاننىڭ الداعى ون جىلدا ورلەۋ كەزەڭىنە بەتبۇرىس بولعالى وتىر.
قازاقستاننىڭ العا قارىشتى قادام جاساۋىنا تەك پرەزيدەنت, ۇكىمەت نەمەسە ءار دەڭگەيدەگى اكىمدەر عانا مۇددەلى بولماۋى قاجەت. بۇعان بارشا قازاقستاندىق اتسالىسۋى ءتيىس. اسىرەسە, مەملەكەتتىڭ قولداۋىنا سۇيەنىپ, جەكە كاسىبىنەن مول تابىس تاۋىپ جۇرگەن كاسىپكەرلەر دە شەت قالماعانى ءجون. ويتكەنى, مەملەكەت باسشىسى اركەز كاسىپكەرلەردى قولداپ كەلەدى. “كاسىپكەرلىك – جاڭا ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشى” دەپ كەشەگى جولداۋدا ورىندى باعا بەردى. ء“بىز تاۋەكەلدەردى ءوز موينىنا الۋعا, جاڭا رىنوكتاردى يگەرۋگە, يننوۆاتسيالاردى ەندىرۋگە دايىن قۋاتتى كاسىپكەرلەر تابىن كورگىمىز كەلەدى”, دەدى ەلباسى. وسىعان ۇكىمەتكە 2010 جىلدان باستاپ وڭىرلەردە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندە ارنايى تاپسىرما بەرىپ, بىرىڭعاي بيۋدجەتتىك باعدارلاما ەنگىزۋدى, نەسيەلەر بويىنشا پايىزدىق سۋبسيديا جاساۋدى, نەسيەلەردى ءىشىنارا كەپىلدەندىرۋدى, بيزنەس جۇرگىزۋگە سەرۆيستىك قولداۋ ءبىلدىرۋدى تاپسىردى. كاسىپكەرلەرگە بۇدان ارتىق قانداي قولداۋ قاجەت.
مىنە, وسىنىڭ ءبارى ەلدىڭ الداعى ورلەۋ جىلدارىنىڭ وركەندى بولۋىنا جاسالعان يگى قادام. وسى يگى قادامدى ءار وڭىردە ءىلىپ اكەتەرلىك تىڭ جوبالار جاساقتالۋى ءتيىس. ەلباسى قازاقستاننىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋىنىڭ كەشەندى جوسپارىنىڭ العىشارتتارىن كورسەتىپ بەردى. ەندى تەك ناقتى جوسپارمەن ىسكە اسىرۋعا باتىل ارەكەت قاجەت. ەندەشە, ىسكە ءسات!
ءابىلحان تولەۋىشەۆ, “قازاق ءتىلى” قوعامى اتىراۋ وبلىستىق ۇيىمىنىڭ توراعاسى,
مادەنيەت قايراتكەرى. اتىراۋ وبلىسى, يندەر اۋدانى.