16 اقپان, 2010

كەلەشەكتى بولجاعان كەمەل جولداۋ

1223 رەت
كورسەتىلدى
37 مين
وقۋ ءۇشىن
ەلباسى, “نۇر وتان” حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ كوشباسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى جولداۋىن ناسيحاتتاۋعا بايلانىستى جەر-جەردە جالپىۇلتتىق شارالار جالعاسىپ, وعان جۇرتشىلىقتىڭ ىنتا-ىقىلاسى ەرەكشە ارتا تۇسۋدە. ەلباسى – وركەندەگەن ەلدىڭ, جارقىن ءومىردىڭ كەپىلى تالدىقورعان قالاسىنداعى “وركەن” سپورت كەشەنىندەگى شا­راعا پرەمەر-مينيستر كارىم ءما­سىموۆ, “نۇر وتان” حدپ ءتور­اعا­سىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇر­لان نىعماتۋلين, مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد, كولىك جانە كوم­مۋنيكاتسيا ءمينيسترى ابىلعازى قۇ­سايىنوۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى مي­نيسترى اقىلبەك كۇرىشباەۆ, الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك ءۇم­بەتوۆ, تاعى باسقا دا رەسمي تۇل­عالارمەن بىرگە ەكى مىڭنان استام كوپ ۇلتتى جەتىسۋلىقتار قاتىستى. جيىندا “نۇر وتان” پار­تيا­سى­نىڭ مۇشەلەرى, سوعىس جانە ەڭ­بەك ارداگەرلەرى, ەتنومادەني ءبىر­لەستىك جەتەكشىلەرى, مۇعالىمدەر مەن دارىگەرلەر, ستۋدەنتتەر مەن جاستار, كاسىپكەرلەر مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم باسشىلارى جولداۋدا ايتىلعانداردى قولدايتىن­دىق­تا­رىن ءبىلدىرىپ, مەرەكەلىك كوڭىل-كۇي­دە وتانىمىزعا, تۋعان جەرگە دە­گەن پەرزەنتتىك سەزىمدەرىن الاۋلاتتى. جالپىۇلتتىق فورۋمدا وبلىس اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ جولداۋعا باي­لانىستى وڭىردەگى اتقارىلعان جانە قولعا الىنۋعا ءتيىستى باع­دار­لى جۇمىستاردى ورتاعا سالدى. ەلباسىمىزدىڭ قازاقستان حال­قىنا جولداۋىن بارشامىز قا­ناعات سەزىممەن قابىلدادىق. ءويت­كەنى, قۇندى قۇجات كەمەل كە­لە­شە­گى­مىزگە دەگەن بەرىك سەنىم قالىپ­تاس­تىرۋمەن قاتار حالقىمىزدى جاڭا بولاشاققا باستايتىن تا­ريحي باعدارلاما رەتىندە باعالان­دى. سوندىقتان دا بۇگىن جولداۋعا قولداۋ كورسەتىپ, وسىندا باس قو­سىپ وتىرمىز. جيىنعا پرەمەر-مينيستر كارىم قاجىمقان ۇلى ءماسىموۆ, “نۇر وتان” حدپ ءتور­اعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرلان نىعماتۋلين قاتىسۋدا دەپ, العاشقى ءسوزدى ۇكىمەت باسشىسى كارىم ماسىموۆكە بەردى. جۇرتشىلىق ۇكىمەت باسشى­سى­نىڭ ءار سوزىنەن كەيىن جىگەرلەنىپ, اسىرەسە, مەملەكەتتىك تىلدە سويلە­گە­نىنە دەگەن قۇرمەتتەرىن قوشە­مەتپەن كورسەتىپ جاتتى. تۋعان جەر­گە دەگەن پەرزەنتتىك جۇرەك لۇپىلىمەن ول: – قادىرلى جەتىسۋلىق جەرلەس­تەر! سىزدەرمەن اتا-بابامنىڭ تۋعان جە­رىن­دە كەزدەسكەنىمە قۋا­نىش­تىمىن. قويناۋى قۇت-بەرەكە, ەجەلدەن اقىن­دىق, باتىرلىق, دا­نالىق مە­كەنى – جەتىسۋ ولكەسىنە دەگەن پەر­زەنتتىك سەزىمىم ەرەكشە. حالقىمىز قاسيەتتى مەكەندى “جەتىسۋ – جەر ءجانناتى” دەپ ايرىقشا قۇرمەت­تەيدى. حالقىمىزعا تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرۋ باقىتى بۇيىردى. اتا-با­با­­مىز عاسىرلار بويى اڭساعان ازات­تىقتىڭ اق جولىن ەلباسى نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆپەن بىرگە وتكىزۋدەمىز. تەك قانا ەلبا­سى­نىڭ كو­رەگەن ساياساتىنىڭ ءنا­تي­جەسىندە وسى ءىس جۇزەگە اسىرىلدى. قۇدايعا تاۋبە, قازاقستاندى الەم مويىن­دا­دى. ەلىمىزدىڭ تەرەزەسى وزگە وركە­نيەت­تى مەملەكەتتەرمەن تەڭەلدى. ەل­با­سىنىڭ سىندارلى ساياساتى, بەدەلى ارقاسىندا, ەۋرو­پاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتى­ماق­تاستىق ۇيىمىنىڭ توراعاسى دا بولدىق. وسىنداي جە­تىس­تىكتەرگە جەتۋىمىز – ول زاڭدىلىق. ءبىزدىڭ ەلبا­سىمىز – الەمدىك دەڭ­گەيدەگى سايا­ساتكەر. ءبىزدىڭ حالقىمىز ەڭبەكقور جانە جاسامپاز, ءبىزدىڭ كۇشىمىز – بىرلىكتە. بىرلىگى جاراس­قان ەلدىڭ بولاشاعى باياندى! پرەزيدەنتىمىزدىڭ “قازاق تەك بىرىگۋ, بىرلەسۋ جولىندا كەلە جات­قان حالىق”, دەگەن ءسوزىنىڭ ءمانى ەشقاشان جويىلمايدى.  ۇلتى قولداعان ەلباسى – جارقىن ءومىر­دىڭ, وركەندەگەن ەلدىڭ كەپىلى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ارقا­سىندا سوڭعى 10 جىل قارقىندى دامۋ جىلدارى بولدى. ءبىز قار­جى­لىق جۇيەسى دامىعان زاماناۋي ەكونوميكانى قالىپتاستىرا ءبىل­دىك. ءتىپتى, الەمدىك داعدارىس جاي­لاعان 2009 جىلدىڭ وزىندە دە ءبىزدىڭ ونەركاسىبىمىز باسەڭدەگەن جوق. ءىرى كاسىپورىندار داعدارىس­تان امان شىقتى. جاپپاي جۇمىس­سىزدىق بولعان جوق, ەلىمىز جارىق­سىز, سۋسىز, جىلۋسىز وتىرعان جوق. ءبىز قيىندىقتارعا توتەپ بەرە بىلدىك. ەندى الدىمىزدا جاڭا ءمىن­دەتتەر, جاڭا مۇراتتار, جاڭا ءمۇم­كىندىكتەر تۇر. پرەزيدەنت الداعى 10 جىلدىق جوسپاردى ناقتى ايقىنداپ بەردى. بۇل – ماقساتقا جەتۋدىڭ باتىل جولىن نۇسقاعان تاريحي قۇجات. ءيا, باتىلدىق پەن تاباندىلىق. وسى ورايدا, “ساتتىلىك كەپىلى – باتىلدىق”, – دەگەن ەلباسى ءسوزىن قاداپ ايتقىم كەلەدى. ءبىز كەلەشەكتە اۋقىمدى ءمىن­دەت­تەردى شەشۋگە ءتيىسپىز. ءبىز ەكو­نو­ميكانى نىعايتىپ, جالپى الەم­دە بولىپ تۇراتىن داعدارىس­تاردان ساقتانۋىمىز كەرەك. پايدالى قازبالاردى ءوندىرىپ قانا قويماي, ونى وڭدەيتىن ءوندىرىس ورىندارىن دا سالۋىمىز كەرەك. الدىمىزدا دامىعان كولىك جەلىسىن قۇرۋ مىندەتى تۇر. ءبىز قا­زاق­ستان ارقىلى ازيا مەن ەۋروپا اراسىن جالعايتىن كولىك ءدالىزىن سالۋىمىز قاجەت. جەتىسۋ وسى ءدا­لىز­دىڭ ءبىر بولىگى بولادى. ءبىزدىڭ كاسىپورىنداردا ەڭبەك ونىمدىلىگى ارتا ءتۇسۋى ءتيىس. سول جاعدايدا ءبىز ين­دۋستريالى دەرجاۆالاردىڭ قا­تا­رىنا قوسىلامىز. عىلىمدى دا­مىتۋ كەرەك. ءسويتىپ, يننوۆاتسيا­لىق ەكونوميكاعا جول اشۋ قاجەت, بيىل كەزەكتەن تىس ءۇش عىلىمي ورتالىق اشىلادى. ءبىزدىڭ جەتىسۋىمىز پرەزي­دەنت­تىڭ “جاڭا يندۋستريالان­دى­رۋ” اتتى باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدا ەرەكشە ءرول اتقارادى. اگرو­ونەركاسىپ كەشەنى جاڭارادى. جەتىسۋ بۇكىل قازاقستاننىڭ وزىق ۇلگىدەگى ازىق-ت ۇلىك القابىنا اينالادى. ءبىز وڭتۇستىك وڭىرگە جىلۋ مەن جارىق بەرەتىن مويناق جانە بالقاش ەلەكتر ستانسالارىن, “قورعاس–جەتىگەن” تەمىر جولىن سالامىز. بۇل جاڭا جۇمىس ورىن­دارىن اشۋ مۇمكىندىگى عانا ەمەس, بۇل – شەكارالىق ساۋدانى دا­مىتۋدىڭ بىردەن ءبىر جولى. ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋ بارىسىندا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر – قاراپايىم حالىقتىڭ يگىلىگى ءۇشىن جاسالادى. ەلباسىمىز “ەڭ باستى الەۋمەتتىك ساياسات – جۇ­مىس­پەن قام­تاماسىز ەتۋ”, – دەگەن بو­لاتىن. بيىل الماتى وبلى­سىن­دا 40 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورىندارى اشى­لادى. پرەزيدەنتى­مىزدىڭ ايقىنداپ بەرگەن جوسپارى بويىنشا دەنساۋ­لىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ جۇيە­لە­رىنە وراسان قار­جى بولىنەدى. ەندى ساپالى ەم الۋعا مۇمكىندىك بار. ءبىز­دىڭ بالالارى­مىز الەمدىك ستان­دارت­قا ساي ءبىلىم الادى. مىنە, وسى جىل­دىڭ ءساۋىر ايىنان باستاپ ستۋدەنت­تەردىڭ ءشا­كىر­تاقىسى 25 پايىزعا وسە­دى. بالا­باقشا تاپشىلىعى تولى­عىمەن شەشىلەدى. جەتىسۋ ايماعىندا تەك 2010 جىلدىڭ وزىندە 43 بالا­باقشا مەن كىشكەنتاي بالالارعا ار­نال­عان 77 شاعىن ورتالىق سالىنادى. قۇرمەتتى قاۋىم, پرەزيدەنت جولداۋىندا ايتىلعان مىندەتتەردى ورىنداۋ– بارىمىزدەن ءسوز جۇزىندە ەمەس, ءىس جۇزىندە تاباندىلىقتى, ءپاتريوتيزمدى تالاپ ەتەدى. “تۋدىم, ءوستىم, ەسەيدىم, ەن دالام, انام, مەن با­لاڭ!”, – دەپ قۇلاگەر اقىن ءىلياس جانسۇگىروۆ جىرلاعانداي, ءبىز اتا­نىڭ بالاسى ەمەس, حالىقتىڭ با­لا­سى, ەلىمىزدىڭ ازاماتى بولۋعا ءتيىس­پىز. سوندىقتان مەن بارشاڭىزدى ەلباسىمىزدىڭ جولداۋى مەن “قازاقستان-2020” اتتى ستراتە­گيا­لىق جوسپارىن قول­داۋعا شاقى­رامىن. ەكونوميكالىق ورلەۋ, وركەندەۋ – قازىرگى تاڭداعى ەڭ باس­تى قۇندىلىق. بۇل ماقساتقا ءبىزدى جەتكىزەتىن – ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ءبىز تۋعان جەرىن قاستەرلەپ, ءسۇيىپ وسكەن حالىقپىز. ءبىز ەلبا­سىمىز­دىڭ: “بارىنەن بۇرىن – تاۋەلسىز قا­زاقستان!”, – دەگەن ءسوزىن ءار­دايىم جادىمىزدا ساق­تاۋىمىز كەرەك, – دەگەن ۇكىمەت باسشىسى جەتى­سۋلىقتاردى ەلباسى جول­داۋىن­دا كورسەتىلگەن مىندەت­تەردى ورىن­داۋعا جۇمىلا كىرىسۋگە شاقىردى. وسى ساتتە دە جينال­عانداردىڭ “قا­زاقستان! نۇرسۇلتان! جاس وتان!” دەگەن جالىندى سوزدەرى جاڭعىرىپ, فورۋمعا قاتىسۋشى­لاردىڭ ريزاشى­لىعىمەن ءورىلىپ جاتتى. ۇكىمەت باسشىسىنان سوڭ جۇرت الدىنا شىققان “نۇر وتان” پار­تياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىن­باسارى نۇرلان نىعماتۋلين: – قادىرلى جەتىسۋ جۇرتشىلىعى! ەلباسىمىزدىڭ – پارتيا توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بيىلعى حالىققا جولداۋىن ناسيحاتتاۋ, ءتۇ­سىن­دىرۋ جۇمىستارى بارلىق وبلىس­تاردا جالعاستىرىلۋدا. وسىدان بۇرىن پاۆلودار مەن اقتوبە, اتىراۋ, الماتى مەن استانا, جام­بىل جانە باسقا دا ايماقتاردا حا­لىقپەن كەزدەسىپ, قۇندى قۇجات حالىقتىڭ قولداۋىنا يە بولعانىنا كۋا بولىپ ءجۇرمىز. حالىقتىڭ اي­تىپ جاتقان بيىلعى جولداۋى تا­ريحي قۇجات. ويتكەنى, وندا ءبىر جىل­عا عانا ەمەس, الداعى 10 جىلدىق­تا­عى ناقتى دامۋ جولدارى, باعىتتارى كورسەتىلگەن. وسىلايشا ەلباسى تاپسىرمالارى حالىققا دەمەۋ بولىپ ءجۇر. ارينە, وسى جۇمىستارعا جەتىسۋ جەرىنىڭ ۇلەسى زور بولادى دەگەن سەنىمدەمىز. بۇگىنگى تاڭدا ەلى­مىزدىڭ, حالقىمىزدىڭ الدىندا تۇر­عان ۇلكەن ماقساتتار دا وسى “نۇر وتان” پارتياسى مەن ونىڭ مۇشە­لەرى وزدەرىنىڭ جۇمىستارىمەن ۇلگى كورسەتەتىنىن ايتا كەلە, جولداۋداعى جۇكتەلگەن عالامدىق مىندەتتەردى ورىنداۋعا مول مۇمكىندىك بەرىلە­تى­نىنە توقتالدى. پرەزيدەنت جولداۋىن قولداۋ مەن ونىڭ باستى باعىتتارىن جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان فورۋمدا وبلىس­تىق ارداگەرلەر ۇيىمدارى كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەگەۋبەك دالباعاەۆ, پان­فيلوۆ اۋدانىنداعى ءبىلال نازىم اتىنداعى ورتا مەكتەپ ديرەكتورى ءسانيام زۋلياروۆا, كاسىپكەر با­زارحان بايتاەۆ, ءىلياس جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى ايزادا جاق­سىبەكقىزى, “جاس وتان” جاستار قا­ناتىنىڭ مۇشەسى كەنجەبەك تولە­گەنوۆ سويلەپ, قۇندى قۇجاتتى قول­داپ, مۇمكىندىگىنشە ونى ءىس جۇزىنە اسىرۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوساتىندىق­تارىن ايتتى. ال, وبلىستىق “وگني الاتاۋ” گازەتى رەداكتورىنىڭ ورىن­باسارى, قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسىنىڭ مۇشەسى اتساليم يديگوۆ ۇلتى چەشەن بولعانىمەن “مەن قازاقپىن” دەپ جينالعانداردى قا­زاق ۇلتىنىڭ توڭىرەگىنە تىعىز توپ­تاسىپ, بۇرىنعىدان دا تىلەك پەن بىلەك بىرىكتىرۋگە, دوستىقتىڭ تۋىن بەرىك ۇستاۋعا ۇندەدى. فورۋمعا قاتىسۋشىلار ەلباسى جولداۋىن ءبىر كىسىدەي قولداپ, ونى جۇزەگە اسىراتىندىقتارىن جانە ونجىلدىقتاعى ءوسۋ, وركەندەۋ با­عىتتارىن ايقىنداپ, ونىڭ جول­دا­رىن كورسەتكەن قۇندى قۇجاتتى حالىققا جەتكىزۋدە ۇتىمدى ىستەر اتقارعان “نۇر وتان” حالىقتىق-دە­موكراتيالىق پارتياسىنىڭ جانىنا تىعىز توپتاسىپ, ورتاق ىسكە ءمۇم­كىندىگىنشە ۇلەس قوساتىندىقتارىن مالىمدەدى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ بۇدان كەيىنگى جۇمىس ساپارى قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىن امبەباپ سپورت سا­رايى عيماراتىنداعى جىلجىمالى كورنەكىلىك ىلىنگەن جوبامەن تانى­سۋمەن جالعاستى. مۇندا وبلىس اكى­مىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اماندىق باتالوۆ الىپ قۇرىلىس 2007 جىل­دىڭ تامىزىندا باستالسا, قۇرى­لىس­تى “اگس پلاست” جشس ساۋلەت­شى­لەرى جۇرگىزىپ وتىرعانىن ورتاعا سال­دى. قۇرىلىس بيىلعى جىلدىڭ ايا­عىنا پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ جوس­پارلانعان. ۇكىمەت باسشىسى باستا­عان رەسمي ادامدار سپورت سارايىن ارالاپ كوردى. كارىم قاجىمقان ۇلى وبلىس اكىمىنىڭ سالاماتتى ءومىر سال­تى مەن سپورتتى وركەندەتۋگە باي­لا­نىستى اتقارعان جۇمىستارىنا جو­عارى باعاسىن بەرىپ, مۇنىڭ ءوزى ەلباسىنىڭ جىل سايىنعى جولداۋ­لارىندا ەرەكشە مانگە يە ەكەندىگىن ەرەكشە ايتىپ ءوتتى. 1500 ورىنعا ار­نالعان عيماراتقا 8 گەكتار جەر تەلىمى بولىنگەن. عيماراتتىڭ جالپى الاڭى 24500 شارشى مەتر. سپورت سارايى ءبىر مەزگىلدە سپورتتىڭ بىرنە­شە تۇرىنەن جارىستار وتكىزۋگە, جاتتىعۋىنا, دەنساۋلىعىن شىنىق­تىرا­تىن توپتاردىڭ دايىندىعىنا ارنالعان. استىڭعى قاباتىندا 66 كو­لىككە ارنالعان اۆتوتۇراق, كافە, تەحنيكالىق عيمارات, نىسانا كوز­دەيتىن تير, قوعامدىق تاماقتاندىرۋ ورنى بار. ال, ءبىرىنشى قاباتتا ۆەس­تيبيۋل توبى, كىشى فۋتبول مەن باس­كەتبولعا ارنالعان سپورتتىق ارەنا, كورەرمەندەرگە ارنالعان ورىندارى بار امبەباپ زال, ۇستەل تەننيسى, بيليارد زالدارى, تاعى باسقا دا كوپشىلىكتىڭ سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋىنا بارلىق جاعداي جاسالعان ورىنداردىڭ توپتاسقان­دىعىن ايتۋعا بولادى. ەلىمىزدەگى تۇڭعىش ءتىل سارايى تالدىقورعان قالاسىندا سالىنىپ, كوز تارتاتىن ساۋلەتتى عيماراتتىڭ اشىلۋ سالتاناتى وسى كۇنمەن تۇسپا-تۇس كەلدى. كارىم قاجىمقان ۇلى باستاعان, مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد جانە وزگە دە استانالىق رەسمي قوناقتاردى اجەلەر شاشۋ شاشىپ قارسى السا, كوگىلدىر لەنتانى ۇكىمەت باسشىسى مەن “نۇر وتان” حالىقتىق-دەمو­كرا­تيالىق پارتياسىنىڭ توراعاسى­نىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرلان نىعماتۋلين قيدى. قوناقتار ءبىرىن­شى قاباتتا ورنالاسقان قازاق ءتىلىن وقىتاتىن 3 كابينەتكە, ورىس ءتىلىن جانە اعىلشىن ءتىلىن وقىتاتىن كابي­نەتتەردە بولدى. وسىنداعى ءتىل وقىپ جاتقاندارعا مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد پرەمەر-ءمينيستردىڭ التى ءتىلدى تولىق جانە قۇراندى جات­قا بىلەتىندىگىن جەتكىزىپ, مەم­لە­كەتتىك قىزمەتشىلەردى كارىم قا­جىم­قان ۇلىنان ۇلگى الۋعا شاقىر­دى. وسى جەردە 32 ىلەسپە اۋدارما جۇيەسى (قازاق, ورىس, اعىلشىن) قۇ­رىلعىلارىمەن جابدىقتالعان ءدوڭ­گە­لەك ۇستەل وتكىزۋگە ارنالعان ءما­جى­لىس زالى, 70 ورىندىق شاعىن زال جانە بەينەباقىلاۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلعان. دەربەس اتس ورناتىلعان. عيماراتتا قىزمەت كورسەتۋ بوي­ىن­شا 22 شتاتتىق بىرلىك قاراستىرى­لىپ, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ كەلەشەگىنە دەگەن ناقتى جۇمىستار جالعاسۋدا. ءتىل سارايى ەكى قاباتتى, اۋماعى 2400 شارشى مەتر, سمەتالىق قۇنى 304 ملن. تەڭگە. قۇرىلىستى ءجۇر­گىزگەن “الماتىاۋىلقۇرىلىس” كوم­پانياسىنىڭ ساۋلەتشىلەرى قىسقا مەر­زىمدە بولىنگەن قارجىنى ىق­تياتتى پايدالانىپ, كاسىبي شەبەر­لىك­تەرىن تانىتقانى بىردەن باي­قالادى. وسىلايشا ارحيتەكتۋرالىق اسەمدىگىمەن ەرەكشەلەنگەن جاڭا عيمارات “قاراتال” شاعىن اۋدانىن كورىكتەندىرە ءتۇستى. ۇكىمەت باسشىسى سونىمەن قاتار وتكەن جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن دوستىق ۇيىنە دە اتباسىن بۇردى. ۇكىمەت باسشىسى مەن رەسمي ادام­داردى كەڭ زالداعى ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ ونەرپازدارى ءان-جىرمەن, كۇمبىرلەگەن كۇيمەن قارسى الدى. قوناقتار وبلىس اكىمى سەرىك ابىكەن ۇلىنىڭ باستاۋىمەن ءۇش قاباتتى عيماراتتتى ارالاپ, ونداعى 23 وبلىستىق ەتنومادەني بىرلەس­تىك­تىڭ, “ۇلاعات” اقساقالدار كەڭەسىنىڭ, “بىرلىك” جاستار بىرلەستىگىنىڭ جۇ­مىس كابينەتتەرىندەگى جاسالعان جاعدايعا جاقسى باعالارىن بەرۋمەن قاتار ولارمەن پىكىرلەستى. ەكى ارادا كوڭىلدى, مازمۇندى اڭگىمە ءوربىدى. پرەمەر-مينيستر كارىم ءما­سىموۆ باستاعان ۇكىمەتتىك دەلەگاتسيا­نىڭ جۇمىس ساپارى تۇستەن كەيىن اقسۋ اۋدانىنداعى اۋداندىق ورتا­لىق اۋرۋحانانىڭ جۇمىسىمەن تا­نىسۋمەن جالعاستى. پرەمەر-مي­نيستر جاستىق شاعىندا ستۋدەنتتىك قۇرىلىس جاساعىنىڭ قۇرامىندا ەڭبەك ەتىپ, ءوزى قۇرىلىسشى رەتىندە قولتاڭباسىن قالدىرعان كاسىپتىك-تەحنيكالىق ليتسەيدىڭ تىنىس-ءتىر­شىلىگىنە دە نازار اۋدارىپ, سول ءبىر كەزدەردى ەسكە العانداي بولدى. مۇن­دا دا ۇكىمەت باسشىسىن اقسۋلىق جەرلەستەرى جارقىن جۇزبەن قارسى الدى. وسى ايماقتان تۇلەپ ۇشقان اتپال ازاماتتىڭ بۇگىنگى شىققان بيىگى ولار ءۇشىن قۋانىش سەزىمىن تۋدىراتىندىقتان قادامىنا ءسات­تى­لىك تىلەدى. جەرلەستەرى كارىم قا­جىم­قان ۇلىنا بۇگىندە قانت قىزىل­شاسىن وسىرۋشىلەردى تولعاندىرعان “اقسۋ” قانت زاۋىتىنا قاتىستى داۋلى ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن شەشۋگە كوڭىل اۋدارۋىن ءوتىندى. ايتىلعان­داردى مۇقيات تىڭداعان ۇكىمەت باسشىسى ونى نازارعا الىپ, ءتيىستى ورىندارعا تاپسىرما بەرەتىندىگىن جەتكىزدى. وسىلايشا جەتىسۋلىقتار جالپىۇلتتىق فورۋمدا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جولداۋىن قىزۋ قۋاتتاپ, ءبىر ادام باسشى, قالعانىمىز قوسشى بولىپ, ىنتىماق پەن بىرلىگىمىزدىڭ بەرىك­تى­گىن, ءار كۇندى ەڭبەكتەگى جەتىس­تىك­تەر­مەن نىعايتاتىندىقتارىن ناقتى­لادى. كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى. سۋرەتتەردى تۇسىرگەن شۇكىر شاحاي. كەڭەس ءداۋىرى كەزىندە بولماعان يگىلىككە تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزدىك ەسكەندىر ەسىموۆ, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى. مەنىڭ جاسىم قازىر سەكسەننەن استى. ءومىر بويى بوكەي ورداسى اۋدانىندا قوي باقتىم. ادال ەڭ­بەكتىڭ ناتيجەسىندە سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتاندىم. جۇبايىم مارزيامەن بىرگە ون بالا ءتار­بيەلەپ وسىردىك. بۇگىندە وتىز ءتورت نەمەرە, ءتورت شوبەرە ءسۇيىپ, شالقىپ وتىرمىز. دەگەنمەن, بۇگىنگى ايتپاعىم باسقا. ءبىز كەڭەس داۋىرىندە قانشا بيىككە شىقساق تا, ءدال قازىر­گىدەي زاماندى كورەمىز دەپ وي­لاعان جوق ەدىك. قازىر مەن اۋدان ورتالىعى سايقىن اۋى­لىندا بارلىق جاعدايى كەلىس­كەن مەكەن جايدا تۇرىپ جا­تىر­مىن. وبلىس اكىمى باقتى­قو­جا ىزمۇحامبەتوۆ 2008 جىلى اۋدانعا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن كەزدە ماعان جاڭا ءۇي بەرۋ جونىندە اۋدان باسشىسى راحمان قارينگە تاپسىرما بەر­گەن ەدى. وتكەن جىلى ءىشى-سىر­تى زىڭعىراپ تۇرعان وسى ۇيگە وبلىس باسشىسىنىڭ ءوزى قۇتتى بولسىن ايتىپ, كىرىپ شىقتى. مەنىڭ حان سارايىنداي قونىسىم اۋداندا ەڭ ءبىرىنشى بولىپ كوگىلدىر وتىنعا قوسىلدى. بۇل ءبىزدىڭ ءتىپتى تۇسىمىزگە دە كىرمەگەن ءجايت ەدى. وبلىس ورتا­لىعىنان 600 شاقىرىم شالعاي جاتقان, 200 جىلدان استام تا­ريحى بار بوكەي ورداسى وڭىرىندە مۇنداي يگىلىككە سوناۋ كەڭەس ءداۋى­رىندە دە قول جەتكەن جوق. قا­زىر جانىبەك اۋدانىنىڭ قايرات اۋىلىنان تارتىلعان گاز قۇبىرى بوكەي ورداسى اۋدانىنىڭ مۇرات­ساي ەلدى مەكەنى ارقىلى ساي­قىن­عا عانا ەمەس, تاريحي حان وردا­سى­نا دا جەتكىزىلىپ, ەل يگىلىگىن كورىپ وتىر. بيىل گاز قۇبىرىن بيسەن اۋىلىنا تارتۋ دا جوس­پارلانىپتى. جالپى, 2008-2009 جىلدارى وبلىستى گازداندىرۋعا 7 ميل­ليارد تەڭگەگە تاياۋ اقشا جۇم­سا­لىپتى. بۇل قارجىنىڭ نە از, نە كوپ ەكەنىن بىلمەدىم. ءبىر بىلەرىم, اكىمىمىز باقتىقوجا, اينالايىن, 2007 جىلدىڭ سوڭىندا “ەلباسى­نىڭ 2005 جىلعى تاپسىرماسىن ورىندايمىن, قاراشىعاناق كە­نىشىنەن ورالعا گاز قۇبىرىن تار­تامىن” دەپ كىرىسكەندە, “بوكەي ورداسى اۋدانىنا گاز جەت­كى­زەمىن” دەپ حا­لىققا ۋادە بەر­گەن­دە, شى­نىن ايتۋ كە­رەك, سە­نىم­نەن كۇ­دىك با­سىم بول­دى. مە­نىڭ ءبىلۋىم­شە, سوڭعى ەكى جىلدا 30 اۋىلعا گاز بارعان, 2010-11 جىل­دارى 46 اۋىلعا گاز بارادى ەكەن. باستال­عان شارۋا اياقتالعان سوڭ, كوگىلدىر وتىن راحاتىن كورگەن اۋىلدار­دىڭ ۇزىن سانى 146-عا جەتىپ, وبلىس حال­قىنىڭ 92-94%-ى گازبەن قام­تىلماق. تاراتىپ ايتار بولسام, بىلتىر جىل اياعىندا ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆتىڭ قاتىسۋىمەن “قاراشىعاناق-ورال” گاز قۇبى­رى قۇرىلىسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى پايدالانۋعا بەرىلىپ, تاعى ءبىر اۋدان ورتالىعى تەرەكتىنىڭ فە­دوروۆ اۋىلىندا دا كوگىلدىر وتىن الاۋى تۇتاندى. بيىل قاراتوبە, سىرىم اۋداندارى ورتالىقتارى­نا جانە باسقا كوپتەگەن ەلدى مە­كەندەرگە گاز جەتەتىنىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنان ءبىلىپ وتىر­مىز. سوندا وبلىستاعى بار­لىق اۋدان ورتالىقتارى مەن ءىرى اۋىلدار گازعا قوسىلادى ەكەن. وسى­نىڭ ءبارى ەلباسىمىز نۇر­سۇل­تان نازارباەۆتىڭ ەلگە جاساپ وتىرعان قامقورلىعىنىڭ ارقاسى. ولاي دەيتىن سەبەبىم, پرەزي­دەن­تىمىز 2005 جىلى مامىردا وبلى­سىمىزعا كەلگەن كەزەكتى ساپارىن­دا ايماقتى گازداندىرۋعا ايرىق­شا ءمان بەرىپ, “قاراشىعاناق-ورال” گاز قۇبىرىن سالۋ جونىندە شەتەلدىك كومپانيا مەن وبلىس باسشىلارىنا تاپسىرما بەرگەنىن حالىق ۇمىتا قويعان جوق. قازاقستان باسشىسى ەل حال­قى­نا بيىلعى جولداۋىندا دا ادەتتەگىدەي الەۋمەتتىك ماسەلە­لەرگە باسا نازار اۋداردى. ەندى, مىنە, وبلىس اكىمىنىڭ قولداۋى ارقاسىندا ءبىراز شارۋا جۇزەگە اسىپ, شاراپاتىن ەل كورە باس­تا­دى. ءسويتىپ, الەمدەگى ەڭ ءىرى كەن ورىندارىنىڭ ءبىرى قاراشىعاناق كەنىشىندە وندىرىلەتىن تابيعي گازدىڭ ءبىر بولىگىن ەلباسىنىڭ قامقورلىعى ارقاسىندا وبلىس حالقى پايدالانىپ وتىر. جاسىم­نىڭ سەكسەننەن اسقانىن باسىندا ايتتىم. عۇمىرىم وسى اۋىلمەن تىعىز بايلانىستى, سايقىننىڭ ءار ءتۇتىنى, ءار اعاشى ماعان قىم­بات. وسى جاسقا كەلگەنشە حالىق­تىڭ وت جاعۋ مەن كۇل شىعارۋدىڭ بەينەتىن قالاي كورىپ كەلە جاتقانىنا كۋامىن. جىل سايىن ورمان وتالىپ, اعاش شابىلاتىن, باعاسى ۋداي كومىر ساتىپ الى­نا­تىن... وتىن جاعىپ, كۇل شىعارۋ ماشاقاتىنان قۇتىلعان كوپتىڭ ءبىرى رەتىندە مەن وسى ورايدا ەلبا­سىنا شىن جۇرەكتەن العى­سىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. ەلباسى­مىز باستاعان ەلىمىز امان, جۇر­تى­مىز تىنىش بولسىن. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ساياساتى ارقاسىندا ەۋروپا تورىنە كوتەرىلىپ, ەقىۇ-نى باسقارىپ وتىرعان قازاقستان قارىشتاپ دامي بەرسىن! مەنىڭ جۇرەكجاردى تىلەگىم وسى. باتىس قازاقستان وبلىسى, بوكەي ورداسى اۋدانى. باقىتتى بالالىق شاققا مۇمكىندىكتەر مولايۋدا ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ  “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى جولداۋى الداعى ون جىلدا رەسپۋبليكامىزدىڭ دامۋىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىنداپ بەردى. ەلباسىمىزدىڭ قازاقستاندىقتارعا ارناعان جولداۋىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى–  بالالار ءومىرىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدا جاڭا مىندەتتەرگە قول جەتكىزۋ, ەرەسەكتەردىڭ بالالار دەنساۋلىعى مەن  ولاردىڭ  ومىرىنە جاۋاپكەرشىلىگىن  ارتتىرۋ. قۇقىقتىق  قاتىناس جاعىنان العاندا ءومىر ساپاسى ادامنىڭ لايىقتى ءومىر ءسۇرۋى مەن ەركىن دامۋ قۇقىقتارىنىڭ  جۇزەگە  اسىرىلۋى بولىپ تابىلادى. ەلىمىزدە 18 جاسقا دەيىنگى 5 ميلليوننان استام بالا تۇرادى. بۇل  بارلىق حالىقتىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى. قازاقستان بالالارى مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاق ەرەسەك تۇرعىندارى رەتىندە وتانىمىزدىڭ الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جانە مادەني وركەندەۋ سالاسىندا  ومىرلىك ماڭىزى زور ءرول اتقارادى. ولاردىڭ ءال-اۋقاتى مەن  ءومىرىنىڭ  ساپاسى   مەملەكەتىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ قاينار كوزى ەكەندىگى اقيقات. بالالاردىڭ بەيبىت جانە وركەندەگەن ەلدە, ىرگەسى بەرىك وتباسىندا باقىتتى  ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن جاعداي جاساۋ  ۇنەمى مەملەكەت نازارىندا ەكەندىگى كوپشىلىككە بەلگىلى. وسى تۇرعىدان, ءبىز جولداۋدى باقىتتى بالالىق شاقتىڭ بولاشاعىنا  قاتىستى ۇزاق مەرزىمدى باعدارلاما بولىپ تابىلادى دەپ ەسەپتەيمىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جاڭا جولداۋىندا بولاشاقتا ۇلتتىق الەۋەتىمىزدى ارتتىرۋ ءۇشىن  حالىقارالىق دەڭگەيدەگى  باسەكەگە قابىلەتتى ۇرپاق تاربيەلەۋدە جانە ولارعا  ءبىلىم بەرۋدە مەملەكەتىمىزدىڭ بار كۇشىن سالۋ كەرەكتىگى اتاپ وتىلگەن. سوعان وراي, وسى ونجىلدىقتا الدىمىزدا اتقاراتىن اۋقىمدى ىستەر, بولاشاققا بەلگىلەنگەن اۋقىمدى  مىندەتتەر تۇر. ەڭ باستىسى, بولاشاق ۇرپاعىمىز – بالالاردىڭ بەيبىت ەلىمىزدە, تىنىشتىقتا جانە جالپىۇلتتىق قۇندىلىققا اينالعان كەلىسىمدە ءومىر ءسۇرىپ, دامىپ, تاربيە مەن ءبىلىم الۋى ءۇشىن بەلسەندى اتسالىسۋىمىز قاجەت. ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن باياندى ەتۋ, قازاقتىڭ ۇلت بولىپ وركەندەۋىنە جول اشۋ, ونىڭ ءتىلى مەن مادەنيەتىنىڭ كەڭ قۇلاش جايۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزۋعا باعىتتالعان باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىنداعى, ءبىزدىڭ باستى جۇمىسىمىز –  جاستاردى وتان مەن حالىققا قىزمەت ەتۋگە,  بىلىمدىلىك پەن بىلىكتىلىككە باۋلۋ. بىزدەر, ەرەسەكتەر  بالالاردىڭ ءومىرى مەن   دەنساۋلىعى, قۇقىعى ءۇشىن  جاۋاپكەرشىلىگىمىزدى ەشقاشان ەستەن شىعارماعان جاعدايدا ولاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جاقسارۋىنا, ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ ارتا تۇسۋىنە قولايلى مۇمكىندىكتەر تۋاتىنى ءسوزسىز. سوندىقتان ءبىز بولاشاعىمىزدىڭ جارقىن بولاتىندىعىنا كامىل سەنەمىز. سۇلۋشاش قۋاتجانوۆا, الماتى قالالىق بالالار قۇقىعىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى. الماتى. ابىرويلى بورىشىمىز جىل سايىنعى ەلباسىمىز­دىڭ حالىققا جولداۋىنان جۇرت­شىلىقتىڭ ۇلكەن ءۇمىت كۇتەتىنى كۇمانسىز. پرەزيدەنتىمىزدىڭ بي­ىلعى جولداۋى دا حالىق ارا­سىن­دا ەرەكشە سەرپىلىس تۋعىزدى. جار­قىن بولاشاعىمىزعا, ۇرپا­عى­مىزدىڭ كەمەل كەلەشەگىنە دە­گەن نىق سەنىم ۇيالاتتى. تاۋەلسىز ەلەمىزدىڭ تۇعىرلى بولۋى جولىن­داعى ماقسات-مۇددەمىزدىڭ, باعىت-باعدارىمىزدىڭ سارا جولىن ايقىنداپ بەردى. ەلباسى حالقىمىزدىڭ الەۋ­مەت­تىك جاعدايىنىڭ جاقسارا ءتۇ­سۋى­نە ۇدايى نازار اۋدارىپ كەلە­دى. بۇعان ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى وتە تومەن وتباسىلار سانىنىڭ ءتورت ەسە ازايعانى ناقتى دالەل بولا الادى. سونىڭ ناتيجەسى بولار, ەلىمىز اتالعان سالادا دوستاستىق ەلدەرىنىڭ ىشىندە الدىڭعى قاتار­دان ورىن الا وتىرىپ, ەۋروپا­دا­عى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماق­تاس­تىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋ قۇ­قى­نا يە بولدى. ۇستىمىزدەگى جىل­دان باستاپ انا مەن بالاعا, اردا­گەرلەرگە اي سايىن تولەنەتىن ءجار­دەماقىلار مەن زەينەتاقى ءمول­شەرى ەداۋىر ارتتىرىلاتىن بولدى. جاڭا جولداۋ ءوزىنىڭ اتىنا ساي الداعى جىلدارى دا حالقى­مىزدىڭ الەۋمەتتىك, ەكونوميكا­لىق جاعدايىن ودان ءارى جاقسار­تۋعا باعىتتالعان ناقتى شارا­لارى­مەن قۇندى. بيۋدجەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى مەن انالاردىڭ جاردەماقىلارىنىڭ, زەينەتاقىنىڭ, كاسىپكەرلىكتى قولداۋ مەن ونەركاسىپتى دامىتۋعا باعىتتالعان شارالاردىڭ الداعى ءۇش جىلدا ءوسۋ كورسەتكىشى كىم-كىمنىڭ دە كوڭىلىنەن شىعادى. اسىرەسە, ەل حالقىنىڭ دەنساۋ­لى­عىن جاقسارتۋعا, الەۋمەتتىك قور­عاۋمەن قاتار, ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋعا باعىتتالعان ءىس-قيمىلدارعا كوپشىلىك ريزا. پرەزيدەنت جولداۋىندا بەل­گىلەنگەن مىندەتتەر ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنىڭ جارقىن دا جاسام­پاز ەكەندىگىن ايعاقتايدى. جاڭا تابىستار مەن جالىندى ىستەرگە جىگەرلەندىرەدى. جولداۋدان تۋىندايتىن مىندەتتەر ۇدەسىنەن شىعۋ قاي-قايسىمىزدىڭ دا ابى­رويلى بورىشىمىز دەپ بىلەمىز. ۇلتتىق مەملەكەتتىك ساياسات مەكتەبىنىڭ تىڭداۋشىلارى. استانا. الدا اتقارار جۇمىس كوپ ەلباسىنىڭ ەلىمىزدىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگىزگى با­عىتتارىن ايقىندايتىن جىلداعى جولداۋلارى ساياسي ءومىرىمىزدىڭ ەلەۋلى كورىنىسىنە اينالدى. سەبەبى, بۇل ساياسي قۇجاتتار مەملەكە­تىمىز­دىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ناقتى باعدارى بولىپ تابىلادى. الەمدى شارپىپ جاتقان جاھان­دىق ەكونوميكالىق داعدارىسقا قاراماستان, پرەزيدەنت جاڭا جولداۋىندا قازاقستاندى بەدەلدى ءارى بولاشاعى قازىرگىدەن دە جارقىن ەلگە اينالدىرۋدىڭ نەگىزگى باسىم­دىق­تارىن بەلگىلەپ بەردى. ن.ءا.نا­زار­باەۆ جاڭا جولداۋىندا ەكو­نوميكانى جاڭعىرتۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالالارىن دا­مى­تۋ, اۋىل شارۋاشىلىعىندا ەڭ­بەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ مىندەت­تەرىن العا قويدى. سونىمەن قاتار, “كاسىپكەر­لىك – جاڭا ەكونوميكا­نىڭ قوز­عاۋشى كۇشى”, دەپ “بيز­نەس­تىڭ جول كارتاسى – 2020” باع­دارلاماسىن, ونىڭ ىشىندە نەسيە­لەر بويىنشا پايىزدىق ستاۆكا­لار­دى سۋبسيديا­لاۋدى, شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە نەسيەلەردى ءىشىنارا كەپىلدەندىرۋدى, بيزنەس جۇرگىزۋگە سەرۆيستىك قولداۋ ءبىلدىرۋدى جانە اكك-ءنى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ور­گان­دارعا بەرۋدى ۇسىن­دى. بۇل با­سىم­دىقتار شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا زور مۇمكىندىك تۋعىزاتىنى ءسوزسىز. ەلباسىمىزدىڭ جاڭا جولداۋى – ماقساتقا باعىتتالعان ناقتى باع­دارلاما. ول – قوعامعا بولسىن, جە­كە ازاماتقا بولسىن ورتاق باع­دارلاما. ن.ءا.نازارباەۆتىڭ جاڭا جولداۋى ەلىمىزدەگى جەتىستىكتەردى ساقتاپ, ارتتىرۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ بار ەكەندىگىن ايقىن كورسەتەدى. قا­زاقستان – الەمدەگى ەكونوميكالىق داعدارىستى ەڭسەرىپ, ەكونومي­كا­لىق دامۋ دەڭگەيىن ساقتاعان از مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى. ءبىزدىڭ الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋداعى جەتىستىكتەرىمىز پرەزيدەنتتىڭ سىندارلى ساياساتىنا, قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى مەن تاتۋلىعىنا بايلانىستى جۇزەگە اسۋدا. ءاربىر قازاقستاندىق ەلباسى جولداۋىندا ءوز ساۋالدارىنا ناق­تى جاۋاپ تاۋىپ, ءال-اۋقاتىنىڭ وسە­تىنىنە سەنىمدى بولىپ وتىر. سو­نىمەن قاتار, قوعامدا كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتى ساقتاپ, ەلىمىزدىڭ قاۋىپ­سىزدىگىن نىعايتۋ نەگىزگى مىندەت بولىپ تابىلادى. بىزگە, قاشىر اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىنا وسى جىلى اتقارار جۇمىس كوپ. سوعان قاراماستان, ءبىز ەلباسى قويعان بار­لىق مىندەتتەردى تولىق ورىن­داي­مىز دەپ سەندىرە الامىز. بولات باقاۋوۆ, قاشىر اۋدانىنىڭ اكىمى. پاۆلودار وبلىسى. ىسكەرلىككە دەگەن ىنتانى وياتتى وتكەن اپتادا “نۇر وتان” حدپ وبلىستىق فيليالىندا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى ا.مو­مى­شەۆ, س.بىچكوۆا, ن.گەللەرت جاس­تارمەن كەزدەستى. پارلامەنتشىلەر كەزدەسۋدە جولداۋدان تۋىندايتىن مىندەتتەردىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن اشىپ كورسەتتى. سونداي-اق, پار­لامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ا.ساۆ­چەنكو “تاراز قۋات ورتالىعى” اق ەڭبەكشىلەر ۇجىمىندا بولدى. – ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى جاسىنا نەمەسە الەۋمەتتىك جاع­داي­ى­نا قاراماستان, جولداۋدان وزىنە پايدالى نارسەنى تابا الادى. مى­سالى, كاسىپكەردى “بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020” ىنتالاندىرسا, زەينەتاقىنىڭ كوبەيە تۇسكەنى قارت­تاردى قۋانتىپ وتىر. ال “با­لا­پان” باعدارلاماسىنا ءبۇلدىرشىن­دەردىڭ اتا-انالارى ءدان ريزا. ءال­بەت­تە, جولداۋدا ەل-جۇرت ءۇشىن بۇ­دان باسقا دا كوپتەگەن ستراتەگيا­لىق ءمانى بار ماسەلەلەردى قولعا الۋ ايتىلعان. مىنە, سونى جۇزەگە اسىرۋعا جۇرت بولىپ جۇمىلا اتسالىسۋىمىز كەرەك, – دەدى ول كەزدەسۋدە. پارلامەنتشىلەر ايتقان دەرەك پەن دايەك جۇرشىلىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ قانا قويماي, ىسكەرلىككە دەگەن ىنتالارىن دا وياتىپ وتىر. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى, جامبىل وبلىسى. ورلەۋ جىلدارىمىز ومىرشەڭ بولعاي ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءداستۇرلى جولداۋىن تاعاتسىزدانا توساتىنىمىز بار. بۇل ءجاي توسۋ ەمەس, جولداۋدى ەلدىڭ كەلەشەكتەگى دامۋىنا سەرپىن بەرەتىن, باعىت-باعدارىن اي­قىن­دايتىن باعدارلامالىق قۇجات رەتىندە قا­بىل­دايمىز. بيىل مەملەكەت باسشىسى ەكونو­مي­كالىق  وركەندەۋدىڭ الداعى ون جىلعا ارنال­عان جوسپارلى باعدارلاماسىن ۇسىنۋى كوپ­شىلىكتىڭ ويىنان شىقتى. جولداۋدا ايقىندالعان ەكونوميكانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسى قاي كەز­دە دە العى كەزەكتە بولاتىنىنا تاعى ءبىر رەت نا­زار اۋداردى. ارينە, بۇل ءۇشىن الدىمەن وتاندىق ونىمدەردى  ەكسپورتقا شىعارۋعا لايىق بولاتىن­داي حالىقارالىق ستاندارت تالاپتارىمەن ءوندىرۋ قاجەت. ماسەلە مۇناي, مىس, مىرىش, استىق سە­كىل­دى الەمدىك رىنوكتا سۇرانىسى جوعارى ونىمدەردەن وزگە ونىمدەردىڭ ساپاسىن كوتەرۋگە قاتىستى بولعالى وتىر. وسى ونىمدەردەن باسقا اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس يندۋسترياسى ونىمدەرىنىڭ وزىمىزدەن ارتىلعانىن كورشى ەل­دەرگە ەكسپورتتاۋعا بولاتىنى الدەقاشان دالەل­دەنگەن. قازاقستاندا وندىرىلگەن قانداي ءونىم بولسا دا ونى رەسەي مەن بەلارۋسقا كىدىرىسسىز جەتكىزۋدىڭ العىشارتى رەتىندە كەدەن وداعى قۇرىلدى. بۇل وتاندىق برەندپەن ءوتىمدى تاۋار ءوندىرۋشى كاسىپورىندارعا, كاسىپكەرلەرگە ۇلكەن قولداۋ بولارى ءسوزسىز. الدىمەن ەكونوميكا, سونان سوڭ ساياسات دەمەكشى, وتاندىق ەكونوميكانى وركەندەتۋ ماقساتىندا تارتىلاتىن ينۆەستيتسيالاردىڭ ماسەلەسى دە وڭ شەشىمىن تاۋىپتى. قازاقستانعا قىتايدان, وڭتۇستىك كورەيادان,  بىرىككەن اراب ءامىر­لىكتەرىنەن, يتالياندىق, فرانتسۋزدىق, رەسەي­لىك كومپانيالاردىڭ قاتىسۋىمەن 10 ميلليارد اقش دوللارى كولەمىندە  ينۆەس­تي­تسيا كەلەتىنى ەلدىڭ كەلەشەكتەگى دامۋىنا سەنى­مى­مىز­دى نىعايتا تۇسەدى. سونىمەن بىرگە, ەكونو­مي­كاعا ينۆەستيتسيا سالۋعا نيەتتى وتاندىق كا­سىپ­ورىندارعا, جەكە كومپانيالارعا دا مەملەكەت تاراپىنان بارىنشا قولداۋ كورسەتىلمەك. شەتەلدىك, وتاندىق ينۆەستيتسيانىڭ مول بولۋى ەكونوميكالىق  وركەندەۋ عانا ەمەس, قازاقستان­نىڭ الداعى ون جىلدا ورلەۋ كەزەڭىنە بەتبۇرىس بولعالى وتىر. قازاقستاننىڭ العا قارىشتى قادام جا­ساۋ­ى­نا تەك پرەزيدەنت, ۇكىمەت نەمەسە ءار دەڭ­گەي­دەگى اكىمدەر عانا مۇددەلى بولماۋى قاجەت. بۇعان بارشا قازاقستاندىق اتسالىسۋى ءتيىس. اسىرەسە, مەملەكەتتىڭ قولداۋىنا سۇيەنىپ, جەكە كاسىبىنەن مول تابىس تاۋىپ جۇرگەن كاسىپكەرلەر دە شەت قالماعانى ءجون. ويتكەنى, مەملەكەت باسشىسى اركەز كاسىپكەرلەردى قولداپ كەلەدى. “كاسىپ­كەر­لىك – جاڭا ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشى” دەپ كەشەگى جولداۋدا ورىندى باعا بەردى. ء“بىز تاۋەكەلدەردى ءوز موينىنا الۋعا, جاڭا رىنوك­تاردى يگەرۋگە, يننوۆاتسيالاردى ەندىرۋگە دايىن قۋاتتى كاسىپكەرلەر تابىن كورگىمىز كەلەدى”, دەدى ەلباسى. وسىعان ۇكىمەتكە 2010 جىلدان باستاپ وڭىرلەردە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندە ارنايى تاپسىرما بەرىپ, بىرىڭعاي بيۋدجەتتىك باعدار­لاما ەنگىزۋدى, نەسيەلەر بويىنشا پايىزدىق سۋب­سيديا جاساۋدى, نەسيەلەردى ءىشىنارا كەپىل­دەن­دىرۋدى, بيزنەس جۇرگىزۋگە سەرۆيستىك قولداۋ ءبىلدىرۋدى  تاپسىردى. كاسىپكەرلەرگە بۇدان ارتىق قانداي قولداۋ قاجەت. مىنە, وسىنىڭ ءبارى ەلدىڭ الداعى ورلەۋ جىلدارىنىڭ وركەندى بولۋىنا جاسالعان يگى قادام. وسى يگى  قادامدى ءار وڭىردە ءىلىپ اكەتەر­لىك تىڭ جوبالار جاساقتالۋى ءتيىس. ەلباسى قا­زاقستاننىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى  ستراتەگيالىق دامۋىنىڭ كەشەندى جوسپارىنىڭ العىشارتتا­رىن كورسەتىپ بەردى. ەندى تەك ناقتى جوسپارمەن ىسكە اسىرۋعا باتىل ارەكەت قاجەت. ەندەشە, ىسكە ءسات! ءابىلحان تولەۋىشەۆ, “قازاق ءتىلى” قوعامى اتىراۋ وبلىستىق ۇيىمىنىڭ توراعاسى, مادەنيەت قايراتكەرى. اتىراۋ وبلىسى, يندەر اۋدانى.
سوڭعى جاڭالىقتار