بىلتىر ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «جىبەك جولى» حالىقارالىق عىلىم اكادەمياسىن قۇرۋ جونىندەگى باستاماسى جاريالانعانى بەلگىلى. قازىر تورتكۇل دۇنيەنىڭ نازارىندا تۇرعان جىبەك جولى بويىنداعى ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋعا ۇلەس قوسۋ جىبەك جولى حالىقارالىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ قۇرىلىمىن نىعايتۋعا نەگىزگى باعىت سانالادى. سول سەكىلدى وندا ء«بىر جول, ءبىر بەلدەۋ» جاھاندىق جوبانىڭ ءساتتى جۇزەگە اسۋىنا سەبەپ بولاتىن عىلىمي-ساراپتامالىق سۇيەمەلدەۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى.
القالى جيىن جۇمىسىنا نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتتارى رادجەندرا پاچاۋري, راە كۆون چۋنگ جانە «جىبەك جولى» حالىقارالىق عىلىم اكادەمياسى باس حاتشىسى, اكادەميك تسۋي ۆەيحۋن, يراك ينجەنەرلىك اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى احمەد سالمان, سلوۆەنيا پروفەسسورى يگور ەمري جانە الەمنىڭ باسقا دا كورنەكتى عالىمدارى قاتىستى. اۋقىمدى ءماجىلىستىڭ جۇمىسىن اتالعان اكادەميانىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى نۇرتاي ابىقاەۆ اشتى. ۇلتتىق ينجەنەرلىك اكادەميانىڭ پرەزيدەنتى باقىتجان جۇماعۇلوۆ قازاقستاندىق عالىمدار ازىرلەگەن باعدارلامالار مەن جوبالار تۋرالى اڭگىمەلەپ, سونىمەن قاتار ۇلى جىبەك جولى ەلدەرى عالىمدارى ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋ بويىنشا ناقتى ۇسىنىستارىن العا تارتتى. سونىڭ ىشىندە «جىبەك جولى» حالىقارالىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ جۇمىسىن ورىستەتۋ ءۇشىن حالىقارالىق ينجەنەرلىك ورتالىق قۇرۋ قاجەتتىگىن ەسكە سالىپ «بۇل ورتالىق دوستاس ەلدەردىڭ ينجەنەرلىك قىزمەتىن, ىزدەنىسىن قامتيتىن بولادى», دەدى. وسى ءبىر جاندى پىكىردى بەلارۋس, قىرعىزستان, پاكىستان, يراك, سلوۆەنيا ينجەنەرلىك اكادەميالارىنىڭ, قازاقستان-ەۋروپا ينجەنەرلىك ورتالىعىنىڭ باسشىلارى ءبىراۋىزدان قولدادى.
جالپى, عىلىمي شارادا 150 بايانداما تالقىعا ءتۇستى. ونىڭ 45-ءسى قازىردىڭ وزىندە جۇزەگە اسىرۋعا تولىعىمەن دايىن. جيىندا عالىمداردىڭ وي بايلامدارىنىڭ قورىتىندىسى رەتىندە ۇلكەن تۇجىرىمدامالىق قۇجات قابىلداندى. وندا عىلىمي-ينجەنەرلىك قوعامداستىق ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» اتتى جاھاندىق جوبا ەكونوميكانىڭ كونفيگۋراتسياسىن وزگەرتەتىنىن جانە الەمدىك ەكونوميكا مەن ساياساتتا جاڭا قۋاتتى «گراۆيتاتسيالىق ءورىستى» قۇرايتىنىن, ۇلى جىبەك جولىنىڭ جاڭعىرۋى الەمدىك ماڭىزى بار جاڭا گەوساياسي اقيقات رەتىندە باعالانۋى كەرەكتىگىن اتاپ كورسەتتى. ەڭ باستى مىندەت, جىبەك جولى بويى ەلدەرىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جانە ينجەنەرلىك قوعامداستىقتارىنىڭ ءتيىمدى حالىقارالىق كوپ سالالى كووپەراتسياسىن قامتاماسىز ەتەتىن يدەيالىق پلاتفورمانى تالداي وتىرىپ ىسكە اسىرۋ قاجەتتىگىنە باسا نازار اۋدارىلدى.
عالىمدار ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار ءۇشىن رەيتينگىلىك باقىلاۋ-مونيتورينگىلىك جانە بولجاۋلى-تالدامالى جۇيەنى ازىرلەۋ مەن قۇرۋ جىبەك جولىنىڭ دامۋىنا ءتيىمدى ىقپالىن تيگىزەدى دەپ سانايدى. ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» جوباسىن سۇيەمەلدەۋ ۇلى جىبەك جولى بويىنداعى ەلدەر وندىرگەن تاۋارلاردى تاسىمالداۋدى وڭتايلاندىرادى دەگەن سەنىمگە دە تابان تىرەيدى. بۇعان قوسا ينجەنەرلىك قوعامداستىق جاڭارتىلاتىن كوزدەردەن ۇلكەن كولەمدە ەلەكتر ەنەرگياسىن تاراتۋعا قابىلەتتى حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق جەلىنىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالىق نەگىزىندە قۇرىلۋىن ماڭىزدى باعىت دەپ سانايدى. بۇل جوبا جىبەك جولىنىڭ بارلىق ينفراقۇرىلىمىن ۇزدىكسىز ەنەرگيامەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
گۇلبازار مەديەۆا,
ۇلتتىق ينجەنەرلىك اكادەميانىڭ باس عىلىمي حاتشىسى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى
