پرەزيدەنت بىزگە, بۇكىل قازاقستاندىقتارعا بولاشاققا قارىشتاپ قادام باسقان قالانى سىيعا تارتتى. وسى ورايدا ەلباسىنىڭ 1997 جىلعى 10 قازاندا استانانى كوشىرۋ تۋرالى ايتقان مىنا ءبىر سوزدەرى ەسكە ورالىپ وتىر. «XXI عاسىرعا اياق باسار تۇستا ءوز شەشىمىمىزدى – سايىن سارىارقا توسىندەگى جاڭا ەلوردامىزدى جاريالايمىز. وسىدان بىلاي جانە ماڭگىلىك مۇندا, كەڭ بايتاق ەلىمىزدىڭ ورتالىعىندا حالىقتىڭ تاعدىرىن شەشەتىن شەشىمدەر قابىلداناتىن بولادى. ەندى بۇل جەردە وتانىمىزدىڭ جۇرەگى سوعادى. بۇل جەردە, قازاقستان ءۇشىنشى مىڭجىلدىقتىڭ تابالدىرىعىندا ءوزىنىڭ تاريحي تاعدىرىن انىقتايدى».
قازىرگى تاڭدا سول سوزدەردىڭ شىندىققا اينالعانىنا كوز جەتكىزىپ وتىرمىز. ەسىل وزەنىنىڭ جاعاسىنا ورىن تەپكەن زاماناۋي قالا ءوزىنىڭ دامۋ قارقىنىمەن, ەرەكشە جوبالارىمەن, داڭعىل جولدارىنىڭ شۇعىلالى ساۋلەلەرىمەن تاڭعالدىرادى. استانا 1999 جىلدىڭ وزىندە-اق الەمدى مويىنداتىپ ۇلگەردى. سول كەزدە تاۋەلسىز قازاقستان استاناسىنا يۋنەسكو-نىڭ «بەيبىتشىلىك قالاسى» ماراپاتى بەرىلگەن بولاتىن. بۇل قۇرمەتتى اتاق از ۋاقىت ىشىندە الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق, ساياسي جانە مادەني دامۋدا تاڭعالارلىق ناتيجەگە قول جەتكىزگەن, ماقساتى ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق دوستىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان جاڭا قالالارعا بەرىلەدى. 1999 جىلعى 16 شىلدەدە بوليۆيا استاناسى لا-پاستا يۋنەسكو-نىڭ باس حاتشىسى فەدەريكو مايور استاناعا «بەيبىتشىلىك قالالارى» بايقاۋىنىڭ مەدالى مەن سەرتيفيكاتىن تابىستادى.
سونىمەن قاتار ەلوردانى كوپەتنوستى جاڭا ايماققا كوشىرۋ دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا سەپ بولدى. استانانىڭ ەرەكشە ەتنومادەني كەلبەتى قالىپتاسىپ, استانالىق رۋحتى بىلدىرەتىن تولەرانتتىق, كوپەتنوستى قوعام قۇرىلدى. وسى باعىتتا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بەلسەندى جۇمىس ىستەپ, ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق جاعدايدا قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋعا بار ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. وسىنىڭ ءبارى باسقالارعا ۇلگى عانا ەمەس, ەلوردانىڭ «بەيبىتشىلىك پەن دوستىق قالاسى» ەكەنىن ايعاقتايدى.
ەلوردامىز 20 جىلدىق قىسقا مەرزىمدىك تاريحىنا قاراماستان, قاناتىن كەڭگە جايدى. استانا – ازيا مەن ەۋروپانى جالعاپ جاتقان, رەسپۋبليكاداعى الەۋەتتى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ بارىنە بىردەي قاشىقتىقتا ورنالاسقان ماڭىزدى گەوساياسي ورتالىق.
جەدەل قارقىنمەن دامي وتىرا ەلوردا قىسقا مەرزىم ىشىندە وڭىرلىك قالادان زاماناۋي مەگاپوليسكە اينالدى. ايتا كەتەرلىگى شاھاردىڭ ارحيتەكتۋرالىق جوسپارىنا پرەزيدەنت, ۇلت كوشباسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوزى باسشىلىق جاسادى. استانا – باتىس پەن شىعىستىڭ وزىق ۇلگىلەرى وتە ىجداعاتپەن ۇشتاسىپ, ءوزىنىڭ بىرەگەي كەلبەتى – ەۆرازيالىق ستيلگە يە بولىپ, تۇرعىندار مەن قوناقتارعا تارتىمدى بولعان شاھار. قازىرگى تاڭدا ەلوردا ەرەكشە سيمۆولعا يە بولدى. ماسەلەن, «بايتەرەك» مونۋمەنتى, «حان شاتىر» ويىن-ساۋىق ورتالىعى سەكىلدى استاناعا عانا ءتان ارحيتەكتورلىق تۋىندىلار قازاقستاننىڭ ايبىنىن اسىرىپ تۇر.
سونداي-اق استانا ەۋرازيا كەڭىستىگىنىڭ ءتۇرلى فورۋمدار, كونگرەستەر, حالىقارالىق شارالار وتكىزەتىن الاڭعا, بايلانىستىرۋشى ورتالىققا اينالىپ وتىر. ەلوردادا تۇراقتى تۇردە الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەرى كوشباسشىلارىنىڭ سەزى, استانا ەكونوميكالىق فورۋمى سەكىلدى الەم نازارىن اۋدارعان ماڭىزدى شارالار ءجيى ءوتىپ تۇرادى. ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ تاريحي ءسامميتى, شىۇ مەن يىۇ-نىڭ سامميتتەرى ۇيىمداستىرىلدى. بۇدان بولەك, استانا بەيبىتشىلىكتى ورناتۋعا ەرەكشە ۇلەس قوسىپ, اسكەري قاقتىعىستاردى شەشۋگە ەلەۋلى ۇلەس قوسۋدا. ماسەلەن, سيرياداعى جاعداي بويىنشا استانا كەلىسسوزدەرىن ەسكە الساق بولادى.
ەلىمىزدە 2011 جىلى VII قىسقى ازيادا وتكەنى بەلگىلى. استانا دا سول ءدۇبىرلى دوداعا اتسالىستى. بىلتىر ەلوردادا ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىن ءساتتى اتقارىپ شىقتىق. سول مەرەكەلى شاراعا كۇردىستاننان كەلگەن دەلەگاتسيا دا قاتىسقان بولاتىن. كەيىنىرەك تانىمال كۇرد ءپۋبليتسيستى, جازۋشى حوشاۆي مۇحامماد ءوز ماقالاسىندا «ەگەر جۇماقتىڭ قانداي ەكەنىن بىلگىڭ كەلسە, استاناعا بارىڭىز» دەپ جازدى. استاناعا ارنالعان ماقالاسىندا كۇردتەر ءبىزدىڭ ەلوردامىزدى «ەۋرازيا جۇرەگى», «باتىس پەن شىعىستىڭ اراسىنداعى كوپىر», «بەيبىتشىلىك ورناتۋشى», «دانالىقتىڭ قالاسى» دەپ سيپاتتادى. سونىمەن قاتار وسىنداي كەرەمەت ەلدە تۇرىپ جاتقان باۋىرلاس حالىقتىڭ بار ەكەنىنە قۋاناتىنىن جەتكىزدى.
استانانى ودان ءارى دامىتۋ ىسىنە ارنالعان جيىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «قالانى ءوز قولىمىزبەن سالعانىمىز ءۇشىن ءبىز قۋانامىز, تامسانامىز. بۇل ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ جەڭىسى, قازاقستاننىڭ جەڭىسى جانە وسى قالانى سالىپ, كىرپىشىن قالاعان ءاربىر ازاماتتىڭ جەڭىسى. بىراق, ءبىز مۇنىمەن توقتاپ قالمايمىز, ودان ءارى جۇمىس ىستەيمىز» دەگەن ەدى.
قازاقستان ەلورداسى مەملەكەتىمىزدىڭ الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جانە ساياسي تابىستارىنىڭ كىلتى عانا ەمەس, ەلدىڭ دامۋ قارقىنىن دا ايعاقتايدى. استانا – رەسپۋبليكادا باستالعان جانە قايتا قالىپتاسقان كەز كەلگەن يگى باستامالاردىڭ كوش باسىندا تۇر. شاھار ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىنىڭ دامۋىنا سەرپىلىس بەرىپ, ۇلكەن جانە كىشىگىرىم قالالار ءۇشىن ۇلگى بولىپ وتىر.
باستاپقىدا استانا اكىمشىلىك قانا ەمەس, قازاقستاننىڭ عىلىمي جانە مادەني ورتالىعى رەتىندە جوسپارلاندى. سونىڭ ناتيجەسىندە شاھار بۇگىندە جوعارى ءبىلىمدى حالىقتىڭ كوپ شوعىرلانعان ايماعىنا اينالدى. قازىرگى تاڭدا كوپتەگەن ءبىلىم وردالارى جۇمىس ىستەيدى. ەلدەگى ءبىلىمنىڭ بەتكە ۇستارى رەتىندە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتى اتاپ وتۋگە بولادى. وندا ينتەللەكتۋالدى, يننوۆاتسيالىق كلاستەر قالىپتاسقان. بۇل عىلىمي جوبالارعا, تانىمال يننوۆاتسيالىق جانە وندىرىستىك كومپانيالارعا مول مۇمكىندىك بەرەتىن الاڭ رەتىندە ارەكەت ەتەدى. بۇگىندە ەلىمىزدىڭ الدىڭعى قاتارلى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ۇستازدارى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتە تاعىلىمدامادان ءوتىپ, تاجىريبە الماسۋ ءۇشىن كەلەدى.
بۇگىندە استانا قازاقستاندا بولىپ جاتقان شارالاردىڭ, ءبىلىمنىڭ, حالىقتىڭ ءوز كۇشىنە سەنىمىنىڭ, كەلەشەككە تالابىنىڭ سيمۆولىنا اينالدى. جاس شاھاردىڭ تۇرعىندارى دا جاس. قازىرگى تاڭدا ەلوردا حالقىنىڭ ورتاشا جاسى – 32 جاس. ياعني ولاردىڭ ءوز-وزدەرىن قالىپتاستىرۋعا, مانساپتىق جوعارىلاۋىنا مۇمكىندىك مول. مۇندا قازاقستاندى الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك ەلدەرىنىڭ قاتارىنا قوساتىن كوشباسشىلاردىڭ جاڭا بۋىنى قالىپتاسۋدا.
استانانىڭ 20 جىلدىعى بۇكىل رەسپۋبليكا ءۇشىن داۋىرلىك وقيعا. قيىن داۋىردە تاۋەلسىز قازاقستاندى قالىپتاستىرعان نۇرسۇلتان نازارباەۆ عاسىرلار توعىسىندا بۇكىل الەم تانيتىن تاڭعالارلىق ەرەكشە شاھار سالدى. بۇل مەرەيتوي ەلوردانىڭ عانا ەمەس, بۇكىل قازاقستان دامۋىنىڭ جاڭا ءداۋىرى بولاتىنىنا سەنىمدىمىز.
جاڭا استانانىڭ جىلناماسى جالعاسا بەرەدى.
كنياز ميرزوەۆ,
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ مۇشەسى, «باربانگ» قازاقستان كۇردتەرى قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى
