سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات, «ەگەمەن قازاقستان»
وتىزدان اسا مەملەكەتتەن كەلگەن قۇرمەتتى قوناقتاردى كينوفەستيۆالدىڭ پرەزيدەنتى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ايمان مۇساقوجاەۆا قۇشاق جايا قارسى الدى. ورتالىق ازياداعى ەڭ اۋقىمدى كينو بايگەسىنىڭ عاسىرلاردىڭ قۋاتىن, تاعىلىمىن, كەڭىستىگىن سيمۆوليكالىق اتاۋ اياسىنا سىيدىرا وتىرىپ «ەۋرازيا» ايدارىمەن الەمگە تانىلعانىنا دا بيىل تۇپ-تۋرا ون ءتورت جىل. 1998 جىلى الماتىدا العاش رەت حالىقارالىق «ەۋرازيا» كينوفەستيۆالى قانات قاققاننان باستاپ قازاقستانعا كوپتەگەن گولليۆۋد جۇلدىزدارى, ەۋروپا كينەماتوگرافتارى, ازيا رەجيسسەرلەرى مەن رەسەي پروديۋسەرلەرى قوناق بولىپ كەلەدى. ەۋرازيانىڭ جۇرەگىندە, باتىس پەن شىعىستىڭ توعىسقان جەرىندە بوي كوتەرگەن استانا ەۋرازيا قۇرلىعىنىڭ بارشا مادەنيەتىن ءوز بويىنا سىڭىرگەن قالا بولعاندىقتان دا ونەر ارقىلى ىنتىماقتاسۋدى ماقسات تۇتىپ, ءدال وسى فەستيۆالدىڭ تۇساۋىن ءوز اسپانى استىندا كەسكەن ەدى. سوڭعى جيىرما جىلدا قازاقستان كينوسى الەمدىك ونەر دوداسىنا بەلسەنە ارالاسا باستادى. اۋقىمدى كينوجوبالارعا قاتىسىپ, ابىروي بيىگىنە كوتەرىلە باستاعان ەۋرازيا كينوفەستيۆالىنىڭ تانىمالدىلىعى مەن دەڭگەيى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. قازىر ول الەمدىك كينوپروديۋسەرلەر قاۋىمداستىعى مويىنداعان ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى ونەر الاڭى. 2012 جىلى بريتانيا كينو اكادەمياسى ەۋرازيا كينوفەستيۆالىن الەمنىڭ 35 كوش باستاۋشى فەستيۆالداردىڭ قاتارىنا قوستى. «ەۋرازيا» كينوفەستيۆالىنىڭ ماقساتى – وتاندىق كينو ءوندىرىستى قولداۋ, ونى دامىتا وتىرىپ, ورتالىق ازيا ايماعىنداعى كينووندىرىسى وركەندەگەن جەتەكشى رولگە يە بولۋ. قويان-قولتىق قارىم-قاتىناستى دامىتىپ, مادەنيەتتەر الماسۋى مەن ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى كينوبيزنەستى وركەندەتۋگە قولايلى جاعداي تۋعىزۋ دا وسى فەستيۆالدىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى.
استانادا وتكەن بىلتىرعى كينوفەستيۆالعا الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى ەلدەرىنەن 150-دەن ارتىق فيلم ۇسىنىلسا, استانانىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالىپ وتىرعان بيىلعى XIV حالىقارالىق كينوفەستيۆالدا دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ تانىمال رەجيسسەرلەردەن 1000-عا تارتا ۇسىنىس كەلىپ تۇسكەن. فەستيۆال كوميسسياسىنىڭ ىرىكتەۋىنەن وتكەن 80-نەن اسا مەملەكەتتىڭ 95 كارتيناسى كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلادى. 2017 جىلى جانە بيىلعى جىلدىڭ باستاپقى التى ايىندا تۇسىرىلگەن بۇل فيلمدەردىڭ 12-ءسى نەگىزگى بايقاۋعا, 36 قىسقا مەتراجدى فيلم جانە بايگە اياسىندا كورسەتىلەتىن ارنايى باعدارلامالىق بايقاۋلارعا قاتىسادى.
كينوفەستيۆال قوناقتارىنىڭ الدىندا ءسوز العان مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى مەن «ەۋرازيا» كينوفەستيۆالىنىڭ پرەزيدەنتى ايمان مۇساقوجاەۆا استانانىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان حالىقارالىق «ەۋرازيا» كينوفەستيۆالىنە قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتاپ, ءسات-ساپار تىلەدى.
فەستيۆال دەڭگەيىنىڭ بيىكتەۋى قازىلار القاسىنىڭ قۇرامىنا بايلانىستى دا ارتىپ كەلەدى. بيىلعى بايگە قورجىنىنا كەلىپ تۇسكەن فيلمدەردى ءتورت قۇرامنان تۇراتىن قازىلار القاسى سارالاپ, انىقتايتىن بولادى. نەگىزگى قازىلار القاسى, قىسقامەتراجدى فيلمدەر القاسى جانە ەكى تاۋەلسىز قازىلار القاسى ءبىر اپتا بويى جۇمىس ىستەيدى. تاۋەلسىز قازىلار دەگەنىمىز, مۇنداي ماڭىزدى فەستيۆالداردا التىن ارىستاندارمەن, پالمالارمەن نەمەسە باسقا دا سىيلىقتارمەن قاتار فيپرەسسي, قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, كينوسىنشىلاردىڭ دا حالىقارالىق سىيلىعى بەرىلەدى. سونداي-اق بيىلعى فەستيۆالدىڭ ەكىنشى تاۋەلسىز قازىلارى قاتارىندا, الەمنىڭ 5 قۇرلىعىندا وتەتىن 28 حالىقارالىق فەستيۆالعا قاتىسىپ, ازيا كينوسىنىڭ ەتالونىن انىقتاۋ كەزىندە شەشۋشى ءرول اتقاراتىن نەتپاك قازىلار القاسى دا ءوزىنىڭ مەنشىكتى سىيلىعىن تاعايىنداپ وتىر. مىنە, وسىنداي اۋقىمداعى قازىلار قۇرامىندا تۋىندىلارى «ۇلكەن ۇشتىك» كينوفەستيۆالداردىڭ بايقاۋلارىنا 8 رەت ىرىكتەلىپ, پەكين, كانن, بەرلين كينوبايقاۋلارىندا جۇلدەگەر بولعان قىتاي رەجيسسەرى ۆان سياوشۋاي, حالىقارالىق دەڭگەيدە اسا بەدەلدى كينوفەستيۆالداردىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى جانە باعدارلاما ديرەكتورلارىنىڭ ءبىرى پيتەر سكارلەت, يران كينواكادەمياسىنىڭ ۇزدىك فيلمدەرىن ىرىكتەۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى, پروديۋسەر امير ەسفاندياري, قازاقستان كينەماتوگرافيستەر وداعىنىڭ توراعاسى ەرمەك تۇرسىنوۆ, يتاليا كينو جۇلدىزى گابريەللا كريستياني, ال قىسقامەتراجدى فيلمدەردى ىرىكتەيتىن قازىلار قۇرامىندا تۇركيانىڭ اتاقتى جازۋشىسى, زاماناۋي كينوسىنىڭ بەلدى رەجيسسەر-پروديۋسەرى سەميح كاپلانوگلۋ, كلەرمون-فەررانداعى حالىقارالىق قىسقامەتراجدى فيلمدەر فەستيۆالىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى دجوردج بۋللون, سينگاپۋرلىك ونەر كۋراتورى جانە رەجيسسەرى دجەرەمي چۋا, سەربيالىق اكتەر ميلوش بيكوۆيچ, كانن فەستيۆالىنىڭ ۇزدىك اكتريساسى سامال ەسلياموۆالار بار. سالتاناتتى شارادا قۇرمەتتى قازىلار ساراپشىلىق ەتەتىن تاڭداۋلى فيلمدەردەن ۇزىندىلەر كورسەتىلدى.
كينوفەستيۆالدىڭ قۇرمەتتى قوناعى يۋگوسلاۆ جانە سەربيالىق كينورەجيسسەر, بەلگىلى اكتەر ەمير كۋستۋريتسا, كسرو حالىق ءارتىسى ءاسانالى ءاشىموۆ ساحناعا شاقىرىلىپ, سايىسقا تۇسەتىن بارلىق ۇمىتكەرلەرگە اق جول تىلەدى.
ەۋروپالىق كينو اكادەميانىڭ «كورەرمەندەر كوزايىمى» سىيلىعىنىڭ ەكى مارتە يەگەرى, شىعارماشىلىق قورىنا 200-دەن اسا كينو كارتينا جيناقتالعان, «كينو تەك شىندىققا قۇرىلۋى ءتيىس» دەگەن ۇستانىمنىڭ يەسى, ايگىلى فرانتسۋز اكتەرى ۆەنسان كاسسەل – بيىلعى فەستيۆالدىڭ باستى مەيماندارىنىڭ ءبىرى. قازاقستاندىقتارعا جۇرەكجاردى لەبىزىن جولداعان ول 71-ءنشى كانن فەستيۆالىندە سەرگەي دۆورتسەۆويدىڭ «ايكا» فيلمىندەگى ءرولى ءۇشىن ۇزدىك اكتريسا اتانعان سامال ەسلياموۆاعا كينوفەستيۆالدىڭ جۇلدەسىن تابىستادى.
فەستيۆالدىڭ العاشقى كۇنى قازاقستاندىق رەجيسسەر قۋات احمەتوۆتىڭ «ارۋاق» ءفيلمنىڭ تۇساۋكەسەرى بولدى. وندا باستى ءرولدى ءاسانالى ءاشىموۆ سومداعان.
حالىقارالىق «ەۋرازيا» كينوفەستيۆالى – الەمدىك دارەجەدەگى جۇلدىزداردى ءبىر جەرگە شوعىرلاندىرعان الاڭ عانا ەمەس, سونداي-اق قازاقستاندىق كينووندىرىستىڭ جىل سايىن دامىپ, جاڭا فيلمدەر قاتارىنىڭ تولىعىپ كەلە جاتقاندىعىنىڭ دا دالەلى.
ايگۇل احانبايقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
استانا
