تاعى ءبىر شارۋاشىلىقتىڭ يەسى الەكساندر تكاليا جەكە قاراجاتىنا ەكى زالى بار مەيرامحانا سالىپ بەردى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, حالىقتىڭ ەسەلى ەڭبەك ەتۋىنە دە, قالىپتى تىنىعۋىنا دا بارلىق جاعداي جاسالعان. جۋىردا وسىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە جاڭا مەشىت پايدالانۋعا بەرىلىپ, سالتاناتتى جاعدايدا اشىلدى.
يگىلىكتى شارادا سويلەگەن سوزىندە وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ايداربەك ساپاروۆ تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندە «مادەني مۇرا», «حالىق – تاريح تولقىنىندا» باعدارلامالارى بويىنشا تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشتەر مەن نىسانداردى جاڭعىرتۋدا, ءتول تاريحىمىزعا قاتىستى قۇجاتتاردى جۇيەلى جيناقتاۋدا ۇلان-عايىر ىستەر تىندىرىلعانىن, ال «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا ەلباسى بۇگىنگىدەي ءدۇبىرلى دۇنيەدە سانا-سەزىمىمىز بەن دۇنيەتانىمىمىزعا ابدەن ءسىڭىپ قالعان تاپتاۋرىن قاعيدالاردان ارىلۋ, ول ءۇشىن زامانا اعىمىنا يكەمدەلۋ, جاڭا ءداۋىردىڭ جاقسى سيپاتتارىن بويىمىزعا ءسىڭىرۋ, جاڭا تۇرپاتتى جاڭعىرۋدىڭ ەڭ باستى كىلتى – ۇلتتىق كودتى ساقتاي ءبىلۋ سەكىلدى كەشەندى مىندەتتەر جۇكتەگەنىن اتاپ ءوتتى. ورتاق قۋانىشقا جينالعان جۇرتشىلىقتى اۋىل ومىرىندەگى ايتۋلى وقيعامەن قۇتتىقتادى.
سوناۋ الىستان ىزگى نيەتىن بولىسۋگە كەلگەن «قىزىلجار» مەشىتىنىڭ باس يمامى كەنجەتاي قاجى بايكەمەل ۇلى ورازا ايىنىڭ ەكىنشى كۇنىندە جاراتقاننىڭ قولداۋىمەن ىسكە قوسىلعان عيباداتحانا مۇسىلمان جاماعاتى ءۇشىن قۇتتى ورنىنا اينالاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. مەشىتتىڭ مولداسى زۇلقاينار ەرگاشەۆتىڭ قولىنا قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى, باس ءمۇفتي سەرىكباي قاجى ورازدىڭ قولى قويىلىپ, ءمورى باسىلعان تىركەۋ قۇجاتىن ۇستاتتى. ارنايى ءدىني ازىرلىكتەن وتكەن وعان شارۋاشىلىقتار ەسەبىنەن باسپانا بەرىلىپ, جالاقى تاعايىندالاتىن بولدى.
بيىك مۇنارالى, اي ءمۇيىزدى مەشىت پەن جايلى اسحانا اۋىلعا ەرەكشە كورىك بەرەدى. اينالاسى اباتتاندىرىلىپ, اعاش كوشەتتەرى ەگىلگەن. ونىڭ سالىنۋىنا قارجىلىق جاردەم جاساعان بىلالوۆتەر اۋلەتى ءار سالادا قىزمەت اتقارعانمەن, وسىنداي يگىلىكتى شارالارعا كوپتەن بەرى مۇرىندىق بولىپ ءجۇر. جاڭا مەشىتكە ەسىمى بەرىلگەن سۇلتانعازى ءبىلالوۆ ەلىنە ەلەۋلى, حالقىنا قالاۋلى ازامات بولعان, 20 جىلعا جۋىق ءومىرىن كەڭشاردىڭ باس ەسەپشىسى رەتىندە وتكەرگەن. ول وسىندا ەڭبەك ەتكەن جىلدارى ساۋدا كەشەنى, ەكى قاباتتى ەڭسەلى مەكتەپ, كلۋب, 200-دەي تۇرعىن ءۇي, كوپتەگەن وندىرىستىك نىساندار سالىنعان. بيىل 125 جىلدىق مەرەيتويى اتاپ وتىلەتىن ماعجان جۇماباەۆقا اتالاس, تۋىس بولىپ كەلەتىن مارقۇم اقيىق اقىن اقتالىسىمەن تۋعان اۋىلى – سارتومار ەلدى مەكەنىنىڭ تۇرعىندارىن جيناپ, اس بەرگەن. ونىڭ اكەسى ءبىلال دە «حالىق جاۋى» رەتىندە اتۋ جازاسىنا كەسىلگەن. كىشىپەيىل مىنەزىمەن, جومارت كوڭىلىمەن, قولىنىڭ اشىقتىعىمەن جۇرتشىلىق ءىلتيپاتىنا بولەنگەن. ادامعا دەگەن ەرەكشە قۇرمەت بايلىقپەن باعالانبايتىنىن, قىزمەتپەن ولشەنبەيتىنىن كوزى تىرىسىندە دالەلدەپ كەتكەن.
ەڭبەك ارداگەرى جاسۇلان قازبەكوۆتىڭ ءسوزى دە جينالعاندارعا ەرەكشە اسەر ەتتى. قازىر گازەت-كىتاپتاردا ءجيى باسىلىپ جۇرگەن ماعجاننىڭ جالعىز سۋرەتىن سۇلتەكەڭ ساقتاپ قالعان. اقىن اقتالماعان كەزدىڭ وزىندە ءۇيىنىڭ تورىندە فوتوسى ءىلۋلى تۇراتىن. 4 ۇل مەن 1 قىز ءوسىرىپ, ازامات قاتارىنا جەتكىزگەن مارقۇمنىڭ قۇداي قوسقان قوساعى ءاليما اجەي تولقي سويلەپ, قۋانىشتان كوزىنە جاس الدى. وبلىستىڭ قۇرمەتتى ازاماتتارى بولات ساعىندىقوۆ, قۇدايبەرگەن قاليەۆ, تاعى باسقالارى اۋلەتتى جاقسى بىلەتىندەرىن, سۇلتەكەڭنىڭ ۇلكەن ۇلى سەرىك بەس جارىم جىل بويى وبلىس اكىمى قىزمەتىن ابىرويلى اتقارعانىن, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى بولعانىن, ەرىگى قۇس فابريكاسىن, قىزى ءزايني مەكتەپ باسقاراتىنىن, اتا-انا ءۇمىتى اقتالدى دەگەن وسىنداي بولاتىنىن جەتكىزدى.
جاڭا اسحانادا اس بەرىلىپ, ارۋاقتارعا قۇران باعىشتالدى.
ء ومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى,
مامليۋت اۋدانى
