دەگدار

ءبىزدىڭ ءسوز ەتكەلى وتىرعان ازاماتىمىز دا قارلىعاشتىڭ قاناتىمەن سۋ سەپكەندەي شىعارماشىلىق يەلەرى مەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا كومەك قولىن سوزىپ جۇرگەن, كەيىنگى بۋىنعا ۇلگى بولارداي جانداردىڭ ءبىرى. سونىمەن بىرگە ول مادەني مۇرالارىمىزدىڭ دا جاناشىر قامقور­شى­سى بولىپ تابىلادى. ساپار ىسقاقوۆتىڭ نەگىزگى ماماندىعى قۇرىلىس سالاسىنىڭ جوعارعى بىلىكتى ما­مانى دەسەك, اتالعان سالادا كەڭەستىك كە­زەڭدە ۇزاق جىلدار بويى باسشىلىق قىز­مەتتەر اتقارادى. ومىردەرەگى وسىلاي دەيدى. ال 1991 جىلدان باستاپ, جەكە كاسىپ­كەرلىگىمەن اينالىسۋدى باستايدى. «ومار» اتتى شاعىن قۇرىلىس كاسىپورنىن قۇرىپ, 1991-97 جىلدار ارالىعىندا بۇل مەكەمە ارقالىق قالاسى مەن سول كەزدەگى تورعاي وبلىسىنىڭ حالىقتىق-شارۋاشىلىق نى­سان­دارىن سالۋ مەن قايتا جوندەۋدە حا­لىققا قالتقىسىز قىزمەت كورسەتەدى. 1998 جىلى وتباسىمەن بىرگە ەلىمىزدىڭ جۇرەگى استاناعا قونىس اۋدارىپ, جاس قالانىڭ وركەندەپ-وسۋىنە ءوز ۇلەسىن قوسۋدى ماقسات تۇتادى. مۇندا دا سۇيىكتى كاسىبىنە بەلسەنە كىرىسكەن ول «تىلەپ» اتتى جەكە سەرىكتەستىگىن قۇرىپ, ەلورداداعى تۇرعىندار يگىلىگىنە بىرنەشە ۇيلەردى تارتۋ ەتەدى. ارينە, ءوز كاسىبىنە ادال جاننىڭ ەڭبەگى قاشاندا ەلەنبەي قالماق ەمەس. 2003 جىلى جەنەۆادا (شۆەيتساريا) وتكەن بايقاۋدا حالىق­ارالىق «التىن مەدالمەن» ماراپاتتا­لا­دى. بۇل استاناداعى «اراسان» ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسىنا بەرىلگەن با­عا­تىن. ساپار ىسقاق ۇلى «جىل ادامى, جىل مەتسەناتى» سياقتى ءتۇرلى رەسپۋب­لي­كا­لىق جانە حالىقارالىق اتاققا يە بولعان. قايىرىمى مول جاننىڭ قاي كەزدە دە بۇيرەگى ساۋاپتى ىستەرگە بۇراتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. 2003 جىلى «تىلەپ» قايى­رىم­دىلىق قورىن قۇرىپ, قارتتار مەن ءمۇ­گەدەكتەرگە كومەك قولىن سوزۋى ازاماتتى­عىنىڭ تاعى ءبىر قىرىن اشا تۇسكەندەي. سونىمەن قاتار ول قۇرعان «ءال-فارابي جانە سۇلتان بەيبارىس» قايىرىمدىلىق قورى دا قايتا قالپىنا كەلتىرۋ قۇرىلىس جۇمىستارى مەن رەستاۆراتسيادا كوپ جۇ­مىس­تار تىندىردى. سولاردىڭ ءبىرى ءال- فا­رابي (داماسك قالاسى) كەسەنەسى مەن مەموريالدىق كەشەنىن جانە سۇلتان بەي­بارىس (كاير قالاسى) مەشىتىن, سونداي-اق كەسەنەسى, مەدرەسەسى جانە كىتاپحاناسىنا (داماسك قالاسى) جاساعان رەستاۆراتسياسى دەر ەدىك. ساپار ىسقاق ۇلى جاس دارىندى مۋ­زىكانتتاردى قولداپ وتىرۋدى دا نازاردان تىس قالدىرعان ەمەس. وعان ءبىرىنشى كەزەكتە ايگىلى قوبىزشى كومپوزيتور تىلەپ اسپان­تاي ۇلىنىڭ تىكەلەي ۇرپاعى ەكەندىگى دە سەبەپ بولعان شىعار. قانمەن كەلگەن ونەرگە دەگەن شەكسىز ماحابباتى وعان «بۇلاق كور­سەڭ, كوزىن اش» دەگەن حالىق ناقىلىن ءجيى ەسىنە سالاتىنداي. باباسىنان قالعان «باقسى», «اللام جار», «تولعاۋ» كۇي­لەرىنە اۆتورلىق قۇقىق الۋىندا مۇراگەر­لىك پارىزىن تانىتتى. «باقسى» كۇيى ءبۇ­گىندە ەلىمىزدىڭ التىن قورىنا ەنگەن. وسى رەتتە مۋزىكا مايتالمانى, ەڭبەك ەرى ەر­كەعالي راحماديەۆ: «ساپەكەڭنىڭ ونەرسۇي­گىش جۇرەگى قىلقوبىز ونەرىن دارىپتەۋدە ايتارلىقتاي ەرەن ەڭبەكتەرىمەن باعالى. ستۋدەنت بالالارعا ارنايى تاعايىنداعان ستيپەنديالارى, قىلقوبىزدان قۇرالعان اتاسى تىلەپ اتىنداعى العاشقى كۆارتەت, قۋات شىلدەباەۆ, بەيبىت دالدەنباەۆ, سەرىك ءابدىنۇروۆ سياقتى تالانتتى-وسكەلەڭ ازاماتتارعا ارنايى جاڭا شىعارمالار جاز­دىرتىپ, قىلقوبىزدىڭ رەپەرتۋارلا­رى­نىڭ ءورىسىن كەڭەيتكەنى, استانادان قو­بىز سارايىنىڭ قۇرىلىسىن باستاۋى, شەتەل كومپوزيتورلارىن شاقىرتىپ وركەستر­دىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن قىلقوبىزعا ارناپ شىعارما جازدىرتۋى, ولاردى انگليا, جاپونيا سياقتى وركەنيەتتى ەلدەردىڭ اتاقتى كونتسەرت زالدارىندا ورىنداتۋى, تەك قىلقوبىزدىڭ ابىرويىن اسپانداتىپ قانا قويماي, بۇكىل قازاق ونەرىنىڭ ابىرويىن ارتتىرعانى», – دەسە, عالىم-جازۋشى, مەم­لەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى قوي­شىعارا سالعارا ۇلى: «ساپار – ءمۇم­كىن­دىگىنشە ۇلتتىق ءداستۇردىڭ ۇدەسىنەن شى­عۋ­عا ۇمتىلىپ جۇرگەن ازامات. ول وتكىزىلەتىن بەلگىلى ءبىر ءىس-شارالارعا دەمەۋشىلىك جاساي ما, بولماسا تانىلماي جۇرگەن تالانتتى جاستاردىڭ قابىلەت كوزىن اشىپ, ونەرىنىڭ ءورىس الۋىنا كومەكتەسە مە, نەمەسە ما­ڭا­يىنداعى جوق-جىتىك, كەمتارلارعا قول ۇشىن سوزا ما, ءبارىبىر نە ىستەسە دە سونىڭ ءبارىن ءوز ىقىلاسىمەن, ىشكى جان دۇنيەسى قالاۋىنىڭ قاجەتتىلىگىن وتەۋ ءۇشىن جا­سايدى», – دەيدى. ونەرگە جاساعان دەمۋشىلىگىنىڭ ءبىرشا­ماسى جوعارىدا ايتىلدى. ونىڭ ەلىمىزدىڭ اتىن شىعارۋدا ساياحات سالاسىنا كورسەت­كەن دەمەۋشىلىگى ۇشان-تەڭىز. ول كوپتەگەن قازاقستاندىق عىلىمي ەكسپەديتسيالاردىڭ دەمەۋشىسى بولدى. ولار تاياۋ شىعىس, كيپر, موڭعوليا, سولتۇستىك افريكا جانە ەۋروپا ەلدەرىندە ساپارلاعان. س.ىسقاق ۇلى وتباسىمەن بىرگە الەمنىڭ جۇزدەن استام ەلىن ارالاعان جيھان­كەز. ساياحاتشىنىڭ ەرەن ەڭبەگى دەپ 2007 جىل­دىڭ 6 جەلتوقسانىندا وڭتۇستىك پوليۋسكە (انتاركتيدا) كوك تۋىمىزدى جەلبىرەتە تىگۋىن ايتساق تا ارتىق ەمەس. بۇل ەلىمىزدەن تىگىلگەن تۇڭعىش تۋ بولاتىن. مۇنى ەلدىڭ ابىرويىن ءار كەز جوعارى بولسىن دەپ ويلاپ جۇرەتىن تىلەۋلەس جاننىڭ وتانىنا دەگەن ەرەكشە سىي-قۇرمەتى دەپ بىلگەن ابزال. بۇگىندە وتاعاسى سۇيىكتى جارى كۇمىس بەيسەكقىزى ەكەۋى ۇل-قىزدار تاربيەلەپ, ولاردان نەمەرەلەر ءسۇيىپ وتىرعان با­قىت­تى جاندار. جۇرەگى جومارت جاننىڭ ەندىگى تىلەگى ەل تىنىشتىعى. ەگەمەندىگىمىزدىڭ تۇعىرى بيىك بولىپ, ەلىمىزدىڭ ابىرويى­نىڭ اسقاقتاي بەرۋىنە نيەتتەستىگى ونىڭ بىزبەن بولعان اڭگىمەسىندە ءجيى ايتىلىپ وتىردى. الداعى كەلە جاتقان ايتۋلى مەرەكە تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىق تورقا­لى تويى حالقىمىزعا قۇت-بەرەكەسىن الا كەلسىن دەگەن اعالىق تىلەك تە ايتىلماي قالمادى. «مەن قانداي دا ءبىر يگىلىكتى جۇ­مىستار جاساسام, سول حالقىمنىڭ ىستىق ىقىلاسى مەن ەلىمىزدىڭ تىنىشتىعى ار­قا­سىندا بولىپ جاتقانىن سەزەمىن. سوندىق­تان دا مەن قۇداي قۋات بەرىپ تۇرعاندا ەل ءۇشىن جۇمىستارىمدى جالعاستىرا بەرەمىن», – دەيدى ساپار ىسقاق ۇلى. ءابدىراحمان قىدىربەك, استانا.