وتىرىس مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ ەل ازاماتتارىنىڭ, سونداي-اق مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋدەگى رولىنە ارنالدى.
جيىننىڭ نەگىزگى بايانداماسىن اليك شپەكباەۆ جاسادى. ول قىلمىستىق زاڭناماعا ەنگىزىلگەن, ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان بىرقاتار جاڭاشىلدىقتارمەن ءبولىستى. اگەنتتىك باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا قىلمىستىق جانە قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ زاڭناماسىن ىزگىلەندىرۋ, رەپرەسسيۆتىلىگىن تومەندەتۋ ماقساتىندا بىرقاتار كەشەندى شارالار اتقارىلۋدا. ماسەلەن, قىلمىستىق پروتسەستىڭ رەپرەسسيۆتىلىگىن تومەندەتۋ ماقساتىندا ەگدە جاستاعى كۇدىكتى ازاماتتاردى, مۇگەدەكتەردى, جاس بالالاردى اسىراپ جۇرگەن ايەلدەردى, سونداي-اق قازاقستان ازاماتتىعى بار, تۇرعىلىقتى جەرى ايقىن ازاماتتاردى ۇستاۋ بارىنشا تومەندەتىلگەن. باس بوستاندىعىن شەكتەۋمەن بايلانىستى ەمەس بۇلتارتپاۋ شارالارىن بەلسەندى قولدانۋ جيىلەگەن.
بيىل قىلمىستىق ىستەر كودەكسىنىڭ 128-بابى نەگىزىندە ۇستالعاندار سانى 186-دان 93-كە دەيىن, تۇتقىندالعاندار سانى 135-تەن 62-گە دەيىن ەكى ەسەگە قىسقارىپتى. وسى ورايدا اگەنتتىك تاراپىنان ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋ ماقساتىندا قىلمىستىق ىستەر جۇرگىزەتىن ورگاندارعا كىناسىزدىك پرەزۋمپتسياسى قاعيداتتارى ساقتالۋىنا كەپىلدىك بەرۋ ۇسىنىلىپ وتىر. ال بيىلدان باستاپ قىلمىستىق زاڭناماعا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كۇشەيتۋگە باعىتتالعان بىرقاتار وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن. مىسالى, تۇلعالاردى سوتتان تىس ۇستاۋ مەرزىمى 48 ساعاتقا قىسقارتىلىپ, بيزنەستى قورعاۋ اسپەكتىسىندە ەكونوميكالىق قىلمىستار بويىنشا تۇلعالاردى قاماۋعا الۋعا تىيىم سالىندى. بۇل شارالاردىڭ بارلىعى قۇقىق قورعاۋ الەۋەتىن ارتتىرىپ, حالىقتىڭ تەرگەۋ ورىندارىنا سەنىمىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالىپ وتىر.
مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى اليك شپەكباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وسىدان ءۇش جىل بۇرىن ءىرى كولەمدە پارا بەرگەن 69 ادام ۇستالسا, بىلتىر اتالعان كورسەتكىش 165 ادامعا جەتكەن. «ماسەلەن, اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىس ءۇشىن 79 ادام ۇزاق مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. 15 قىلمىسكەر 8 جىلدان استام ۋاقىتقا قامالسا, 3 ادام 10 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە تۇرمەگە وتىردى. ال 5 ادام 10-15 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. ءتىپتى 20 جىلعا سوتتالعاندار بار. وسى ورايدا بارلىق ازاماتتاردى پارا بەرمەۋگە شاقىرامىز. ويتكەنى پارا بەرۋ پارا العانمەن بىردەي قىلمىس ەكەنىن ەسكە سالعىم كەلەدى», دەدى ول. ول ءۇشىن زاڭدا 15 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى قاراستىرىلعان. وسى ورايدا كوميسسيا مۇشەسى, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى بىرعانىم ءايتىموۆا جاڭادان جۇمىسقا ورنالاسقان مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى جەمقورلىقتان قورعاۋ قاجەتتىلىگىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار قازىرگى كۇنى اگەنتتىك وتباسى مەن مانساپ اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋعا بايلانىستى بىرقاتار شارالاردى قولعا الۋدا. يكەمدى جۇمىس كەستەسىن اپروباتسيادان وتكىزۋدىڭ العاشقى قاتىسۋشىلارى كىشكەنتاي بالالارى بار ايەل قىزمەتكەرلەر بولماق. بۇل باستامانى پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونiندەگi ۇلتتىق كوميسسيا قۋانا قولداپ وتىر. سەبەبى ەلدەگى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ تەڭ جارتىسى, اتاپ ايتساق, 55 پايىزى ايەلدەر كورىنەدى. ولاردىڭ ۇشتەن ءبىرى مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ باسقارۋشى تەتىكتەرىندە قىزمەت اتقارادى.
وتىرىستا بۇدان وزگە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق قورعالۋىن كۇشەيتۋدىڭ قولدانىستاعى ەڭبەك زاڭناماسىن جەتىلدىرۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى دە قارالدى. كوميسسيا وتىرىسىندا تۇجىرىمدالعان ۇسىنىمدار مەملەكەت باسشىسىنىڭ, پارلامەنت پەن ۇكىمەت نازارىنا جەتكىزىلمەك.
ۆەنەرا تۇگەلباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
