قىمىزدى قاراعايدىڭ بۇرىمەن ىستايدى
شۇكىر, ەل ىشىندە بار عۇمىرىن اتا كاسىبىمىزگە, جىلقى وسىرۋگە, قىمىز دايىنداۋعا ارناپ كەلە جاتقان جاندار از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – رايىمبەك اۋدانىنداعى سارىجاز اۋىلىندا تۇراتىن جايناق قوساقباەۆ. عاسىرعا جۋىق عۇمىرى عيبراتقا تولى, سەكسەننىڭ مول ىشىندەگى اقساقال اۋىلدىڭ تومەن جاعىنداعى اينالاسىن جاپىراعى جايقالعان تال-تەرەك قورشاعان ۇيدە تۇرادى.
قازىرگى شارۋاسى, ءار كۇنگى تىرلىگى ادام قىزىعارلىقتاي. ءتىپ-تىك باسادى. سەرگەك تە شيراق, قاجىرلى قالپىندا. ۇيىتىپ الار اڭگىمەسى دە جەتەرلىك. 1934 جىلى قىتاي جەرىندە دۇنيەگە كەلىپتى. 1959 جىلى اتاجۇرتقا ورالىپتى. بالا كەزىنەن ءتورت ت ۇلىكپەن تىرلىگى بىتە قايناسقان قاريا ەلگە كەلگەننەن كەيىن دە ءومىرىن مالمەن ۇشتاستىرادى. قاينار, تاساشى اۋىلدارىندا جىلقى باقتى. وزات جىلقىشى اتاندى. ماراپاتتان دا قۇر قالعان جوق. جۇرتتىڭ الدى بولىپ «موسكۆيچ» جەڭىل كولىگىنە يە بولدى. ونىڭ ءبارى وتكەن كۇندەرىنىڭ ەسكە تۇتار ءبىر ەستەلىگى, ايتا جۇرەر اڭگىمەسى ىسپەتتى.
جايناق اتامىزدىڭ ءبىر ۇيىردەن استام جىلقىسى بار. جيىرماعا تارتا ءىرى قاراسى, جۇزگە تارتا قوي-ەشكىسى بار. ونىڭ ءبارىن قىسى-جازى ءوزى قارايدى. تولدەتەدى, ءتولىن وسىرەدى. كەزەكتەسىپ مال باعادى. مالدىڭ, قورانىڭ جۇمىسىن تاپ-تۇيناقتاي جۇرگىزەدى. اۋلاسىندا جاراۋلى اتى تۇر. اتقا ءمىنىپ, تازا اۋادا مالىن باعىپ قايتادى. كۇندەلىكتى بال تاتىعان قىمىزىن ىشەدى. كۇبىگە قاراعايدىڭ بۇرىمەن ىستاپ, بابىنا كەلتىرە دايىندايتىن قىمىزى قانداي دەسەڭىزشى, شىركىن؟! اۋلاسىنان, شاڭىراعىنان قىمىزدىڭ ءيىسى اڭقيدى.
كۇندەلىكتى ءومىرى ەڭبەكپەن, جىلقىمەن, قىمىزبەن ءوتىپ كەلە جاتقان جايناق اتانىڭ دەنساۋلىعى جاقسى. سەكسەنگە كەلىپ شاۋ تارتىپ, شارشاپ-شالدىعىپ وتىرعان قاريالاردان اۋىلى الىس. بيە ساۋعاندى دا جاقسى كورەدى. قايراتى قايتپاعان جايناق اتانى وسىنداي قالپىندا ۇستاپ جۇرگەنى ءار كۇنگى يگىلىكتى شارۋانىڭ, اتتىڭ, قىمىزدىڭ اسەرى ەكەنى داۋسىز. «اللا قالاسا, الدىمىزداعى شىلدە ايىنىڭ باس كەزىندە ەل-جۇرتىما مەرەيلى تويىمدى جاساپ بەرەمىن. سول تويدا جەردىڭ ءتوسىن دۇبىرلەتىپ الامان بايگە ۇيىمداستىرامىن. كولىگى بار جەتى بايگە بەرسەم دەپ نيەتتەنىپ وتىرمىن. وعان شامام جەتەدى. تويدىڭ بولعانى جاقسى. ەلدىڭ باسىن قوسقانعا نە جەتسىن! وتكەن ومىرىمە وكىنىشىم جوق», دەيدى جايناق اتا سىرىن ورتاعا سالىپ.
اتتان تۇسپەيتىن اقساقال
شۇكىر, ءومىرى ونەگەگە تولى وسىنداي قارتتاردى كورگەندە قۋاناسىڭ. ۇلتىمىزدىڭ قىمىزداي تاماشا سۋسىنىن ۇلىقتاپ, قاستەرلەپ جۇرگەن قارت. شىن مانىندە, ەرتە كوكتەمنەن-اق بيە بايلايدى, بابىنا كەلتىرە قىمىز دايىندايدى. تۇتىنۋشىلارىن رەنجىتكەن جەرى جوق. قوڭىر كۇزدەگى قىمىزدارىنىڭ دەنىن شىنى ىدىسقا قۇيىپ, قىسقا ساقتايدى. ءسويتىپ قىستاعى ءارتۇرلى قۋانىشتا, سوعىم باسى كەزىندە جايناق اتا ءيىسىن بۇرقىراتا قىمىزىن داستارقان باسىنا قويادى. ونى كورگەن ەل-جۇرتتىڭ دا تابەتى ارتىپ, كوڭىلدەرى كوتەرىلە تۇسەدى. جىل سايىن تاڭداپ تۇرىپ ءبىر جىلقىسىن سوعىمعا سويىپ الاتىن اتانىڭ داستارقانىنان قازى-قارتا, جال-جايا, ءسۇت ونىمدەرى ۇزىلمەيدى. جايناق اتا قازىر جەتى بيە بايلاپ وتىر. بيەلەرىنىڭ جانىندا ادەمى ق ۇلىندارى بايلاۋلى تۇر. بيەلەر ءتورت ۋاقىت ساۋىلادى.
جايناق اتا اۋىلداعى ەڭ ءوسىپ-وربىگەن, ونەگەلى وتاۋ. قۋانىش, بولىسقان, قوزىكورپەش, امانتاي, ءايىمحان, ايكەن, لاشىن, ءمولدىر سەكىلدى 4 ۇل, 4 قىزى ءبىر-ءبىر شاڭىراق. سان ءتۇرلى ماماندىق يەلەرى. ولاردان نەمەرە مەن شوبەرە ءوربىپ وتىر. تامىرى تەرەڭ بايتەرەكتەي جايقالىپ وتىرعان جايناق اتاعا قىزىعا قارايسىڭ. بۇل ءومىر بويعى جيعان-تەرگەنىنىڭ, قاراپايىم ەڭبەگىنەن تاپقان باقىتىنىڭ ماۋەلى جەمىسى ەكەنى داۋسىز.
نۇربۇبىدەي جارى 2007 جىلى دۇنيە سالىپتى. سودان كەيىن قازىرگى ۋاقتىلى شايىن, تاماعىن قامداپ, جىلىلاپ توسەگىن سالىپ بەرەتىن مايراداي انامەن كوڭىل جاراستىرىپتى. جۇزىنەن انالىق مەيىرىمى توگىلگەن, كەڭ پەيىلدى, ىستىق قۇشاقتى مايرانىڭ بويىندا كورىپكەلدىك قاسيەتى بار ەكەن. قۇمالاق اشادى. كوكتەم شىعا قىمىزىن دايىندايدى. جاقسىلاپ سارى ماي, قۇرتىن جينايدى. سۇراعانداردى دا رەنجىتپەيدى. ەڭ باستىسى, اۋىل تىرلىگىنە جانى قۇمار, مالدى اۋىلدىڭ شارۋاسىنا ەتەنە جاقىن قاراپايىم انانىڭ دا ءار كۇنى ىسكە تولى. جايناق اتا ەكەۋىنىڭ شارشاپ-شالدىعىپ وتىرعانىن كورمەيسىڭ. قىمىز ءيىسى اڭقىپ, ءومىر وتى جانعان شاڭىراقتان كوڭىلىمىز كوتەرىلە اتتاندىق.
قانات ءبىرجانسال,
جۋرناليست
الماتى وبلىسى
