وقيعا 1978 جىلى فيليپپيننiڭ باگيو قالاسىندا بولعان. مۇندا ۆيكتور كورچنوي مەن اناتولي كارپوۆتىڭ اراسىندا شاحماتتان الەم بiرiنشiلiگi ءۇشiن قيان-كەسكi تارتىس ءوتتi. اناتولي كارپوۆ الەم چەمپيونى دەگەن اتاعىن ساقتاپ قالۋ ءۇشiن كۇرەسسە, ۆيكتور كورچنوي وسى اتاقتى تارتىپ الۋ ءۇشiن باق سىناستى. ەكەۋi دە, ءسوز جوق, قايتالانبايتىن تالانتتى شاحماتشىلار ەدi.
چەمپيوناتتىڭ شارتى بويىنشا جەڭiسكە جەتكەن التى پارتيادان سوڭ ويىن اياقتالادى. بiرiنشi پارتيا وينالىپ جاتقاندا ۆيكتور كورچنوي زالدىڭ 4-شi قاتارىندا وتىرعان ءتۇر-ءتۇسi, قيمىل-قوزعالىسى كۇدiكتiلەۋ ادامعا كوزi تۇسەدi. سەبەبi ول ادام ويىن باستالعاننان-اق كورچنويعا كiرپiك قاقپاي, تەسiلە قاراۋمەن بولعان. ۇمiتكەرلەر ءوز كومەكشiلەرiنەن ول ادامنىڭ كiم ەكەندiگiن انىقتاۋدى تاپسىرادى. سويتسە ول ادام كارپوۆتىڭ دارiگەرi-پسيحولوگى, ءارi پسيحياتر, كوسموستىق مەديتسينا مامانى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ۆلاديمير زۋحار بولىپ شىقتى. ول كارپوۆتىڭ كومانداسىنا شەشۋشi ماتچتىڭ الدىندا عانا ەنگiزiلiپتi. كاسiبي پسيحولوگتار مەن پسيحياترلاردىڭ پاراپسيحولوگتiك قابىلەتتi يگەرەتiندiگiن جوققا شىعارۋعا بولماس.
ۆيكتور كورچنوي وسى ماسەلە جونiندە ءوزiنiڭ «انتيشاحمات» دەگەن كiتابىندا بىلاي دەپ جازادى. «ويىن بارىسىندا زالدا ەرەكشە بiر ادام پايدا بولدى, ول العاشقى قاتارلاردىڭ بiرiندە وتىرىپ, مەنiڭ نازارىمدى وزiنە قاراتىپ, ويىمدى بولۋگە ارەكەتتەندi. ال كارپوۆتىڭ كەزەگi كەلگەندە ول ءتاستۇيiن بولىپ قاتىپ قالاتىن». كوڭiل-كۇي اۋەنiنە تەز بەرiلگiش, قىزبالاۋ ۆيكتور كورچنوي پسيحياتوردىڭ «قارسىلىعىنا» توتەپ بەرۋ ءۇشiن بiراز كۇش جۇمسايدى. بۇل ارينە, ويىن بارىسىنا اسەر ەتپەي قويمايدى. ۇمiتكەردi شارشاتادى.
تالانتتى ەكi ادامنىڭ بiر-بiرiنە پسيحولوگيالىق تۇرعىدان اسەر ەتۋi كەيدە شىندىققا جاناسپايتىن دا سەكiلدi. بiراق, بولار iس بولدى. ەندi ۆيكتور كورچنوي مۇنىڭ تەحنولوگيالىق ءادiسiن iزدەستiردi. سويتسە ول «نەيرولينگۆيستيكالىق باعدارلامالاۋ» دەپ اتالادى ەكەن. ءوز جۇرەگiڭدi قارسىلاسىڭنىڭ جۇرەك سوعىسىنا سايكەستەندiرiپ, دەم الىسىڭدى دا سوعان جاقىنداتاسىڭ, ونىڭ قيمىل-قوزعالىسىن وزiڭە كوشiرەسiڭ. ءسويتiپ ەكەۋiڭ بiر ادامعا اينالاسىڭدار. سونان سوڭ ويىڭدى جۇزەگە اسىرۋ تىم قيىن ەمەس كورiنەدi.
ۆيكتور كورچنوي ويىن بارىسىنداعى ساتسiزدiكتەرiن پسيحولوگ زۋحاردىڭ اسەرiنەن دەپ ۇعىپ, كورچنوي دەلەگاتسيانىڭ باسشىسى ليۆەريك حانىم زۋحاردىڭ ۇستiنەن اپەللياتسيا كوميسياسىنا ارىز تۇسiرەدi. بiراق كارپوۆقا بۇيرەگi قىزعان «سوۆەتتiكتەر» بۇل ارىزعا مىڭق دەمەيدi. بالكiم, شەتەل اسىپ كەتكەن كورچنويعا وكپەلەرi دە جوق ەمەس شىعار...
كارپوۆ ويىندى 4:1 ەسەبiنە جەتكiزەدi. مiنە, مiنە, ەندi ەكi ۇپاي بولسا, قايتا چەمپيون بولعالى تۇر. ارىزى ەلەۋسiز قالعان كورچنوي كومانداسى وسى مەزەتتە ءوز پسيحياتورىن – ءۇندi يوگتارىن كومەككە شاقىرادى. سوندا زالدا نە بولدى دەيسiز عوي. يوگ ويىن ءوتiپ جاتقان زالعا كiرiسiمەن ۆيكتور زۋحار بەتiن ورامالمەن بۇركەپ, وتىرعان ورنىنان ۇشىپ تۇرىپ, سىرتقا شىعىپ كەتەدi.
ۇندiلiكتەر پسيحولوگتى زالدان قۋىپ قانا قويمايدى, كورچنويعا قارسىلاسىنا ايتار ماگيالىق ءسوزدi دە ۇيرەتەدi. ونىڭ اسەرiنە كورچنويدىڭ ءوزi دە قاتتى تاڭعالادى. 21-پارتيا وينالاتىن ءسات. ۇمiتكەر ماتچ ءوتiپ جاتقان عيماراتتىڭ كiرەبەرiسiندە تۇرىپ, وزiنە قاراي بەتپە-بەت كەلە جاقتان زۋحاردى كورiپ, يوگتاردىڭ ۇيرەتكەن ءسوزiن كۇبiرلەپ, iشتەي ايتا باستايدى. سوندا تۋرا كەلە جاتقان پسيحولوگ باسى مەن بەتiن ورامالمەن بۇركەپ, كiلت بۇرىلىپ, جۇگiرە باسىپ ماشيناسىنا وتىرىپ ءجۇرiپ كەتەدi...
ارادا بiرنەشە ويىن ءوتiپ, كارپوۆ السiرەي باستايدى. كورچنوي 21-پارتيادا ەسەپتi 5:5-كە جەتكiزدi. ويىننىڭ قىزىعىنا تۇسكەن الەم جۇرتشىلىعى كۇن سايىن باگيوعا قۇلاق ءتۇرiپ وتىردى. 32-پارتيا تاريحتاعى ەستە قالاتىن ماتچ بولدى. كورچنوي بۇل كۇنi ەرتەڭگiسiن زالدىڭ 4-قاتارىندا وتىرعان ۆلاديمير زۋحاردى كورەدi. كورچنويدىڭ بۇل ساتتەگi كوڭiل كۇيiن سوزبەن ايتىپ جەتكiزە المايسىز. ول بار داۋسىمەن: «پسيحولوگتىڭ كوزiن قۇرتىڭىزدار! ايتپەسە ونىڭ تۇبiنە ءوزiم-اق جەتەمiن!» دەپ ايقايلاپ, جۇدىرىق الا جۇگiرەدi. الايدا ءبارi كەش ەدi. زۋحاردىڭ پسيحولوگيالىق كانالدارىنىڭ ءبارi بۇل كەزدە جۇمىسىن اتقارىپ قويعان بولاتىن. ۇزاققا سوزىلعان تارتىستى وسى ويىندا اناتولي كارپوۆ جەڭiسكە جەتتi.
باگيوداعى چەمپيونات تالانتتى شاحماتشىلاردىڭ عانا باسەكەسi ەمەس, پاراپسيحولوگتاردىڭ دا تارتىسى بولدى دەۋگە ابدەن بولادى. بۇرىن-سوڭدى شاحمات تاريحىندا مۇنداي وقيعالار بولماعان ەدi...
قىدىرالى قويتاي
