جيىنعا سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى اسقار جۇماعاليەۆ, اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى تيمۋر توقتاباەۆ, سەنات جانە ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, مينيسترلىك وكىلدەرى قاتىستى.
ءىس-شارانى اشقان سەنات توراعاسى ق.توقاەۆ تسيفرلاندىرۋدىڭ ماڭىزىنا, ونىڭ ەل دامۋىنا تيگىزەر ىقپالىنا توقتالدى. «بۇگىندە تسيفرلى تەحنولوگيالار جاھاندىق ەكونوميكالىق دامۋدىڭ نەگىزگى فاكتورلارىنىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. تسيفرلاندىرۋ ەل ەكونوميكاسىنىڭ بولمىسىن تۇبەگەيلى وزگەرتىپ, ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ ارتۋى مەن ءومىر ساپاسىنىڭ جاقسارۋىنا زور ىقپال ەتىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى ايقىنداپ بەرگەندەي, تسيفرلاندىرۋدى كەڭىنەن قولدانىسقا ەنگىزۋ – ەلىمىزدى جاڭعىرتۋدىڭ باستى باعىتى», دەدى ق.توقاەۆ.
سەنات توراعاسى كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, 2025 جىلعا قاراي تسيفرلاندىرۋ ارقىلى ىشكى جالپى ءونىم 19 پايىزدان 34 پايىزعا كوتەرىلەدى. بولجام بويىنشا, 2020 جىلعا قاراي تسيفرلاندىرۋ الەم ەكونوميكاسىنىڭ تورتتەن ءبىرىن قۇراماق.
ق.توقاەۆ تسيفرلى تەحنولوگيالار زامان تالابى ەكەنىن, ولاردىڭ قوعام ومىرىنە وڭ اسەر ەتىپ وتىرعانىن, تسيفرلى تەحنولوگيالار ناتيجەسىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ءبىلىم بەرۋ, قالا تىرشىلىگى, جالپى ادامنىڭ كۇندەلىكتى ءومىرى ايتارلىقتاي وزگەرىپ, جاڭا سيپاتقا يە بولعانىن اتاپ ءوتتى. «سەرپىندى دامىپ كەلە جاتقان الدىڭعى قاتارلى مەملەكەتتەر تسيفرلى ەكونوميكانى دامىتۋعا بەلسەندى تۇردە باسىمدىق بەرىپ وتىر. بۇل – جاھاندىق كۇن ءتارتىبىنىڭ اسا ماڭىزدى باعىتى. تسيفرلى ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋدا ايتارلىقتاي ناتيجەلەرگە قول جەتكىزگەن ەلدەرگە ءتان ورتاق سيپات بار. ول – يننوۆاتسيانى ەنگىزۋگە قولايلى جاعداي تۋعىزىپ, تسيفرلى تەحنولوگيالار مەن ينفراقۇرىلىمعا قوماقتى ينۆەستيتسيا سالۋ», دەدى سەنات توراعاسى.
سونداي-اق ق.توقاەۆ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ بويىندا «تسيفرلى مەنتاليتەت» قالىپتاسۋ قاجەتتىگىن, سول ارقىلى ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋ قابىلەتىن قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ء«بىز تسيفرلى ساۋاتتىلىقتى دامىتىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ودان ءارى تسيفرلاندىرا وتىرىپ, حالىقتى تسيفرلى ەكونوميكاعا جاپپاي تارتۋىمىز قاجەت. وتاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ەكونوميكانىڭ سۇرانىسىنا لايىقتاپ جاڭعىرتۋعا, تسيفرلى ءداۋىر تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتىن ماماندار دايارلاۋعا, بولاشاعى بار جاڭا تەحنولوگيالارعا يكەمدى جۇيە قالىپتاستىرۋعا ءتيىسپىز», دەدى ق.توقاەۆ.
بۇدان كەيىن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى اسقار جۇماعاليەۆ بايانداما جاساپ, «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارمەن تانىستىردى.
ا.جۇماعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, باعدارلاما ەلدەگى باسەكەلەستىكتى ارتتىرىپ, حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتادى. وسىلايشا, تسيفرلى ترانسفورماتسيا ءار سالادا ءوتىپ, بىلىكتى ماماندارعا سۇرانىس ارتپاق. «مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 11 مىڭ گرانت تەحنيكالىق ماماندىقتارعا بولىنەدى. بۇل قوسىمشا ماماندار دايارلاۋعا سەرپىلىس بەرەتىنى انىق. وعان قوسا, باستاۋىش سىنىپتاردا IT ساباقتار وتەدى. ۋنيۆەرسيتەتتەرگە ارنالعان جاڭا باعدارلاما ەنگىزىلەدى», دەدى ا.جۇماعاليەۆ.
ۆيتسە-پرەمەر ەلەكتروندى ۇكىمەت سالاسىنىڭ قىزمەتىنە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل باعىتتا دا قىرۋار جۇمىس اتقارىلدى. ماسەلەن, قازىرگى تاڭدا 447 قىزمەت ەلەكتروندى تۇردە كورسەتىلەدى. تاعى بىرقاتار انىقتاما تۇرلەرى قىسقارىپ, ولاردى تسيفرلى جولمەن الۋعا مۇمكىندىك تۋادى. سونىمەن قاتار ا.جۇماعاليەۆ 2021 جىلعا دەيىن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ 80 پايىزى تەك ەلەكتروندى جولمەن بەرىلەتىنىن مالىمدەدى.
بۇدان بولەك, ول ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستار توڭىرەگىندە اڭگىمەلەپ بەردى. ۆيتسە-پرەمەردىڭ سوزىنە قاراعاندا, «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىن كەشەندى جۇرگىزۋدىڭ ارقاسىندا 2022 جىلعا دەيىن ونەركاسىپتەگى ەڭبەك ونىمدىلىگى مەن باسەكەلەستىك ارتىپ, شىعىندار ازايىپ, پايدا كوبەيەدى. سونداي-اق ول ۇكىمەت 2021 جىلعا دەيىن بارلىق ەلدى مەكەندەردى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە شەشىم قابىلداعانىن حابارلادى.
پارلامەنتتىك تىڭداۋدا اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسى تۋرالى باياندادى. ۆەدومستۆو باسشىسى باعدارلامانىڭ نەگىزگى بەس باعىت – ەكونوميكا سالالارىن تسيفرلاندىرۋ, تسيفرلى مەملەكەتكە كوشۋ, تسيفرلى جىبەك جولىن جۇزەگە اسىرۋ, ادامي كاپيتالدى دامىتۋ, يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنى قۇرۋدان تۇراتىنىن اتاپ كورسەتتى. «جالپى العاندا, جۇزەگە اسىرىلاتىن جوبالاردىڭ تولىق ەكونوميكالىق اسەرى 2025 جىلى 2 تريلليون تەڭگەگە جۋىقتايدى دەگەن بولجام بار. مەملەكەتتىك باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جانىنان تسيفرلاندىرۋدى ەنگىزۋ ماسەلەسى جونىندەگى كوميسسيا قۇرىلدى. كوميسسيانىڭ العاشقى وتىرىسىندا باعدارلاماعا بايلانىستى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءۇش ايدا اتقارعان جۇمىسى قاراستىرىلدى. باعدارلامانىڭ جۇزەگە اسۋىن قاداعالاۋ وسى كوميسسيانىڭ قۇزىرىندا», دەدى مينيستر.
د.اباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇدان بولەك تسيفرلاندىرۋ كەڭسەلەرى قۇرىلعان. قازىر مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەردە جالپى سانى 36 كەڭسە ورنالاسقان. وسىلارعا ۇقساس تسيفرلاندىرۋ كەڭسەلەرى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور كومپانيالارىندا دا بار. «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىنداعى جوبالاردىڭ ورىندالۋىن مونيتورينگتەۋ ماقساتىندا ناقتى جول كارتالارى دايىندالدى. «قازىر ءبىز اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ العاشقى ناتيجەلەرىن كورە باستادىق. مىسالى, ەلەكتروندىق ساۋدانى دامىتۋعا ىنتالاندىراتىن جانە ەلەكتروندىق ساۋدا سۋبەكتىلەرىنىڭ سانىن ارتتىراتىن وزگەرتۋلەر سالىق كودەكسىنە ەنگىزىلدى. وتاندىق اقپاراتتىق تەحنولوگيا سالاسىن دامىتۋ ماقساتىندا ارنايى جول كارتاسى بەكىتىلدى. ەلىمىزدەگى تسيفرلاندىرۋدىڭ ساراپتامالىق باعاسىن بەرۋ ۇسىنىستارىن ازىرلەۋ ءۇشىن حالىقارالىق ساراپشىلار كەڭەسى قۇرىلدى. وتاندىق ءىت-نارىقپەن جوسپارلى جۇمىس جۇرگىزىلەدى. ءار توقسان سايىن ءىت-كومپانيا وكىلدەرىمەن كەزدەسۋلەر ءوتىپ تۇرادى», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
سونىمەن قاتار مينيستر «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى بويىنشا جۇزەگە اسقان جوبالار جونىندە ايتىپ بەردى. ماسەلەن, ەلەكتروندى كوممەرتسيا جانە قولما-قول اقشاسىز تولەمدەر ءتيىمدى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. «قازپوشتا» اق استانا مەن الماتى قالالارىندا مامانداندىرىلعان ەلەكتروندى كوممەرتسيا ورتالىقتارىن اشتى. د.اباەۆتىڭ پايىمداۋىنشا, مۇنىڭ ءبارى جەتكىزۋ مەرزىمىن قىسقارتىپ, تاۋار جونەلتۋ قىزمەتتەرىن جەتىلدىرۋ ارقىلى ينتەرنەت ساۋدانى دامىتۋعا ىقپال ەتەدى. مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ەلەكتروندى فورماتقا اۋىستىرۋ اياسىندا اكىمشىلىك كەدەرگىلەر مەن قاعاز قۇجات اينالىمىن جويۋعا كومەكتەسەتىن تاسىلدەر قابىلداندى. بۇدان بولەك, مينيستر بارلىق وبلىس ورتالىقتارىندا حالىققا تسيفرلى قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىن اشۋ جوسپاردا بار ەكەنىن جەتكىزدى. «2018 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ قازاقستان بويىنشا ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسى ونەركاسىپتىك قولدانىسقا ەنگىزىلدى. بۇل – مەملەكەتتىك سەكتور جۇيەلەرىنە كىرۋ رۇقساتىن اشۋدىڭ كومەگىمەن ىسكە اسقان العاشقى جوبا. قازىر 38 مىڭ جۇمىس بەرۋشى, 45 ەڭبەكپەن قامتۋ اگەنتتىكتەرى, 5 باق پەن 5 ونلاين الاڭ جۇمىس ىستەپ تۇر. ەڭ باستىسى, ەلەكتروندى بيرجا ازاماتتاردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ ءۇردىسىن جىلدامداتادى», دەدى مينيستر.
بۇدان كەيىن ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ت.توقتاباەۆ «يندۋستريا 4.0 نەگىزىندە ونەركاسىپتى جاڭعىرتۋ» تاقىرىبىندا بايانداما وقىدى. استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ماليكا بەكتۇروۆا «سمارت استانا» تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسىمەن تانىستىردى. سونداي-اق «زەردە» ۇلتتىق اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق حولدينگىنىڭ باسقارما توراعاسى رۋسلان ەڭسەباەۆ «يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيە قۇرۋ», نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورى مايكل ليۋيس «جاھاندىق ترەندتەر جانە ولاردىڭ قازاقستانداعى قولدانىسى», «قازاقستان تەمىر جولى» اق باسقارما توراعاسى قانات الپىسباەۆ «تسيفرلى تەمىر جول», «قازاقتەلەكوم» اق باسقارما توراعاسى قۋانىشبەك ەسەكەەۆ «تسيفرلى ستراتەگيا – تابىستى دامۋ نەگىزى» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى.
جيىن سوڭىندا قاتىسۋشىلار «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىنىڭ اتقارىلۋى بويىنشا سۇراقتارىن قويىپ, ونىڭ ورىندالۋ بارىسىن تالقىلادى. پارلامەنتتىك تىڭداۋ قورىتىندىسى بويىنشا ۇكىمەتكە, باس پروكۋراتۋراعا جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا ۇسىنىم ەنگىزىلدى.
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
