– اتى اڭىزعا اينالعان جامبىل مەن كەنەن اتامدى, ۇمبەتالى كارىباەۆ پەن ءسابيت مۇقانوۆ, عابيت مۇسىرەپوۆ پەن عالي ورمانوۆ سىندى تانىمال ازاماتتاردى اكەيدىڭ قاسىنان بالا كەزىمدە تالاي كورگەنىم ەسىمدە, – دەگەن اۋىل مۇعالىمى, ارداگەر ۇستاز حاپۋزا ەستاۋلەتقىزىنىڭ تىلەك-ءسوزى الماتى مەن تالدىقورعاننان اقتەرەككە «رۋحاني جاڭعىرۋ» جوباسى اياسىندا ارنايى كەلگەن قالامگەرلەر شوعىرىنىڭ ساپارىنا تاريحي باعا بەردى. ءدۇلدۇل اقىننىڭ تۇياعى حاپۋزا انا عانا ەمەس, كۇللى اۋىل حالقىنىڭ مەكتەپ ساحناسىن ۇيىرىلە قورشاپ, قاۋمالاي قالۋىنىڭ ءمانى بار. ساحنادا – اۋىل تۇلەگى, قالامى جۇيرىك پۋبليتسيست, قازاقستان باسپا ءىسىنىڭ ۇزدىگى گۇلزەينەپ ءابدىراحمانوۆا (سادىرقىزى) مەن قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ سۋداي جاڭا مۇشەسى, تالانتتى جاس جازۋشى ەسبولات ايدابوسىن.
– ەل گازەتى «ەگەمەن قازاقستاندا» (بۇرىنعى «سوتسياليستىك قازاقستان») بوي جەتكەن 17 جاسىمدا ستەنوگرافيستىك قىزمەتكە تۇرىپ, ودان جۋرناليستيكادا تابان اۋدارماي 46 جىل ەڭبەك ەتىپپىن, ءالى دە قول ۇزگەن جوقپىن, – دەپ ءسوز باستاعان قارىمدى قالامگەر ارمانشىل مەكتەپ وقۋشىلارىنا جۋرناليستيكا دەگەن ءىلىمنىڭ قيىنى مەن قىزىعىن ۇعىنىقتى ءارى وتە قىزىقتى تىلمەن بايانداپ بەردى. كوپتەگەن سۇراقتارعا تەبىرەنە, تولقي جاۋاپ بەردى.
مەكتەپ ءدالىزىنىڭ تۇتاستاي ءبىر قابىرعاسىنا گۇلزەينەپ سادىرقىزىنىڭ «ەگەمەن قازاقستاندا» جاريالانعان كولەمدى پۋبليتسيستيكالىق تانىمدىق-تالداۋ, سىر-سۇحبات ماقالالارى ىلىنگەن. گازەت بەتتەرىندەگى قازاقتىڭ تاۋ تۇلعالى ازاماتتارىنىڭ تانىس بەينەلەرىن كورىپ, زەردەلى جۋرناليست حانىمنىڭ قورجىنى دەرەكتى قۇجاتتارعا ءاماندا باي ەكەنىنە, ءوز باسىنىڭ قازاق تاريحىنا دەرەك قوسۋدا ۇلەسىنىڭ زور ەكەنىنە كۋا بولاسىڭ. ەڭ عاجابى, اقتەرەكتىڭ ءار تۇرعىنى «ەگەمەندەگى» ءتىلشى-جەرلەسى «گۇلزەينەپ سادىرقىزىنىڭ» جازعان ءاربىر دۇنيەسىنە جەتىك ءارى وتە-موتە حاباردار بولىپ شىقتى. بۇگىنگى اقتەرەكتە 50 دانا «ەگەمەننىڭ» تارايتىنى ءوز الدىنا!..
«سوتسياليستىك قازاقستاندا», مەيلى «ەگەمەن قازاقستاندا» سادىرقىزىنىڭ ءاربىر ماقالاسىنىڭ ءدۇمپۋى زور بولىپ جاتاتىنى گازەتتىڭ تۇراقتى وقىرمانىنا وتە-موتە ءمالىم جايت تا. ەل مۇددەسىن شىرىلداپ قورعاپ, قوعامنىڭ تىنىسى مەن قان تامىرى بۇلكىلىن ءجىتى اڭعارىپ جۇرەتىن جۋرناليست جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك ورگاندارىنىڭ بوساڭسىپ, بويكۇيەزدىككە سالىنىپ كەتۋىنە استە مۇرشا بەرمەگەن. قالامگەر جازبالارىنىڭ, پۋبليتسيستيكاسىنىڭ قۋاتى دا سوندا-اۋ! وسى ارادا گۇلزەينەپتىڭ قالامىنان تۋعان اڭگىمە جانرىنداعى كوركەم دۇنيەلەرى تۋرالى قازاقستاننىڭ بۇرىنعى-كەيىنگى جازۋشىلار اراسىندا وتە جىلى پىكىرلەر قالىپتاسقانىن دا ەسكە سالا كەتەيىك. تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا قارشاداي جۋرناليست قىزدىڭ «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» سول كەزدەگى باس رەداكتورى شەرحان مۇرتازانىڭ تاپسىرماسىمەن لەنينگرادقا (سانكت-پەتەربۋرگ) شۇعىل ءىس-ساپارمەن بارىپ قايتۋىنىڭ ءوزى باعالانار ەرلىككە پارا-پار ۇلكەن تاريح. كەزىندە جاۋ قورشاۋىندا قالعان الىپ قالانىڭ حالقىن «لەنينگرادتىق ورەندەرىم» اتتى وتتى جىرىمەن قورعاپ, دەم بەرگەن جامبىل اتامىزدىڭ ءوزىن كەيىن... قورعاۋعا تۋرا كەلگەنى بار. سوندا عوي اقىن اتىنداعى مەكتەپ پەن كوشە اتاۋلارىنان جەرىنگەن جەرگىلىكتى ۋلترا-ۇلتشىلدارعا تويتارىس بەرگەن وسى گۇلزەينەپ سادىرقىزى. سول ساپاردان سوڭ جازىلعان وتكىر سىن ماقالانىڭ وتەۋى – سانكت-پەتەربۋرگتە جامبىل جاباەۆتىڭ ەسىمى مەكتەپكە دە, كوشەگە دە قايتارىلىپ بەرىلدى.
ءدال وسى كۇنى اقتەرەك اۋىلىنىڭ كۇللى جۇرتى اياۋلى دا قىمباتتى قالامگەر قىزى مەن ۇلىنىڭ شىعارماشىلىق ەڭبەگىنە قوشەمەت ءبىلدىرىپ جاتقاندا, انكاراداعى (تۇركيا) ءسۇيىنباي باعىنىڭ جيەگىندەگى جامبىل كوشەسىنىڭ ءار بۇرىشىنا ۇلى اقىننىڭ تۇرىكشە جازىلعان نۇسقالىق تاريحى ءمارمار تاقتالارعا ءىلىنىپ جاتقان. حالىقارالىق جامبىل اتىنداعى قوردىڭ توراعاسى, جازۋشى ماناربەك ءىزباساروۆ سول سالتاناتتى شاراعا قاتىسۋىنا بايلانىستى اقتەرەككە كەلە المادى. الايدا اقىلداستار القاسىنىڭ شەشىمىمەن, توراعانىڭ ءوز قولىمەن راسىمدەلگەن «حالىقارالىق جامبىل اتىنداعى سىيلىقتىڭ يەگەرى» اتاعىن قالامگەر گۇلزەينەپ سادىرقىزى ابدىراحمانوۆاعا بەلگىلى جازۋشى, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ حاتشىسى جۇماباي شاشتاي ۇلى جۇرەك تولقىتارداي ءسوز سويلەپ, قالامگەردىڭ جۋرناليستيكا مەن ادەبيەت سالاسىنداعى قىرۋار اتقارعان ەرەن ەڭبەگىن اتاپ تۇرىپ تابىستادى. شات-شادىمان بولعان جەرلەستەرى گۇلزەينەپكە گۇلدەستەلەر سىيلاپ, يىعىنا ۇلتتىق كامزول جاپتى.
ءوزى ايتقانداي اۋىلداس اپكەسىنىڭ ماقالالارىن مەكتەپ قابىرعاسىندا جۇرگەن كەزىنەن ۇزبەي وقىپ, ء«دارىس الا بىلگەن», كەيىن ءىزىن باسىپ قولىنا قالام ۇستاعان ەسبولات ايدابوسىننىڭ دا «وتىزىندا وردا بۇزعان» جايى بار. ەلدە العان جوعارى ءبىلىمىن قىتايدىڭ جوعارى وقۋ ورنىندا جالعاستىرىپ, بۇگىندە ومىردەن لايىقتى ءوز ورنىن تاپقان جاس جازۋشىنىڭ «س ۇلىكقارا» اڭگىمەلەر جيناعى مەن بۇگىنگى شىعارماشىلىق جولى تۋرالى قازاقستان جازۋشىلار وداعى الماتى وبلىستىق فيليالىنىڭ جەتەكشىسى ەرلان ءجۇنىس اقجارما لەبىزىن ايتتى. قىزىقتى دا قايتالانباس كەزدەسۋدىڭ شىرايىن اشقان سەزىمگە تولى سىرلى جىرىن وقىدى. ءان ايتىلدى, دومبىرا تارتىلدى. جەرلەستەرى قوس قالامگەرمەن ساحنادان تىس تۇرىپ تا ۇزاق سىرلاستى, شەر تارقاتتى, سۋرەتكە ءتۇستى. وزدەرى ءبىر كەزدە «تارىداي بوپ كىرىپ, تاۋداي بوپ شىققان» سۇيىكتى مەكتەبىنە گۇلزەينەپ «ماحابباتىم – جۇرەگىمدە!..», ەسبولات «س ۇلىكقارا» كىتابىن سىيلادى.
ەجەلدەن ءان مەن جىرعا, ادەبيەتكە جانى قۇمار, كوزى اشىق, كوڭىلى سەرگەك اقتەرەكتىكتەر جەرلەستەرى – قوس قالامگەرمەن ۇمىتىلماستاي سىرلاسىپ ءبىر سەرپىلىپ قالدى-اي...
تالعات ءسۇيىنباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى,
جامبىل اۋدانى