ايماقتار • 01 ماۋسىم, 2018

اقتەرەك اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى قالامگەرلەر قاۋىمىمەن اراعا ەلۋ جىل سالىپ قاۋىشتى

1160 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

قورداي اسۋىنا تامان الاتاۋدىڭ ەتەگىن جايلاعان اق­تەرەك اۋىلىنا اقىن-جازۋشىنىڭ ادەيىلەپ ات باسىن بۇر­ماعانىنا جارتى عاسىرداي ۋاقىت ءوتىپتى. اقيقاتى سولاي. ادەيىلەپ دەۋىمىزدىڭ سىرى, ءبىر زاماندا الماتىدان شىعىپ اسۋداعى جىر ءدۇلد ۇلى كەنەن ازىرباەۆقا سالەم بەرۋگە اتتانعان قازاق قالامگەرلەرىنىڭ كوشى جولاي اقتەرەككە – حالىق اقىنى, ايتىسكەر, جىرشى ەستاۋلەت قاندەكوۆتىڭ شاڭىراعىنا سوقپاي, باتاسىن الماي وتپەيتىن بولعان دەيدى.  

اقتەرەك اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى قالامگەرلەر قاۋىمىمەن اراعا ەلۋ جىل سالىپ قاۋىشتى

– اتى اڭىزعا اينالعان جامبىل مەن كەنەن اتامدى, ۇمبەتالى كارىباەۆ پەن ءسابيت مۇقانوۆ, عابيت مۇسىرەپوۆ پەن عالي ورمانوۆ سىندى تانىمال ازاماتتاردى اكەيدىڭ قاسىنان بالا كەزىمدە تالاي كورگەنىم ەسىمدە, – دەگەن اۋىل مۇعالىمى, ارداگەر ۇستاز حاپۋزا ەستاۋلەتقىزىنىڭ تىلەك-ءسوزى الماتى مەن تال­دى­قورعاننان اقتەرەككە «رۋ­حاني جاڭعىرۋ» جوباسى اياسىندا ارنايى كەلگەن قالام­گەرلەر شوعىرىنىڭ ساپارىنا تاريحي باعا بەردى. ءدۇلدۇل اقىننىڭ تۇياعى حاپۋزا انا عانا ەمەس, كۇللى اۋىل حالقىنىڭ مەكتەپ ساحناسىن ۇيىرىلە قورشاپ, قاۋمالاي قالۋىنىڭ ءمانى بار. ساحنادا – اۋىل تۇلەگى, قالامى جۇيرىك پۋبليتسيست, قازاقستان باسپا ءىسىنىڭ ۇزدىگى گۇلزەينەپ ءابدىراحمانوۆا (سادىرقىزى) مەن قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ سۋداي جاڭا مۇشەسى, تالانتتى جاس جازۋشى ەسبولات ايدابوسىن. 

– ەل گازەتى «ەگەمەن قا­زاق­ستاندا» (بۇرىنعى «سو­تسياليستىك قازاقستان») بوي جەتكەن 17 جاسىمدا ستەنو­گرافيستىك قىزمەتكە تۇرىپ, ودان جۋرناليستيكادا تابان اۋدارماي 46 جىل ەڭبەك ەتىپپىن, ءالى دە قول ۇزگەن جوق­­پىن, – دەپ ءسوز باستا­عان قا­رىمدى قالامگەر ارمانشىل مەك­تەپ وقۋشىلارىنا جۋرنا­ليس­تيكا دەگەن ءىلىمنىڭ قيىنى مەن قىزىعىن ۇعىنىقتى ءارى وتە قىزىقتى تىلمەن بايانداپ بەردى. كوپتەگەن سۇراقتارعا تەبىرەنە, تولقي جاۋاپ بەردى. 

مەكتەپ ءدالىزىنىڭ تۇتاستاي ءبىر قابىرعاسىنا گۇلزەينەپ سادىر­قىزىنىڭ «ەگەمەن قا­زاق­ستاندا» جاريالانعان كو­­­لەم­دى پۋبليتسيستيكا­لىق تانىمدىق-تالداۋ, سىر-سۇحبات ما­­قالالارى ىلىنگەن. گازەت بەتتەرىندەگى قازاقتىڭ تاۋ تۇل­عالى ازا­ماتتارىنىڭ تانىس بەينەلەرىن كورىپ, زەردەلى جۋرناليست حانىمنىڭ قورجىنى دەرەكتى قۇجاتتارعا ءاماندا باي ەكەنىنە, ءوز باسىنىڭ قا­زاق تاريحىنا دەرەك قوسۋ­دا ۇلەسىنىڭ زور ەكەنىنە كۋا­ بولاسىڭ. ەڭ عاجابى, اق­تە­رەكتىڭ ءار تۇرعىنى «ەگە­مەن­­دەگى» ءتىلشى-جەرلەسى «گۇل­زەينەپ سادىرقىزىنىڭ» جازعان ءاربىر دۇنيەسىنە جەتىك ءارى وتە-موتە حاباردار بولىپ شىق­تى. بۇگىنگى اقتەرەكتە 50 دانا «ەگەمەننىڭ» تارايتىنى ءوز الدىنا!.. 

«سوتسياليستىك قازاقستان­دا», مەيلى «ەگەمەن قازاقستان­دا» سادىرقىزىنىڭ ءاربىر ماقالاسىنىڭ ءدۇمپۋى زور بولىپ جاتاتىنى گازەتتىڭ تۇ­راقتى وقىرمانىنا وتە-موتە ءمالىم جايت تا. ەل مۇددەسىن شىرىلداپ قورعاپ, قوعامنىڭ تىنىسى مەن قان تامىرى بۇلكىلىن ءجىتى اڭعارىپ جۇ­رەتىن جۋرناليست جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك ورگاندارىنىڭ بوساڭسىپ, بويكۇيەزدىككە سالىنىپ كەتۋىنە استە مۇرشا بەرمەگەن. قالامگەر جازبالارىنىڭ, پۋبليتسيستيكاسىنىڭ قۋاتى دا سوندا-اۋ! وسى ارادا گۇل­زەينەپتىڭ قالامىنان تۋ­عان اڭگىمە جانرىنداعى كور­كەم دۇنيەلەرى تۋرالى قازاق­ستاننىڭ بۇرىنعى-كەيىنگى جازۋشىلار اراسىندا وتە جىلى پىكىرلەر قالىپتاسقانىن دا ەسكە سالا كەتەيىك. تاۋەلسىز­دىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا قارشا­داي جۋرناليست قىزدىڭ «ەگە­­­مەن قازاقستاننىڭ» سول­ كەز­دەگى باس رەداكتورى شەرحان مۇرتازانىڭ تاپسىرماسىمەن لەنينگرادقا (سانكت-پەتەربۋرگ) شۇعىل ءىس-ساپارمەن بارىپ قايتۋىنىڭ ءوزى باعالانار ەرلىككە پارا-پار ۇلكەن تاريح. كەزىندە جاۋ قورشاۋىندا قالعان الىپ قالانىڭ حالقىن «لەنين­گرادتىق ورەن­دەرىم» اتتى وتتى جىرىمەن قورعاپ, دەم بەرگەن جام­بىل اتامىزدىڭ ءوزىن كەيىن... قورعاۋعا تۋرا كەلگەنى بار. سوندا عوي اقىن اتىنداعى مەكتەپ پەن كوشە اتاۋلارىنان جەرىنگەن جەرگىلىكتى ۋلترا-ۇلتشىلدارعا تويتارىس بەرگەن وسى گۇلزەينەپ سادىرقىزى. سول ساپاردان سوڭ جازىلعان وت­كىر سىن ماقالانىڭ وتەۋى – سانكت-پەتەربۋرگتە جامبىل جاباەۆتىڭ ەسىمى مەكتەپكە دە, كوشەگە دە قايتارىلىپ بەرىل­دى. 

ءدال وسى كۇنى اقتەرەك اۋىلىنىڭ كۇللى جۇرتى اياۋلى دا قىمباتتى قالامگەر قىزى مەن ۇلىنىڭ شىعارماشىلىق ەڭبەگىنە قوشەمەت ءبىلدىرىپ جاتقاندا, انكاراداعى (تۇر­كيا) ءسۇيىنباي باعىنىڭ جيە­گىن­دەگى جامبىل كوشەسىنىڭ ءار بۇرىشىنا ۇلى اقىننىڭ تۇرىكشە جازىلعان نۇسقالىق تاريحى ءمارمار تاقتالارعا ءىلىنىپ جاتقان. حالىقارالىق جام­بىل اتىنداعى قوردىڭ توراعاسى, جازۋشى ماناربەك ءىز­باساروۆ سول سالتاناتتى شا­راعا قاتىسۋىنا بايلانىس­تى اقتەرەككە كەلە المادى. الايدا اقىلداستار القا­سىنىڭ شەشىمىمەن, توراعانىڭ ءوز قولىمەن راسىمدەلگەن «حا­لىق­ارالىق جامبىل اتىن­دا­عى سىيلىقتىڭ يەگەرى» اتا­عىن قالامگەر گۇلزەينەپ سا­دىر­­­قىزى ابدىراحمانوۆاعا بەل­گىلى جازۋشى, قازاقستان جازۋ­شىلار وداعىنىڭ حاتشىسى جۇماباي شاشتاي ۇلى جۇرەك تولقىتارداي ءسوز سويلەپ, قا­لام­گەردىڭ جۋرناليستيكا مەن ادەبيەت سالاسىنداعى قى­رۋار اتقارعان ەرەن ەڭبەگىن اتاپ تۇرىپ تابىستادى. شات-شا­دى­مان بولعان جەرلەستەرى گۇل­زەينەپكە گۇلدەستەلەر سىيلاپ, يىعىنا ۇلتتىق كامزول جاپتى. 

ءوزى ايتقانداي اۋىلداس اپ­كەسىنىڭ ماقالالارىن مەكتەپ قابىرعاسىندا جۇرگەن كەزى­نەن ۇزبەي وقىپ, ء«دارىس الا بىلگەن», كەيىن ءىزىن باسىپ قولىنا قالام ۇستاعان ەسبو­لات ايدابوسىننىڭ دا «وتى­زىندا وردا بۇزعان» جايى بار. ەلدە العان جوعارى ءبىلى­مىن قىتايدىڭ جوعارى وقۋ ورنىندا جالعاستىرىپ, بۇگىندە ومىردەن لايىقتى ءوز ورنىن تاپقان جاس جازۋشى­نىڭ «س ۇلىكقارا» اڭگىمەلەر جينا­عى مەن بۇگىنگى شىعار­ماشىلىق جولى تۋرالى قازاقستان جازۋشىلار وداعى ال­ماتى وبلىستىق فيليا­لىنىڭ جەتەكشىسى ەرلان ءجۇنىس اقجارما لەبىزىن ايتتى. قىزىقتى دا قايتالانباس كەزدەسۋدىڭ شىرايىن اشقان سەزىمگە تولى سىرلى جىرىن وقىدى. ءان ايتىلدى, دومبىرا تارتىلدى. جەرلەستەرى قوس قالامگەرمەن ساحنادان تىس تۇرىپ تا ۇزاق سىرلاستى, شەر تارقاتتى, سۋرەتكە ءتۇستى. وزدەرى ءبىر كەزدە «تارىداي بوپ كىرىپ, تاۋداي بوپ شىققان» سۇيىكتى مەكتەبىنە گۇلزەينەپ «ماحابباتىم – جۇرەگىمدە!..», ەسبولات «س ۇلىكقارا» كىتابىن سىيلادى.

ەجەلدەن ءان مەن جىرعا, ادە­بيەتكە جانى قۇمار, كوزى اشىق, كوڭىلى سەرگەك اقتەرەك­تىكتەر جەرلەستەرى – قوس قا­لام­گەرمەن ۇمىتىلماس­تاي سىر­­لاسىپ ءبىر سەرپىلىپ قال­دى-اي...

تالعات ءسۇيىنباي,

«ەگەمەن قازاقستان»

الماتى وبلىسى,
جامبىل اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە