10 جەلتوقسان، 2011

«حالقىم – قازاق!» دەگەن قاز داۋىستى قازىبەك بي ۇلتىمىزدىڭ ارى مەن ابىرويى بولعان

518 رەت كورسەتىلدى
ءادىل ءسوزدىڭ اتاسى قاز داۋىستى قازىبەك بي تۋرالى ەنتسيكلوپەديانىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى ەلورداداعى ۇلتتىق كىتاپحانادا ءوتتى. ىرگەلى ەڭبەكتىڭ تۇساۋكەسەر راسىمىندە ال­عاشقى ءسوزدى قاراعاندى قالاسىنداعى «بولا­شاق» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى، شىعارۋ­شىلار القاسىنىڭ جەتەكشىسى نۇرلان دۋلاتبەكوۆ الىپ، بۇل ەڭبەك ارقىلى اتا-بابالار اماناتىن ناسيحاتتاۋ، ەل بىرلىگىن، ۇلت تۇتاس­تىعىن كورسەتۋ، تولە، قازىبەك، ايتەكە بيلەرمەن قاتار، حالقىمىزدىڭ ايتۋلى ۇلدارى مەن جىراۋلارىن، دالا ابىزدارىن جان-جاق­تى قامتۋدى ماقسات ەتكەنىن، ءحVىى-ءحVىىى عا­سىرلارداعى جوڭعار-قازاق ايقاسى دا ەنتسي­كلو­پەديادان ورىن العانىن ايتا كەلىپ، ۇلى ءبيدىڭ ونەگەسىنە كەڭىنەن توقتالدى. سول سەكىلدى كىتاپقا كۇنى كەشە عانا ءومىر­دەن وزعان، ورەسى بيىك، ءورىسى كەڭ سالىق زيما­نوۆتىڭ «قازاقتىڭ اتا زاڭدارى جانە ونىڭ باستاۋلارى» دەگەن ماقالاسى دا بەرىلگەن ەكەن. بۇل ماقالادان الار تاعىلىم دا، ءتالىم دە از ەمەس ەكەنىن مىنا ءبىر بايلامنان اڭعا­رۋعا بولعانداي. مىسالى، «بي، ەڭ الدى­مەن – سوت (سۋديا). ءبيدىڭ ءوزى دە، بيلىگى دە ءتۇپ-تا­مىرى حالىقتىڭ تاريحىنا بايلانىستى. سول سەبەپتى ول بەدەلدى، ءداستۇرلى بيلىك قاتا­رىن­دا بولدى. ال حان بيلىگىن كوپشىلىك بۇ­قارا اكىم بيلىگى دەپ تانىدى. قازاقتىڭ كور­ن­ەكتى مادەنيەت قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىرى جاز­عانداي: «مىقتى بيلەر ءتىلىن الماعان حان­داردى ءبىر كەزدە تاقتارىنان قۋىرشاقشا الىپ تاستاپ وتىرعان»، دەيدى اكادەميك اعا­مىز. بۇدان كەيىنگى جەردە قاز داۋىستى قازى­بەك بي تۋرالى توپتاما ماقالالار بەرىلىپتى. كەستەلى ءسوزدىڭ كەمەلى ايان نىسانا­لى­نىڭ «تولە بي»، كور­نەكتى قالامگەر سوفى سماتا­ەۆ­تىڭ «قاز دا­ۋىستى قازىبەك بي»، قارا ءسوز­دىڭ حاس شەبەرى ءابىش كەكىلباەۆتىڭ «ايتەكە بي» اتتى سۇبەلى دۇنيەلەرىنەن الار ماعلۇمات از بولماسا كەرەك. پروفەسسور سەرىك نەگيموۆ ادەبي ءتىلدىڭ ءارى مەن ءنارى بيلەر مەن ابىز­دار­دا جاتقانىن، ول زاماندا ادامدار­دىڭ سوزگە توقتاپ، ۇلكەننىڭ الدىنان قيىپ وتپەگەنىن تىلگە تيەك ەتسە، ۇلتىم دەپ ءسوي­لەگەندە ءسوزى جەتى قات جەردىڭ استىنان شى­مىر­لاپ شىققان بۇلاقتاي اسەر ەتەتىن وراز­كۇل اسانعازى ءۇش بي قول ۇستاسىپ ورتامىزعا ورالعاندا، ءوڭتۇس­تىك جۇرتىنىڭ قۋانا قارسى العانىن، ق.تولەمەتوۆ، ا.تىشانوۆ باستاعان ازاماتتار باياعى كوسەمدەر ساپ قۇرعان ءۇش كوشەنى ءۇش ءبيدىڭ اتىنا بەرىپ، ءبىر جەردەن ۇشتاستىرىپ، بەرەكە-بىرلىكتىڭ ۇلگىسى ەتىپ كورسەتكەنىن، ۇلت رۋحىنىڭ ۇلىلارىن وسىلاي كىتاپ ەتىپ، ۇرپاق قولىنا ۇسىنا بەرۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى سەرىك وسپانوۆ ءمادي اندەرىن اۋەلەتسە، عالىم جامبىل ارتىقباەۆ بۇل ەڭبەكتىڭ تانىمدىق جاعىنا توقتالىپ، بيلەر ءومىر سۇرگەن زامان شوقان ايتىپ كەتكەن ەرلىك عاسىرى بولعانىن دايەكتەدى. ول كەزدەگى قوعام اشىق بولعانىن، بيلىكتىڭ جۇرت ال­دىن­دا ايتىلىپ، قورىتىن­دى جاسالعانىنا مى­سال­دار كەلتىردى. پروفەسسور ق.جيرەنشين بي­لەردىڭ مۇراسىن زاڭ فاكۋلتەتتەرىندە وقى­تۋ قاجەتتىگىن كوتەرىپ، مىنا ەڭبەك سوعان دايىن قۇرال بولاتىنىن تىلگە تيەك ەتسە، عالىم شاكىر ىبىراەۆ دالا پوەزياسى تۋ­رالى وي تەربەپ، شەشەندىك ءسوزدىڭ كەمەلى دە، كەلىستىسى دە سول زاماندا بولعانىن، ەندى سونى تاۋەلسىزدىك تۇسىندا بىرتە-بىرتە ورالتۋ جا­يى­نا توقتالدى. ال اقىن ءجۇرسىن ەرمان قاز داۋىستى قازىبەك بيگە ارناعان ولەڭ شۋ­ماق­تارىن وقىپ، كەي تۇستا ەلدىك ىستەن گورى كەيبىر ازا­­ماتتاردىڭ اتالارىن ارداقتايمىز دەپ اعات كەتىپ جاتاتىنىنا وكىنىش بىلدىرسە، ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى ديحان قامزابەك ۇلى بۇل ەنتسيكلوپەديا تۋ­را­لى ءوز بايلامدارىن ايتا كەلىپ، 1500 تارا­لىم كىمگە جەتەدى دەگەن سۇراقتى كولدەنەڭ تارتتى.

قورىتا ايتقاندا، ۇلى ءبيدىڭ ۇلا­عا­تىن جي­ناقتاعان سۇبەلى ەنتسيكلوپەديادا ءسۇيسىن­دى­رە­تىن دە، تۇيسىندىرەتىن دە دەرەكتەر مولىنان.

سۇلەيمەن مامەت.
سوڭعى جاڭالىقتار

ۇرلانعان 28 كولىك تابىلدى

وقيعا • بۇگىن، 15:11

اتىراۋدا 23 ادامدى شايان شاققان

ايماقتار • بۇگىن، 13:35

سپورت جاڭالىقتارىنا شولۋ

سپورت • بۇگىن، 09:11

سۋرەتشىلەر ءۇيى اشىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 09:08

بال بۇلاق بولىپ اقتى

ايماقتار • بۇگىن، 09:07

وڭايلىقپەن ەم قونبايدى

مەديتسينا • بۇگىن، 09:05

بارەكەلدى، ۆيكتوريا!

سپورت • بۇگىن، 09:02

اتىراۋ وبلىسى «سارى» ايماققا ءوتتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:54

ۇقساس جاڭالىقتار