ايماقتار • 31 مامىر, 2018

اۋىلداعى الاشاپقىن تۇرعىنداردىڭ كوڭىلدەرىندەگى كۇدىكتى سەيىلتەر ەمەس

480 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

160 ادامنىڭ ارىز-شاعىمىن تىلشىلەر قوسىنىنا ارقالاي كەلگەن نۇربولات ەلجاس اۋىلدان 800 مەتردەي قاشىقتىقتا ورنالاسقان قيىرشىقتاس وندىرەتىن كارەردىڭ پايدالانۋ قۇقىعىن «پەتروپاۆل جولدارى» جشس يەلەنگەنىمەن, الدەبىر فيرماعا جالعا بەرىپ جىبەرگەن بولۋى مۇمكىن دەگەن كۇدىگىن جاسىرمايدى.

اۋىلداعى الاشاپقىن تۇرعىنداردىڭ كوڭىلدەرىندەگى كۇدىكتى سەيىلتەر ەمەس

ويتكەنى سوڭعى كەزدەرى جۇرىس­تەرى سۋىت, تۇستەرى سۋىق بوتەن ادامدار اۋىلعا قايتا-قايتا كەل­گىشتەپ, كەنىش ماڭىن تورۋىلداۋدى جيىلەتىپ كەتكەن. ولار اڭگىمە ارا­سىندا جشس-مەن جاسالعان كەلىسىمشارتقا وراي قيىرشىق تاستار مەن قۇمنىڭ مول قورى جيناقتالعان كارەردى ونەركاسىپتىك نەگىزدە وڭدەۋ, ول ءۇشىن جارۋ ادىستەرىن قولدانۋ ويلارى بارىن جاسىرماعان.

حاتتا جازىلعانداي, سەرىكتەستىكتىڭ گرانيت وندىرەتىن اۋماقتى شيرەك عاسىرعا جالعا العانىنان تۇرعىندار حابارسىز بولىپ شىققان. سوعان قاراعاندا جۇرتشىلىقپەن اقىلداسۋ, وي-پىكىرلەرىن ءبىلۋ قاجەت بولماعان سىڭايلى. الەۋمەتتىك جاعدايى ءالسىز شاعىن ەلدى مەكەننىڭ شامىنا ءتيىپ, الاتايداي ءبۇلدىرىپ, ءارلى-بەرلى الاشاپقىنعا سالىپ قويعان كۇردەلى ماسەلەنىڭ كۇرمەۋىن شە­شۋ­دىڭ ورنىنا جەرگىلىكتى بيلىك ورىن­دارىنىڭ شابان ۇيرەككە ۇقسا­عان قيمىلدارى اشۋ-ىزا­لارىن تۋدىرىپ, ونىڭ اقىرى جوعا­رى ورگاندارعا, پروكۋرا­تۋراعا قايرىلۋعا ءماجبۇر ەتكەن. قوعام­دىق تىڭدالىم, اشىق اڭگىمە وتكىزىل­مەۋدىڭ, ءىستىڭ ءمان-جايىنا تەرە­­ڭى­رەك قانىقتىرماۋدىڭ سال­دارى وسىنداي وعاش وقيعاعا سوقتىر­عان.

كوپشىلىكتىڭ الاڭدايتىن ءجونى بار. كونەكوز قاريالاردىڭ ايتۋ­لارىنشا, وتكەن عاسىردىڭ ورتا تۇسىندا وسى توڭىرەككە گەولو­گيالىق بارلاۋ جۇمىستارى جۇر­گىزىلىپ, ادام اعزاسىنا وتە زيان اۋىر مەتالدار قورى تابىلسا كەرەك. وسى سەبەپتى كارەر راديا­تسيالىق قاۋىپتى ورىن سانالماي ما, اشىق ادىسپەن ءوندىرۋدىڭ اقىرى ادامدار ومىرىنە, قورشاعان ورتاعا زيانىن تيگىزىپ جۇرمەي مە دەگەن سانسىز ساۋالدارعا جاۋاپ تاپ­پاي ساندالىپ جۇرگەندەرىنە كوپ ۋاقىت بولىپتى. جالپى قاتەر­لى ىسىك دەرتتەرى بويىنشا وبلىس رەسپۋبليكادا الدىڭعى ورىن­دا تۇر. ءوڭىر ەكولوگيالىق جاعى­نان تازا سانالعانىمەن ادامداردىڭ اۋىر دەرتكە شالدىعۋى, شەتىنەۋى ازايار ەمەس.

اۋرۋدىڭ جاستار اراسىندا بەلەڭ الىپ بارا جاتقانى دا تولعاندىرماي قويمايدى. ونىڭ ءبىر ۇشىعى رادياتسيا مەن ۋلترافيولەتتى ساۋلەلەردەن قۇرالاتىن ۋران بەلدەۋلەرىنىڭ ەسىل, ايىرتاۋ اۋداندارىن كوكتەي وتەتىنىنە كەلىپ تىرەلەدى. وسى سەبەپتى كەسەلدىڭ تارالۋ بەلسەندىلىگى جوعارى اۋماققا جاتقىزىلعان. ادامداردى شوشىندىراتىنى وسى! الايدا ەل ءىشىن ەلەس قۇساپ كەزىپ, جەلدەي ەسىپ جۇرگەن الىپقاشپا ءسوز بە, الدە شىن مانىندە رادياتسيالىق قاۋىپ جوعارى ما دەگەن ساۋالدار سىرعىتپا جاۋاپتاردىڭ استىندا كومىلىپ قالعان ءتارىزدى. باعدارلامانىڭ جۇزەگە اسۋىنا ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى شىققان قاراعايلىقتاردىڭ ايتار ءۋاجى كوپ. ماسەلەن, كارەردى جارۋ, شيكىزاتتى اشىق ادىسپەن الۋ شارالارى اۋا قاباتىن بۇلدىرەدى, اينالانى شاڭداتىپ, ادام اعزاسى ۋلانادى, ءتۇرلى اۋرۋلار كوبەيەدى دەۋى نەگىزسىز ەمەس. جاۋاپتى تۇلعا­لار­دىڭ ءبىر وكرۋگكە قارايتىن بۇلاق اۋىلىنداعى كۇردەلى جاعداي­دان ساباق الماعانىنا قىنجى­لادى.

وسىدان بىرنەشە جىل بۇ­رىن بۇلاق ەلدى مەكەنى جانى­نان شەتەلدىك «اۋليە گولد مانينگ» جشس قويناۋى ال­تى­نعا تولى ورىندى يگەرۋگە قۇلشىنا كىرىسكەنىمەن, كەيىن العا باسقان اياعى كەرى كەتىپ, جاۋىر اتشا شوقىراقتاپ قال­عان. 350 جاڭا جۇمىس ورنى قۇ­رىلادى, الىنعان پايدانىڭ ءبىر بولىگى الەۋمەتتىك سالالار­عا جۇمسالادى, ونىمدىلىك ەكى ەسەگە دەيىن ارتادى, ءتۇستى مە­­تال­­لۋرگيا­نى دامىتۋدىڭ, بۇل سالاعا ينۆەستيتسيا قۇيۋ­دىڭ ءتيىمدى جولدارى­ قاراس­تىرىلادى دەگەن قاپ-قاپ ۋا­دەلەردىڭ ءبىرى دە ورىن­­دال­عان جوق.

ويتكەنى ەسكى جو­با­ ۋاقىت سىنىنا توتەپ بە­رە ­الماعاندىقتان ءوندىرىستى توق­تاتۋعا تۋرا كەلگەن. جۇرت­­شى­لىقتىڭ اينالا تو­زادى, ەكولوگيالىق قۇل­دى­­راۋعا ۇشى­راي­دى دەگەن جانايقايىن ەلەگەن ەشكىم بولمادى. ۇيىلگەن قوقىستى, ساي-سالانى قۋالاي اق­قان قالدىق سۋدى رەتتەۋ, جەر قوي­­­ناۋلارىن قالپىنا كەل­تىرۋ جايى ءالى شەشىلمەي كە­لەدى. ەڭ وكىندىرەتىنى, جەراس­تى قازبا بايلىعى ون­دىرىلگەلى ونكولوگيالىق اۋرۋ ءورشىپ كەت­­كەن. بىلتىر 4 ادام كوز جۇم­عان. ەسەپكە الىن­عاندارى ەداۋىر.

بيىل كومپانيانىڭ جا­ڭار­­عان قۇرىلتايشىلارى كاسىپ­ورىن سالامىز دەپ الا­قان­دارىن ىسقىلاپ وتىر. ونى ۋاقىت كورسەتەدى.

اۋداندىق اكىمدىكتەگىلەر جەر قويناۋىنا ەكونو­مي­كا­لىق, ەكولو­گيالىق, قۇقىق­تىق ساراپ­تامالار جۇر­گى­زىلدى, راديا­­تسيا­لىق فون قالىپتى دەڭگەيدە, سا­نيتارلىق تا­لاپ­تارعا ساي دەپ قانشا جۇ­بات­سا دا كورشى اۋىل جاع­دايىنان شوشىنىپ, جۇرەك­تەرى شايلىعىپ قالعان تۇر­عىنداردىڭ وعان سەنىمنەن گورى كۇدىگى باسىم. كەنىش ما­­ڭايىندا اتا-بابامىزدىڭ قو­رىمى, ءسىبىر جاراسىمەن اۋىرعان مالداردىڭ ولەكسەسى جەرلەنگەن ورىن بارى نەگە ەسكەرىلمەگەن دەگەن شىرىلعا دا قۇلاق تۇرەر جان تابىلماي تۇر.

قۇزىرلى ورگاندار اي-كۇن­نىڭ امانىندا تىنىش جاتقان اۋىلدى دۇرلىكتىرىپ قويعان جايتتىڭ ءتۇپ-توركىنىنە تەرەڭ بويلاپ, ءادىل ۇكىمىن بەرەدى دەگەن ۇمىتتەمىز. ۇلت ساۋلىعى ەڭ قىمبات قازىنا ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە ەسكە سالعاندى ءجون كوردىك.

ءومىر ەسقالي,

«ەگەمەن قازاقستان»

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى,

ەسىل اۋدانى,

قاراعاي اۋىلى

سوڭعى جاڭالىقتار