09 جەلتوقسان, 2011

جاس ۇلاندارعا – جاڭا نىساندار

320 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن
استانادا ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا «حالىق قاھارمانى», ارميا گەنەرالى ساعادات نۇر­ما­عام­بەتوۆ اتىنداعى «جاس ۇلان» رەسپۋبليكالىق مەكتەبىنىڭ جاڭا كەشەنى اشىلدى. ونىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا ەلباسى – قارۋلى كۇشتەردىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاتىستى. مەملەكەت باسشىسى مەكتەپ تاربيەلەنۋشىلەرىن جاڭا كەشەن­نىڭ اشىلۋىمەن قۇتتىقتاعان سوڭ, قورعانىس ءمينيسترى ادىلبەك جا­ق­سى­بەكوۆ مەكتەپتىڭ وقۋ-ماتەريال­دىق بازاسىمەن تانىستىردى. قا­رۋلى كۇشتەردىڭ جوعارعى باس قول­باسشىسى 51 سىنىبى بار 4 قاباتتى وقۋ عيماراتىنىڭ اۋدي­تو­ريالارىن, 500 ورىندىق جاتاق­حا­ناسىن, كىتاپحانا مەن وقۋ جانە ءماجىلىس زالدارىن ارالاپ كوردى. مەكتەپتىڭ اكىمشىلىك عيماراتى مەن اسحاناسى, سپورت كەشەنى دە نازاردان تىس قالعان جوق. ەلباسى سپورت كەشەنىنىڭ 16 جولاقتى, ۇزىندىعى – 25, ەنى 11 مەترلىك باسسەينىمەن, ۇستەل تەننيسى, بوكس, كۇرەس, فۋتبول زالدارى مەن اشىق اسپان استىنداعى باسكەتبول, ۆولەيبول, فۋتبول الاڭدارىمەن تانىستى. كەلەسى كەزەكتە مەكتەپ وقۋشىلارىمەن كەزدەسىپ, ولاردى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا اشىلعان مەكتەپتىڭ جاڭا كەشەنىمەن قۇتتىقتادى. – بۇل ەلىمىزدىڭ بىرەگەي وقۋ ورنى ەكەنىن بىلەسىڭدەر, – دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى. – مەكتەپ وسىدان 12 جىل بۇرىن, ياعني 1999 جىلدىڭ قاراشا ايىندا بولاشاق وتان قورعاۋشىلاردى تاربيەلەي­تىن وقۋ ورنى رەتىندە اشىلدى. ەندى سەندەر جاڭا عيماراتتىڭ قا­بىرعاسىندا وقۋدى جالعاستىرا­تىن بولاسىڭدار. مەن سەندەردىڭ وقۋدا تابىستى بولعاندارىڭدى قا­لايمىن. ويتكەنى, ءبىزدىڭ بولا­شا­عىمىز سەندەر, جاستارسىڭدار. مەن سەندەردىڭ ارقايسىڭنان ءاس­كە­ري قولباسشى شىعادى دەگەن سەنىمدەمىن. ودان كەيىن مەملەكەت باس­شى­سى قازاقستان اسكەرى ارقاشان ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ كۇزەتىندە ەكەنىن, كەز كەلگەن ارميانىڭ جاۋىن­گەر­لىك قابىلەتى ول قانشا جەردەن زاماناۋي قارۋ-جاراق جانە اسكەري-تەحنيكامەن جاراقتاندىرىلسا دا ءبىرىنشى كەزەكتە مامانداردىڭ كا­سىبي دايىندىعى مەن مورالدىق احۋالىمەن بايلانىستى بولاتى­نىن اتاپ ءوتتى. «سوندىقتان, – دەدى ەلباسى, – ۇلاندار ءبىزدىڭ بو­لا­شاعىمىز. ۇلاندار ەرتەڭگى كۇنى وتانىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن قاۋىپسىزدىگىن كۇزەتەتىن بولاشاق ءوز ءىسىنىڭ شەبەرلەرى». وسىلاي دەي كەلە, ەل پرەزيدەنتى مەكتەپ العاش قۇرىلعان كەزدەن بەرى بالالار ءۇيى­نىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى مەن تۇر­مىسى تومەن وتباسىلارىنان شىق­قان بالالاردى وقۋعا قابىل­داۋعا باسا نازار اۋدارىلىپ كەلە جاتقانىن, بولاشاقتا مەكتەپ وسىنى ءارى قاراي جالعاستىرا بەرەتىنىن ايتتى. مەملەكەت باسشىسىمەن كەزدەسۋدە مەكتەپ تاربيەلەنۋشىلەرى ەلباسىنا العىس سەزىمدەرىن ءبىلدىردى. سونىڭ ءبىرى 7-سىنىپ وقۋ­شى­سى ادىلەت وسپانوۆ پرەزيدەنتكە مەملەكەتتىڭ «جاس ۇلان» مەكتەبىنە جاساپ كەلە جاتقان قامقورلىعىنا, ەلىمىزدىڭ اسكەري سالاسىن دامىتۋداعى ىسىنە راحمەتىن جەتكىزدى. «ءبىزدىڭ مەكتەپتە بارلىق جاعداي جاسالعان. ءبىز سىزگە مەكتەپتىڭ وقۋ-ماتەريالدىق بازاسىن نىعايتىپ, بالالاردىڭ وقۋىنا بارلىق جاعدايدى جاساپ جاتقانىڭىز ءۇشىن العىسىمىزدى بىلدىرەمىز. قازىر بىزدە مەملەكەتتىك جانە شەت تىلدەرى, اسكەري ءتارتىپ پاندەرى تەرەڭ وقىتىلسا, ۇلانداردىڭ دەنە تاربيەسى داي­ىندىعىنا ەرەكشە ءمان بەرىلەدى. بولاشاقتا ءبىز شىمىر, جيناقى دا جىگەرلى بولىپ, وتانىمىزدى قور­عايتىن ناعىز ەرلەر بولىپ وسەمىز», – دەدى ول. مەكتەپتىڭ جاڭا كەشەنىنىڭ اۋما­عى 24,165 شارشى مەتردى الىپ جاتىر جانە 7 پاۆيلوننان تۇ­را­دى. بۇرىنعى عيماراتتىڭ كو­لە­مى 14 مىڭ شارشى مەتر بولعان ەكەن. مەكتەپتىڭ جاڭا كەشەنى قور­عال­جىن جولى بويىندا ور­نالاسقان. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكىنشى كەزەكتە استاناداعى باۋىرجان مومىش ۇلى كوشەسىندە ورنالاسقان جاڭا نىسان – وقۋ­شى­لاردىڭ شىعارماشىلىق سا­رايى­نا كەلىپ, كەشەننىڭ جاڭا زال­دارى مەن بولمەلەرىن ارالاپ كوردى. جالپى اۋماعى 60 مىڭ شار­شى مەتردى الىپ جاتقان وقۋ­شى­لار سارايى – 4 قاباتتان تۇراتىن, كوپبەيىندى, سىرت ءپىشىمى كۇردەلى عيمارات. ءبىرىنشى قاباتىندا جەڭىل اتلەتيكالىق مانەج, ەكى جاتتىعۋ زالى, ءجۇزۋ باسسەينى, مۇز ايدىنى, تەاترلىق كورەرمەن زالى, اسحانا, اكىمشىلىك جانە تەحنيكالىق ءبول­مەلەر ورنالاسقان. ەكىنشىسىندە ەكس­پوزيتسيا مەن تاقىرىپتىق كور­مەلەردى ۇدايى ۇيىمداستىرىپ تۇرۋعا ارنالعان كورمە زالى, ينتەرنەت-ورتالىق جانە كىتاپحانا بار. ءۇشىنشى قاباتىندا باسكەتبول, كۇرەس, تەننيس زالدارى, ور­كەستر, بي, حور جانە دراما ۇجىمدارى ءۇشىن دايىندىق زالى, مەديتسينالىق ورتالىق ورىن تەپكەن. تورتىنشىسىندەگى 170 ورىن­دىق پلانەتاريدە ستەرەوسكوپتىق 3D تەحنولوگياسىن پايدالانۋ ار­قى­لى پانورامالىق, سفەرالىق جانە عالامشارلىق كەسكىندەمە كورسەتۋگە مۇمكىندىك جاسالعان. امفيتەاتر تۇرىندە پايدالانى­لا­تىن كوپبەيىندى بولمەلەر, حورەوگرافيا زالى, ساز سىنىبى, يزوستۋديا, سازدى-تەوريالىق وقۋ سى­نىپ­تارى, تەاتر ستۋدياسى, زەرتحانا, بەينەفوتوستۋديا دا وسى قاباتتا. ەلوردادا بوي كوتەرگەن بىرەگەي عيماراتتاردىڭ قاتارىن تو­لىقتىرعان وقۋشىلار سارايىندا مەكتەپ جاسىنداعى بالالار سپورت­پەن جان-جاقتى اينالىسۋعا مۇمكىندىك الادى. مۇنداعى جەڭىل اتلەتيكا زالىنىڭ تريبۋنالارى – 336, مۇز ايدىنىنىڭ امبەباپ زالى – 384, باسسەين زالى 144 كو­رەرمەنگە ەسەپتەلگەن. بىرەگەي عيماراتتىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – وندا 170 ورىندىق پلانەتاريى بار وبسەرۆاتوريا جۇ­مىس ىستەيدى. سونداي-اق, پلانەتاريدە كۇمبەز بەن قابىرعا­لار­داعى ەكرانداردان مەدياماتە­ري­ال­­داردى كورسەتۋگە مۇمكىندىك بار. مۇندا ەلەكتر جانە راديو­تەحنيكالىق زەرتحانا, كومپيۋتەرلىك تەحنيكا زەرتحاناسى, اۋە, زىمىران, كەمە ۇلگىلەرىن جاساۋ زەرتحاناسى اشىلعان. سارايدا مۇمكىندىكتەرى شەك­تەۋ­لى بالالار مەن ءجاسوس­پى­رىم­دەر­گە دە بارلىق جاعداي جاسالىپتى. ءما­سەلەن, جەڭىل اتلەتيكا جانە دراما تەاتر زالدارىندا ارنايى كوتەرۋ قۇرىلعىلارى ورناتىلعان, باسسەيندە «دەلفين» كوتەرۋ قۇ­رىلعىسى بار. ياعني, عيمارات ارنايى تەتىكتەرمەن جانە پاندۋسپەن جابدىقتالعان. از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ بالالارى, جەتىم بالالار وقۋ­شى­لار سارايىنداعى ۇيىرمەلەر مەن سەكتسيالارعا تەگىن قاتىسا الادى. وقۋشىلار سارايى تانىمدىق, مادەني-اعارتۋشىلىق, سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ, رەكرەاتسيالىق جانە ۇيىمداستىرۋ-ادىستەمەلىك قىزمەت اتقاراتىن استانانىڭ جەتەكشى الەۋمەتتىك, ءبىلىم بەرۋ ينستيتۋتى رولىنە يە. عيماراتتىڭ ىشىندەگى 50 ءۇيىر­مە­گە ءبىر مەزگىلدە 3880 ادامنىڭ قاتىسۋىنا بولادى, الايدا, ءبىر كۇننىڭ ىشىندە ول بۇدان ءۇش-ءتورت ەسە كوپ بالا قابىلداي الادى. بالالار وسى جەردە ءجۇرىپ, كاسىبي تۇر­عىدا ماماندانۋعا, شىعارما­شى­لىق الەۋەتىن كوتەرۋگە ءمۇم­كىندىك الماق. وقۋشىلار سارايىن ارالاعان پرەزيدەنت: «وسىنداي وقۋشىلار سارايى كوپ وڭىردە جوق. ءبىر عانا كەشەندە 50 ۇيىرمە ورنالاسقان, قالاۋىڭ بويىنشا سۋرەت, بي, مودەلدەۋ, سپورتتىق ۇيىرمەلەر, جەڭىل اتلەتيكالىق مانەج جانە وزگە دە سەكتسيالارعا قاتىسا الا­سىڭ. بالالار ءوز بىلىمدەرىن ودان ءارى جالعاستىرىپ, ءوز قابىلەتتەرىن كورسەتۋ ءۇشىن نەگىز بولاتىن ءبىلىمدى وسىدان الادى. ءبىز بولاشاق ءۇشىن جان-جاقتى, مادەنيەتتى, دەن­ساۋلىعى مىقتى ۇرپاق ءتار­بيە­لەيمىز. بالالار, سەندەردىڭ بار­لى­عىڭا باقىت تىلەيمىن», – دەدى. سارايداعى جاتتىعۋلار عى­لىم, ونەر جانە سپورت تۇرلەرى بويىنشا ءۇش باعىتتا جۇرەدى. بولاشاقتا سەكتسيالار سانىن 100-گە دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانعان. وقۋشىلار سارايى جاستاردىڭ رۋحاني جانە مادەني دامۋىنىڭ ماڭىزدى ورتالىعىنا اينالماق. داستان كەنجالين, ءلايلا ەدىلقىزى.

-----------------------------------------

سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار