الەۋمەتتىك جەلىدە قالجىڭداپ, استارلى مىسقالمەن پىكىر جازۋشىلاردىڭ ءبىرى: «كاسپي» سوناۋ الىستاعى شىمكەنتكە بارىپ ويناعانشا, تۇبىندە ءتيىپ تۇرعان باكۋگە بارىپ ويناي سالماي ما؟» دەپتى. جالپى, قازاق فۋتبولىندا قيسىنسىز اڭگىمە كوپ قوي. بىراق, مىناۋ ەندى ەشبىر اقىلعا سىيمايتىن جاعداي. فۋتبول نەگىزى و باستان جانكۇيەرلەر ءۇشىن ارنالعان ويىن. ستاديونعا بارىپ, تريبۋنا تولتىرىپ وتىراتىن كورەرمەن بولماسا, ول فۋتبول كىمگە كەرەك؟ كورەرمەنسىز وتكەن سپەكتاكل سەكىلدى بولماي ما؟
ال نەگىزى «كاسپي» كلۋبىنىڭ تاريحى باي. كەزىندە اجەپتاۋىر دۇركىرەگەن دە ەدى. 1996 جىلى بۇل كوماندانىڭ باپكەرى اتاقتى قۇربان بەردىەۆ بولعان. سارسەن كەلجانوۆ ەكەۋى بۇرىن-سوڭدى قازاق دالاسىندا بولماعان ەرەكشە تاكتيكا قۇرىپ, فۋتبولشىلاردى دايارلاۋدىڭ سونى ادىستەمەسىن قولدانعان. سول جىلى «مۇنايشى» كومانداسى قازاقستان كۋبوگىنىڭ فينالىندا وينادى. قۇرامىندا كەيىننەن «دينامو» (كيەۆ) ساپىندا جارقىلداعان يۆان يارەمچۋك, تانىمال باپكەر بولىپ جۇرگەن دميتري وگاي, «دينامودا» (ماسكەۋ) تەر توككەن ۆلاديمير رىكوۆ سەكىلدى فۋتبولشىلارى بار ەدى. سول جىلى ماڭعىستاۋلىق كلۋب «قازمۇنايگاز» كومپانيا-
سىنىڭ دەمەۋشىلىگىمەن ىشكى ءبىرىن-
شىلىكتە 4-ورىن الدى. قازاقستان پرەزيدەنتى كۋبوگىنا قاتىسىپ, برازيليانىڭ «فلۋمينەنسە» كومانداسىن 2:0 ەسەبىمەن جەڭدى.
بىراق, كەيىننەن قارجى ماسەلەسى قيىنداپ, كوماندا اۋىر كەزەڭدەردى باستان وتكەردى. 1998 جىلى «كاسپي» ستاديونىنا جاساندى الاڭ توسەلىنىپ, كوماندا ءوز الاڭىنداعى ويىندارىن سوندا وتكىزىپ ءجۇردى. 2001 جىلعا دەيىن جەرگىلىكتى كلۋب قازاقستان پرەمەر-ليگاسىندا وينادى. ودان بەرى مىنەكەي 17 جىل بويى ءبىرىنشى ليگانىڭ تۇراقتى قاتىسۋشىسى. توزىعى جەتكەن ستاديونعا 2005 جىلى قايتادان جاڭا جاساندى الاڭ توسەلىنىپ, ولمەستىڭ كۇنىن كەشىپ جۇرەدى. الايدا, ول الاڭ ءالى كۇنگە دەيىن جاڭارتىلماي, 13 جىل بويى تاپجىلماي تۇردى. مىنە, سونىڭ سالدارىنان «كاسپي» ستاديونى تالاپتارعا ساي كەلمەي, فۋتبول ماتچتارىن وتكىزە المايتىن بولدى. 2017 جىلدان باستاپ «كاسپي» كلۋبى ويىندارىن شىمكەنتكە بارىپ وتكىزىپ ءجۇر. ويتكەنى شىرايلى شىمقالادا جاتتىعۋ جاسايتىن بازا دا, ويىندار وتكىزەتىن ستاديوندار دا جەتكىلىكتى. ال ماڭعىستاۋ وبلىسى فۋتبولىنىڭ كۇنى جالعىز وسى «كاسپي» ستاديونىنا قاراپ وتىر.
عالىمجان بالتىلەۋ, «كاسپي» فك پرەزيدەنتى:
– بۇل ستاديون جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ بالانسىندا.ءبىز ول جەرگە بارىپ جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزە المايمىز. اكىمدىك قاشان جوندەيدى – سول كەزدە ويناي الامىز. جاقىن ارادا ستاديون فۋتبول كلۋبىنىڭ بالانسىنا وتەدى دەگەن اڭگىمە بار. سولاي بولسا ءتىپتى جاقسى بولار ەدى. ەندى قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ بىتكەنىن كۇتەمىز. اكىمدىك ايتەۋىر جەكە كاسىپكەرلەردى تارتىپ, ستاديوندى قالىپقا كەلتىرەيىن دەپ جاتىر. ءبىرىنشى ليگانىڭ ەكىنشى اينالىمى باستالعان كەزدە ءوز الاڭىمىزداعى ماتچتاردى قايتادان اقتاۋدا وينايتىن شىعارمىز دەپ كۇتىپ وتىرمىز.
ستاديونعا جاۋاپتى وبلىستىق اكىمدىك وتكەن جىلدان بەرى شارق ۇرىپ, قۇرىلىسقا كەرەكتى قاراجاتتى ىزدەستىرگەن. تۇبىندە جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر باس قوسىپ, ستاديوندى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن جۇمىلا كىرىسكەن. ەندى مامىر ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن بارلىعى جوسپارعا ەنىپ, كەلەسى ايدىڭ سوڭىندا ستاديون پايدالانۋعا بەرىلمەك. ول ءۇشىن زاماناۋي سوڭعى ۇلگىدەگى جاساندى الاڭ مەن وعان توسەلىنەتىن قيىرشىق رەسەيدەن كەلۋى ءتيىس.
نۇربەك قارابالاەۆ, ماڭعىستاۋ وبلىستىق دانەشىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسىنىڭ باسشىسى:
– وبلىس اكىمى ەرالى توعجانوۆ قىزمەتكە كەلگەلى بەرى ءبىرىنشى كەزەكتە وسى ماسەلەنى شەشۋدى تاپسىردى. ءبىز بىردەن ىسكە كىرىسىپ كەتتىك. كۇنى كەشە عانا وبلىس باسشىسى ستاديونعا كەلىپ, قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ باستالعانىن تەكسەردى. جاقىن ارالىقتا بارلىعى قالپىنا كەلتىرىلەدى. ستاديوننىڭ جاساندى الاڭنان وزگە دە جوندەۋدى قاجەت ەتەتىن تۇستارى بار. جارىق ماسەلەسى, كيىم اۋىستىراتىن بولمەلەرى, باپكەرلەر وتىراتىن تەحنيكالىق ايماقتاردىڭ بارلىعى تۇگەل جوندەلەدى. ەگەر ستاديون قالپىنا كەلىپ, كوماندامىز اقتاۋعا قايتا ورالسا, كلۋبتىڭ دا پرەمەر-ليگاعا شىعۋ ماسەلەسىن قاراستىراتىن بولامىز.
سوڭعى 17 جىل بويى پرەمەر-ليگانى كورمەگەن كلۋبتىڭ بيىل دا جوعارى توپقا قوسىلاتىن شاماسى جوق. ءۇمىت ءبىرجولاتا ۇزىلگەن. سەبەبى كوماندا قازىر 12 ۇجىم وينايتىن ءبىرىنشى ليگادا سوڭعى 12-ورىندا كەلە جاتىر. ماتەريالدىق جانە تەحنيكالىق بازا قالپىنا كەلتىرىلسە, جىلدىڭ سوڭىنا قاراي «كاسپيدىڭ» قايتا ورلەۋى تالقىلانادى. قازىرگى كۇنى كوماندانىڭ نەگىزگى بولىگى جەرگىلىكتى جاستاردان قۇرالعان. ونىڭ تورتەۋى: قاقپاشى ولجاس مۇقانوۆ, قورعاۋشى ايدار حۋسنادينوۆ, جارتىلاي قورعاۋشىلار ماقسات تايكەنوۆ, ايسا سارسەنعاليەۆتەر «ولە برازيل» جوباسى بويىنشا برازيليادان ءتالىم الىپ كەلگەندەر. كوماندا باس باپكەرى – اسقار كەلجانوۆ. ويىنشىلار تىزىمىنە كوز جۇگىرتسەڭىز كوت د`يۆۋارلىق لەگيونەر درامانە كونە مەن ماگومەد ۋزدەنوۆتەن باسقاسى تۇگەلىمەن ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەر.
كەلەر جىلى كوماندا ساپىنا جاقسى دەڭگەيدە ويناي الاتىن تاجىريبەلى 2 لەگيونەر شاقىرتىلىپ, «كاسپي» پرەمەر-ليگاعا شىعۋدى كوزدەيدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, ماڭعىستاۋ وبلىسىندا شاعىن فۋتبولدان بىرنەشە ليگا قۇرىلىپ, 90-عا جۋىق كوماندا ونەر كورسەتەدى ەكەن. ال ۇلكەن فۋتبول ليگاسى مۇلدە قۇرىلماپتى. فۋتبول كلۋبىنىڭ ءوزى اركىمنىڭ ستاديونىن ءبىر جاعالاپ جۇرگەندە, جاستار تاربيەلەۋ ءىسى قالاي وڭسىن؟ ستاديوننىڭ جوندەۋ جۇمىستارى ادەتتەگىدەي ۇزاققا سوزىلىپ, سيىرقۇيىمشاقتانىپ كەتپەسە, ماڭعىستاۋ فۋتبولى قايتا جاندانۋى كەرەك. ايتپەسە «فۋتبول انگليادا دۇنيەگە كەلىپ, ماڭعىستاۋدا قايتىس بولدى» دەپ جۇرگەن جانكۇيەرلەردىڭ ءازىلى شىندىققا ۇلاسىپ كەتەر.
ەرمۇحامەد ماۋلەن,
«ەگەمەن قازاقستان»
