ماسەلەن, انا ءبىر جىلى بەرىك مىڭجانوۆقا استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ قاۋلىسىمەن «وڭتۇستىك-شىعىس» شاعىن اۋدانىنان 10 سوتىق جەر بەرىلەدى. اڭساعان جەر تەلىمىن العان سوڭ, ب.مىڭجانوۆ وندا ادەمى ءۇي تۇرعىزادى. بۇل كەزدە بالالارى دا ەرجەتىپ قالعان ەدى. سوندىقتان ول جەر ءۇيدى ساتىپ, بالالارىنا كوپ قاباتتى ۇيدەن جايلى پاتەر الماقشى بولادى. ات شاپتىرىم جەرگە كەڭ سارايداي ءۇي سالىنىپ تۇرعانىن كورگەن جۇرت بىرىنەن سوڭ ءبىرى ساۋدالاسۋعا ۇمتىلادى. سولاردىڭ ءبىرى رەتىندە ۆ.مۇقانوۆا دا حابارلاسادى.
ال ۆ.مۇقانوۆا اناۋ-مىناۋ ەمەس, قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ بىلدەي ديرەكتورى ەكەن. مۇنداي اتى دارداي قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى اتانۋ ءۇشىن دە قولدا مەملەكەتتىك ءتيىستى بيلىك وكىلدەرى بەرگەن ارنايى رۇقسات قۇجاتتار بولۋى كەرەك. ءۇيىڭىزدى وسىنداي باعاعا ساتساڭىز, اقشاسىن ىرگەسىن ەندى قالاپ جاتقان ءبىزدىڭ كوپ قاباتتى ءۇيدىڭ بىرنەشە پاتەرىنە سالۋىڭىزعا بولادى دەپ سەندىرەدى ول. سودان بەرىك جەر ءۇيىن ساتىپ, كوپ قاباتتى ۇيدەن جەڭىلدىكپەن بىرنەشە جايلى پاتەر الۋ ءۇشىن بار اقشاسىن مۇقانوۆاعا ساناپ بەرەدى. قاجەتتى قۇجاتتىڭ ءبارى جاسالادى. الايدا ء«ىس ءبىتتى, قۋ كەتتى» دەگەندەي, كەيىن اقشا دا جوق, پاتەر دە جوق بولادى, ال مۇقانوۆا قاراسىن باتىرادى. سويتسە ۆ.مۇقانوۆانىڭ كوپ قاباتتى ءۇي تۇرعىزۋعا تىپتەن رۇقساتى بولماعان. بىراق قولىندا ءتيىستى قۇجاتتاردىڭ ءبارى بولعان ەدى دەيدى ب.مىڭجاساروۆ. اقىرى ول سوتقا جۇگىنەدى. ۆ.مۇقانوۆانىڭ تەك ءوزىن ەمەس, 40 شاقتى وتباسىن الداپ سوققانىن سوندا بىلەدى. قالايشا؟ بۇل زاماندا ادام قايتىپ الاياقتىق جاساي الادى, زاڭ بار, اينالا تولعان قۇقىق قورعاۋ, باقىلاۋشى ورگاندار, اكىمدىك بار؟
ۆ.مۇقانوۆانىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعالادى. جالعان قۇرىلىس ديرەكتورى ەكەنىن قايدان ءبىلسىن, جۇرت ۆ.مۇقانوۆانىڭ سوڭعى ساعاتى سوققانعا دەيىن وعان تىرنەكتەپ جيعان اقشالارىن اكەپ بەرە بەرگەن. ال سىبايلاس الاياقتار بۇل اقشالاردى سۋداي ساپىرىپ, ءوز پايدالارىنا جاراتقان.
سونىمەن نە كەرەك, ارامزانىڭ الاياقتىعى انىقتالىپ, ارەڭ دەگەندە جاۋاپقا تارتىلادى. الايدا ونىڭ سالعان لاڭىنان ارتىندا قاقساپ قالعان جۇرتتىڭ تارتقان زيانىن جويىپ, جوعىن بۇتىندەۋ ءالى كۇنگە مۇمكىن ەمەس كورىنەدى. مۇمكىن بولۋى دا نەعايبىل. سەبەبى بۇل جالعىز ادامنىڭ بۇلدىرگەن ءىسى ەمەس. اتالعان جالعان جشس ديرەكتورى جوعارىداعى «كوكەلەرىنە» ءۇمىت ارتىپ, الدا-جالدا قيىن-قىستاۋ كۇن تۋسا, امان-ەسەن قۇتىلىپ, سۇتتەن اق, سۋدان تازا بولامىن دەپ سەنگەن سەكىلدى. تەك ءۇمىتى ءۇزىلىپ, سەنىمى سەلكەۋ تارتقاندا عانا جانتالاسا سول «كوكەلەرىن» ىزدەگەن كورىنەدى. ال باستاپقىدا ۇرلانعان اقشانى قىلداي بولىسكەن «كوكەلەرى» كەيىن ات قۇيرىعىن كەسىسىپ, وسى تويعانىمىز دا جەتەدى دەگەندەي, بۇعىپ قالىپتى.
مىنە, وسىنداي ىستەردە كوبىنە الاياقتار وڭاي قۇتىلىپ, زارداپ شەككەندەردىڭ ەسەسى تولىق تۇگەندەلمەيتىنى قىنجىلتادى. قانشا ادامنىڭ جۇيكەسى جۇقاردى. كەيبىرەۋلەرى شىداي الماي كۇيىكتەن ءجۇنجىپ كەتتى, بىرەۋلەر ءوز-وزىنە قول جۇمسادى, ەندى بىرەۋلەرىنىڭ سۇتتەي ۇيىعان وتباسىنداعى تىنىشتىق بۇزىلدى. ال ولاردى تاقىرعا وتىرعىزعانداردىڭ, ياعني الاياقتىقتى ۇيىمداستىرعانداردىڭ مۇرتى دا قيسايعان جوق. وسىنداي كەلەڭسىز جايتتىڭ شەتەلدىك كينودا, نە ادەبي كىتاپتا ەمەس, ناقتى ومىردە, وندا دا باسقا ەلدە ەمەس, تۋرا وزىمىزدە كورىنىس تابۋى كوڭىلگە كىربىڭ تۇسىرەدى.
الەكساندر تاسبولات,
«ەگەمەن قازاقستان»
