وسى ماقساتتا ەل ۇكىمەتىنە كونتەينەرمەن تاسىمالداناتىن جۇكتى 2 ميلليون كونتەينەرگە دەيىن كوبەيتىپ, جولاۋشىلاردى اۋە كولىگىمەن تاسىمالداۋدى 1,6 ميلليون ترانزيتتىك جولاۋشىعا دەيىن ارتتىرۋ, سونداي-اق ترانزيتتىك تاسىمالداۋدان تۇسەتىن تابىستى جىلىنا 5 ميلليارد دوللارعا دەيىن ۇلعايتۋ جۇكتەلدى.
قازىرگى تاڭدا وسى اتالعان مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن ءبىز «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرىپ جاتىرمىز. باعدارلامادا وتاندىق اۆتوجول جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى مەن رەكونسترۋكتسياسىنا باسىمدىق بەرىلەدى.
بۇگىندە ەلىمىزدە 5 حالىقارالىق تەمىر جول جانە 6 اۆتوموبيل ءدالىزى قۇرىلدى جانە قارقىندى تۇردە جۇمىس ىستەيدى. وسى دالىزدەردى دامىتۋ ءۇشىن ەۋرازيالىق كولىك دالىزدەرىنىڭ جاڭا ارحيتەكتۋراسى قۇرىلۋدا. كاسپي ايماعىنىڭ سولتۇستىك-وڭتۇستىك جانە ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى سياقتى دالىزدەر قىتايدان ەۋروپاعا, ءۇندىستاننان ەۋروپالىق وداق ەلدەرىنە جانە رەسەيگە جۇك تاسىمالداۋ ۋاقىتىن ەداۋىر قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن بىرگە كاسپي ايماعىنداعى تەڭىز پورتتارى ازەربايجانعا, تۇرىكمەنستانعا, رەسەي مەن يرانعا جانە ودان ءارى تاياۋ شىعىسقا قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك تۋعىزادى.
وسى ورايدا تىلگە تيەك ەتەرلىك جەدەل جوبالاردىڭ ءبىرى «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» حالىقارالىق كولىك ءدالىزى. بۇل جوبانىڭ ارقاسىندا قازاقستان ارقىلى قىتايدان ەۋروپاعا دەيىن جۇكتەر 10-12 كۇن ىشىندە جەتكىزىلەدى, ال وڭتۇستىك تەڭىز جولى بويىمەن 45-60 كۇندە جەتكىزۋگە بولادى.
تەمىر جول سالاسىندا جالپى ۇزاقتىعى 112 كم «الماتى – شۋ» ۋچاسكەسىندە ەكىنشى جول جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى 2017 جىلدىڭ سوڭىندا اياقتالدى. جالپى, جوبانى ىسكە اسىرۋ ۋچاسكەنىڭ وتكىزۋ مۇمكىندىگىن 3 ەسەگە, قوزعالىس جىلدامدىعىن 2 ەسەگە ارتتىردى.
وتكەن جىلدىڭ مامىر ايىندا ەلوردادا «نۇرلى جول» جاڭا ۆوكزال كەشەنى پايدالانۋعا بەرىلدى. جاڭا ۆوكزال تاۋلىگىنە 35 مىڭ جولاۋشىنى قابىلداي الادى. ال استاناداعى قولدانىستاعى ەسكى ۆوكزالمەن قوسا العاندا تاۋلىگىنە 47 مىڭ جولاۋشىعا قىزمەت كورسەتىلەدى. بۇل ەلورداداعى جولاۋشىلار اعىنىنا ساپالى قىزمەت كورسەتۋدى تولىعىمەن قامتاماسىز ەتەتىن كورسەتكىش.
بۇگىنگى تاڭدا كاسپي تەڭىزىندەگى قۇرىق پورتىنىڭ جاڭا تەمىر جول پاروم تەرمينالى ارقىلى ميلليون توننادان استام جۇك وڭدەلدى. اۆتوموبيلگە ارنالعان بولىگىن دامىتۋ جالعاسۋدا, جوسپار بويىنشا قۇرىلىس بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتالۋعا ءتيىس. ناتيجەسىندە پورتتىڭ جىلدىق جالپى قۋاتى 6 ملن تونناعا دەيىن جەتەتىن بولادى.
ەلىمىزدىڭ شىعىسىندا, قىتايمەن شەكارا ماڭىنداعى اۋماقتاعى «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماق بازاسىندا 2015 جىلى قۇرلىق پورتىنىڭ جانە ينفراقۇرىلىمنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. قۇرلىق پورتتا كليەنتتەرگە ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا كولىك-لوگيستيكا قىزمەتتەرىنىڭ بارلىق ءتۇرىن, ونىڭ ىشىندە كەدەندىك جانە بروكەرلىك قىزمەت كورسەتۋ مۇمكىندىكتەرى قاراستىرىلعان.
2017 جىلى استانا قالاسى اۋەجايىندا جاڭا تەرمينالدىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. تەرمينال اۋدانى 47 مىڭ شارشى مەتردى الىپ جاتىر. جاڭا نىساننىڭ جولاۋشىلار وتكىزۋ مۇمكىندىگى جىلىنا 5 ملن ادامدى قۇرايدى. قولدانىستاعى بۇرىنعى تەرمينالدىڭ مۇمكىندىگى 3,2 ملن ادامعا تەڭ بولاتىن. ياعني تەرمينالدىڭ قازىرگى مۇمكىندىگى جىل سايىن باس-اياعى 8,2 ملن جولاۋشى نەمەسە 2525 جولاۋشى/ساعاتتى قۇرايدى.
جاڭا تەرمينالدا LOT Polish Airlines», «WizzAir», «FinnAir», «Air China», «Lufthansa», «Air Arabia» جانە باسقالار سىندى شەتەلدىك 17 اۋە تاسىمالداۋشى كومپانيا حالىقارالىق رەيستەردە قىزمەت كورسەتىپ كەلەدى. سونداي-اق دەلي, ۆارشاۆا, حەلسينكي, بۋداپەشت, بەيجىڭ, ەرەۆان, كيەۆ, باتۋمي, مينەرالنىە ۆودى سىندى باعىتتارعا جاڭا رەيستەر اشىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا حالىقارالىق اۋە قاتىناستارىنىڭ سانى – 96. 2018 جىلى استانا قالاسىنان ۆيلنيۋس, ەرەۆان, ۇلان-باتىر, توم, ومبى, تۇمەن, چەليابى باعىتتارىنا حالىقارالىق اۋە قاتىناستارىن اشۋ جوسپارلانۋدا. 2019 جىلى – توكيو مەن سينگاپۋرعا, 2020 جىلى شانحاي مەن نيۋ-يورككە اۋە قاتىناستارى اشىلۋعا ءتيىس. قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە 15 اۋەجاي حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا ۇيىمىنىڭ (يكاو) ساناتىنا ساي قىزمەت اتقارۋدا.
الداعى ۋاقىتتا قازاقستان ارقىلى قىتاي-ەۋروپا باعىتى بويىنشا ترانزيتتىك جۇك قوزعالىسى كۇشەيەدى دەپ بولجام جاساۋعا بولادى. بۇگىنگى تاڭدا كولىك-لوگيستيكالىق قىزمەتتەردە قىتاي – ەۋروپا – قىتاي تۇراقتى كونتەينەرلىك جەلىلەرى اشىلىپ, 15 حالىقارالىق باعىتتا جۇك اعىنىن قىتاي (چەندۋ, ۋحان, چجەندجوۋ, چۋنتسين, پۋتيان, ۋرۋمچي, حەفەي, لانچجوۋ, چەندوۋ, يۆۋ, سيان, سينينگ) مەن ەۋروپا (دۋيسبۋرگ, كۋتنو, گامبۋرگ, لودز, نيۋرنبەرگ, كتوكا, تيلبۋرگ, شاتوكاي, مادريد, مالاشەۆيچ, انتۆەرپەن, تەرەسپول, پاردۋبيتسە) نەگىزگى بىرىكتىرۋ پۋنكتتەرى ەنگىزىلدى.
قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ستراتەگيالىق ماقساتى – كونتەينەرلىك تاسىمالدى دامىتۋ. سول سەبەپتى 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا قىتاي – ەۋروپا – قىتاي باعىتى بويىنشا كونتەينەرلىك پويىزدار كولەمى 100 ەسەدەن استامعا ارتتى. 2020 جىلعا قاراي بۇل كورسەتكىشتى 2 ميلليون كونتەينەرگە دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارلانۋدا.
2017 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قىتاي – ەۋروپا – قىتاي باعىتىنداعى كونتەينەرلىك تاسىمالداردىڭ كولەمى 201 مىڭ كونتەينەردى قۇرادى. ول 2016 جىلعى (104,5 مىڭ كونتەينەر) كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 92 %-عا ارتىق. كونتەينەرلىك تاسىمالداۋدى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن بۇگىنگى كۇنى جىلدامدىقتى ارتتىرۋ, تەحنولوگيالىق پروتسەستەردى وڭتايلاندىرۋ, جاڭا مۋلتيمودالدى تاسىمالداۋ سحەمالارىن قولدانۋ جانە اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەنى ەنگىزۋ ارقىلى جەتكىزۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋ ءۇشىن قوسىمشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. بۇل شارالار شىعىس جانە وڭتۇستىك-شىعىس ازيانىڭ جاپونيا, كورەيا, ۆەتنام جانە باسقا دا ەلدەرىنەن الەۋەتتى جونەلتۋشىلەردى تارتۋعا جانە ەۋروپادان ازياعا كەرى قايتارۋدى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن. قازىر ۇكىمەت كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزىپ, سىرتقى جانە ىشكى كولىكتىك-لوگيستيكالىق ورتالىقتار اراسىنداعى ءتيىمدى ءوزارا ارەكەتتەسۋدى قامتاماسىز ەتىپ, مۋلتيمودالدى تاسىمالداردى جۇزەگە اسىرۋدا. سونىمەن قاتار ونى ءتيىمدى باسقارۋ, تاسىمالداۋ جىلدامدىعىن ارتتىرۋ, جوعارى ساپالى لوگيستيكالىق قىزمەتتەردى ۇسىنۋ جانە ودان مەملەكەتكە تۇسەتىن تابىستى ۇلعايتۋ كوزدەلگەن.
رومان سكليار,
ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى
