–ۆ.ي.لەنين مەن م.ۆ.فرۋنزەنىڭ 1991 جىلدان بەرگى مەكەنجايىنداعى الاڭقاي تاياۋدا گۇرىل مەن دۇرىلگە تولدى دا كەتتى. مەنىڭ تۇرعان ءۇيىم فيلارمونيا ارتىندا ءدال وسى تۇستا ورنالاسقان ەدى. قولدارىنا كۇرەك پەن قايلا ۇستاپ, جەردى قوپارۋعا كىرىسىپ كەتكەندەردەن: نە ىستەگەلى جۇرسىڭدەر دەپ سۇراپ ەدىم, ولار ماعان اشارشىلىق پەن ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنا ارنالعان ەسكەرتكىش تۇرعىزامىز دەگەن جاۋاپ قايتاردى. بۇل قالتارىس – ارىستارعا لايىقتى ورىن ەمەس. «ەگەمەنگە» سونى ايتۋدى ءوزىمنىڭ ازاماتتىق پارىزىم دەپ سانايمىن, – دەيدى تىلشىلەر قوسىنىنا ارنايى كەلگەن اقتوبە قالاسىنىڭ تۇرعىنى ەرلان ساۋلەباەۆ.
ارىستارعا ارنالعان ەسكەرتكىش تۇرعىزىلاتىن ورىننىڭ ءدال وسى ۆ.ي.لەنين مەن م.ۆ.فرۋنزە ەسكەرتكىشتەرىنىڭ كۇرەسىنگە تاستالعان قالتارىسىنان تاڭدالعانى – حالىق ەسىمدەرىن قاستەر تۇتاتىن ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنا قويىلاتىن بەدەرلى بەلگى ءۇشىن ەلەۋسىز قۋىستان جەر بولىنگەنى قابىرعاما قارا تاستاي باتادى. سوندا الىپ قۇرىلىس الاڭىنا اينالعان وبلىس ورتالىعىندا بۇدان باسقا لايىقتى ورىن تابىلماعانى ما دەپ قىنجىلادى ول. ونىڭ ويىنشا ارىستار رۋحىنا ارنالعان ەسكەرتكىش مۇنداي قۋىستا ەمەس, قالاداعى حالىق كوپ باراتىن ساياباقتار مەن الاڭداردىڭ قاسىنان نەمەسە «باتىس-1», «باتىس-2» جانە «باتىس-3» دەپ اتالاتىن جاڭا تۇرعىن ۇيلەر مەن مادەني الەۋمەتتىك نىساندار بوي كوتەرىپ جاتقان اۋدانداردان اشىلسا قۇبا-قۇپ. مىنە, «ەگەمەنگە» ەل ىشىنەن كەلگەن تۇرعىننىڭ جانىن مازالاعان وسى ءجايت بولىپ شىقتى.
البەتتە وقىرمان تىلەگىن اياقسىز قالدىرۋعا ەشقانداي مورالدىق قۇقىمىز جوق. سوندىقتان ماسەلەنىڭ ءمانىسىن انىقتاپ الماق ويمەن اقتوبە قالاسىنىڭ اكىمى ءىلياس يسپانوۆقا حابارلاسقاندى ءجون كوردىك. اشارشىلىق پەن ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارى رۋحىنا ارنالىپ تۇرعىزىلاتىن ەسكەرتكىشكە قالتارىستان جەر ءبولىنىپتى, بۇعان نە دەيسىز دەدىك ءبىز قالا باسشىسىنا.
جاسىراتىن ەشتەڭەسى جوق, ول بۇل ماسەلەدەن ات-تونىن الا قاشقانداي ءتۇر تانىتتى. بۇعان ارالاسىمىز جوق, مادەنيەت باسقارماسىنا حابارلاسىڭىز دەپ جاۋاپ قايتاردى ءى.ساپاربەك ۇلى. سونىمەن اقتوبە وبلىستىق مادەنيەت, ارحيۆتەر جانە قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ باسشىسى م.قورعانباەۆانىڭ كابينەتىنىڭ ەسىگىن قاعۋعا تۋرا كەلدى.
– بەلگىلى ءبىر قۇرىلىس نىسانىن تۇرعىزۋ ءۇشىن جەر الۋ نەمەسە جەر بەرۋ وكىلەتتىگىمىزگە كىرمەيدى. بۇل قالا اكىمدىگىنىڭ قۇزىرىنداعى ءىس. راس, وبلىستا اشارشىلىق پەن ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنا قويىلاتىن ەسكەرتكىشتىڭ ەسكيزدەرىن تاڭداۋ ءۇشىن ارنايى كوميسسيا قۇرىلدى. ونىڭ مۇشەلەرى سونىڭ اراسىنان ءبىر ەسكيزدى لايىقتى دەپ تاۋىپ, سوعان سايكەس قازىرگى كەزدە قۇرىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. تاياۋ كۇندەردە مۇنداعى ۆ.ي.لەنين مەن م.ۆ.فرۋنزەنىڭ ەسكەرتكىشتەرى الىنىپ, «تاريح» ساياباعىنا قويىلادى, – دەدى گازەت تىلشىسىنە مارجان ناعاشىبەكقىزى.
جەرگىلىكتى مادەنيەت ۆەدومستۆوسى جەتەكشىسىنىڭ مالىمدەۋىنە قاراعاندا, ەسكەرتكىشتەر تۇرعىزۋ, ءارى وعان رۇقسات بەرۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا وبلىستىق كوميسسيا مۇشەلەرى ۇسىنعان نۇسقانى ماقۇلداپتى. ال وسىناۋ قاستەرلى دە, كيەلى جوبانىڭ قالتارىستا, قالانىڭ ەسكى بولىگىندە قولعا الىنعانى قالاي دەپ قويىلعان ساۋالعا ول: قالتارىس دەۋگە بولماس, ويتكەنى بۇل شاعىن ساياباق وبلىس ورتالىعىنداعى ۇلكەن كوشەلەردىڭ ءبىرى – ەسەت باتىرعا تاياۋ ورنالاسقان. ەكىنشىدەن, بۇل الاڭقاي بەلگىلەنگەن جوباعا ساي بۇرىنعى كولەممەن سالىستىرعاندا ءبىراز كەڭەيتىلمەك دەپ جاۋاپ قايتاردى.
ارىستارعا ارنالىپ تۇرعىزىلاتىن ەسكەرتكىشتىڭ تۇبىندە تۇراتىن ازامات بۇل ايتىلعاندارعا قاناعاتتانا ما, جوق پا ول اراسى ازىرگە بەلگىسىز, ايتسە دە ەسكەرتكىش جونىندەگى ماسەلەنىڭ قازىرگى ءمان-جايى وسىنداي ەكەنىن ونىڭ نازارىنا بەرگەندى ءجون كورەمىز. سونداي-اق كوتەرىلىپ وتىرعان ماسەلەگە قاتىستى العاندا ەرلان ساۋلەباەۆتىڭ قوزعاعان ماسەلەسى وتە ورىندى دەپ بىلەمىز. ويتكەنى الاش ارىستارى مەن تاۋەلسىزدىك – ەگىز ۇعىمدار. ال اشارشىلىق قۇرباندارىن ايتار بولساق – بۇل توتاليتارلىق ماشينانىڭ قولدان جاساعان قىرعىنى. بۇل وتاندىق تاريحىمىزدىڭ قايعىلى دا قاستەرلى بەتتەرىنىڭ ءبىرى. ونىڭ قاي-قايسىن دا قاستەر تۇتۋ, ەسىمدەرىن ەسكە الۋ, بۇگىنگى زەردەلى ۇرپاقتىڭ باستى پارىزىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرمەك.
وسى ورايدا گازەتىمىزدىڭ اقتوبە قالاسىنداعى ءتىلشى قوسىنىنا ارنايى كەلىپ, بيىك ۇلتتىق زەردە مەن پاراسات جانە ۇلتتىق نامىس تۇرعىسىنان ءوز ويىن بولىسكەن قالا تۇرعىنى –ەلىمىزدىڭ وتانشىل ازاماتىنىڭ ءبىرى ەكەنىن تانىتا ءبىلدى دەگەن ويعا تابان تىرەگىمىز كەلەدى.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە
