قازاقستان • 15 مامىر, 2018

جوشىباەۆ جولى

1411 رەت
كورسەتىلدى
9 مين
وقۋ ءۇشىن

تاياۋدا تارازدىق بەلگىلى كارديوحيرۋرگ, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, اكادەميك سەيىتحان جوشىباەۆ ۇيىمداستىرىپ, باسقارىپ وتىرعان «عىلىمي-كلينيكالىق كارديوحيرۋرگيا جانە ترانسپلانتولوگيا ورتالىعى» ۇجىمى ءوزىنىڭ 10 جىلدىعىن ۇلكەن جەتىستىكتەرمەن اتاپ ءوتتى.

جوشىباەۆ جولى

بۇل كارديوحيرۋرگيالىق ورتالىق تەك جامبىل وبلىسىندا عانا ەمەس, ىرگەلەس الماتى, وڭتۇستىك قازاقستان, قىزىلوردا وبلىس­تارىنا دا جاقسى تانىس. ءتىپتى قىرعىزستاننان, وزبەكستاننان, رەسەيدەن ارنايى ىزدەپ كەلىپ, قاجەتتى مەديتسينالىق كومەك الىپ جاتقان پاتسيەنتتەردى ءجيى كەزدەستىرۋگە بولادى. بۇل اتالعان عىلىمي-كلينيكالىق كارديوحيرۋرگيا جانە ترانسپلانتولوگيا ورتالىعىنىڭ تانىمالدىعىن كورسەتەدى. قايراتكەر عالىم, كارديولوگيا سالاسىنىڭ بىلگىر مامانى, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ بىرەگەي ۇيىمداستىرۋشىسى, كورنەكتى كارديوحيرۋرگ سەيىتحان جوشىباەۆ اعامىزدىڭ ەسەلى ەڭبەگى جايلى جىلى سوزدەر, جاقسى لەبىزدەر ازدى-كوپتى ءار دارەجەدە جازىلىپ تا, ايتىلىپ تا ءجۇر. 

سەيىتحان جوشىباي ۇلى جام­بىل وبلىسى, تۇرار رىسقۇلوۆ اتىنداعى اۋداننىڭ اقىرتوبە ماڭىنداعى بىرلەس اۋىلىنىڭ تۋماسى. كەڭەس زامانىندا قىر­عىز ەلىندەگى مەديتسينالىق وقۋ ورنىنىڭ ەمدەۋ فاكۋلتەتىن بىتىرگەن. بىلىمگە قۇشتار جىگىت ءۇش-ءتورت جىل كورشى تالاس وبلى­سىنداعى اۋرۋحانادا وتا­شى بولىپ ەڭبەك ەتكەننەن سوڭ بىشكەككە قايتا ورالىپ, بەلگىلى حيرۋرگ-اكادەميك ي.ك.احۋنباەۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن حيرۋرگيالىق ورتالىققا اسپيرانتۋراعا ءتۇسىپ, كارديوحيرۋرگيادان پراكتي­كالىق-عىلىمي تاعىلىم الدى, كوپ ۇزاماي عىلىم كانديداتى اتاندى. جۇمىس دەسە جان-ءتانىن بەرەتىن سەيىتحان ۋاقىتپەن ساناسپاي, كۇن مەن ءتۇندى جالعاي ءجۇرىپ, كلينيكادا مول تاجىريبە جينادى, ءبىلىمىن تەرەڭدەتىپ, حيرۋرگيالىق ماماندىعىن جەتىلدىردى. دارىگەرلىك ءبىلىم, حيرۋرگيالىق شەبەرلىك تەك وقۋمەن ءھام ەڭبەكپەن كەلەتىنىن تۇسىنگەن ول شارشاماي-شال­دىقپاي تۋ سوناۋ ماسكەۋ, كيەۆ, كاۋناس قالالارىنداعى بەل­گىلى كارديوحيرۋرگيالىق ور­تالىقتاردا بولىپ, اكادەميكتەر ۆ.ي.بۋراكوۆسكي, گ.ي.تسۋكەرمان, يۋ.س.پەتروسيان سياقتى الەمدىك دەڭگەيدەگى بەلگىلى كارديوحيرۋرگتەردەن كوپ نارسەنى ۇيرەنىپ, ساناسىنا توقىپ, جۇرەككە وپەراتسيا جاسايتىن جاۋاپكەرشىلىگى باتپانداي كارديوحيرۋرگ رەتىندە ىسىلدى, بىلمەگەنىن ۇيرەندى, جۇدىرىقتاي جۇرەككە وپەراتسيا جاساۋدىڭ «قۇپياسىن» تاپجىلماي ءجۇرىپ تاباندىلىقپەن مەڭگەردى. ءبىلىمى مەن ءىسى, وتاشىلىق قول ماشىعى سايكەس كەلگەن ماماندى قىرعىز اعايىندار قۇرمەتتەپ, سىي-ابىرويعا كەنەلتتى. ول ما­­­ماندىقتى مەڭگەرە ءجۇرىپ, عىلىمي ىزدەنىسپەن دە اينالىس­تى. العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كارديوحيرۋرگيادان دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاپ, پروفەسسور, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا ەڭبەك سىڭىرگەن دارىگەر اتاعىنا يە بولدى.

مەرەي-باق پەن قونعان «تاق­قا» توقمەيىلسىپ, اتاق-داڭققا داڭ­دايسىپ جۇرە بەرەتىن جان  – سەيىتحان ەمەس ەدى. تەر توگە, بەرىلە ەڭبەك ەتۋ ونىڭ ومىر­لىك قاعيداسىنا اينالدى. قاي­دا جۇرسە دە قازاق ەلىنىڭ كوگە­ر­گەنىن, ەل-جۇرتىنىڭ اماندىعىن ۇمىتپاعان ول «وزگە ەلدە سۇلتان بولعانشا, ءوز ەلىڭدە ۇلتان بول» دەپ, وتكەن جۇزجىلدىقتىڭ 90-شى جىلدارى بىشكەكتى الما­تىعا الماستىرىپ, ەلگە كەلگەن. شەبەرلىگىن سارپ ەتە ءجۇرىپ ا.ن.سىز­عانوۆ اتىنداعى ۇلتتىق حيرۋرگيا ورتالىعىندا ەڭبەك ەتتى, ءبىلىمدى كارديوحيرۋرگتىڭ ابىروي-داڭقى جىلداپ ەمەس, ايلاپ وسە بەردى, ەل اۋزىنان سەكەڭ­نىڭ ناعىز بىلىكتى, قولى جەڭىل كارديوحيرۋرگ ەكەنى ءجيى ەستىلە باستالدى.

سەيىتحان اعا سەگىز جىل وتكى­زىپ وزىنە تانىس بىشكەككە قايتا تارتقان. قىرعىزدار دا كەڭ حالىق: «وۋ, بايكە, قىزىمىزدى بەر­گەندە, قىزمەتىمىزدى بەرمەي­مىز بە» دەپ, سەيىتحانعا تاعى دا ءتورىن ۇسىنادى. كوپ ۇزا­ماي كارديوحيرۋرگيا جانە ترانس­پلانتولوگيا عىلىمي-زەرت­تەۋ ينستيتۋتى اشىلىپ, ونىڭ العاشقى ديرەكتورى بولىپ پروفەسسور س.جوشىباەۆ تاعايىندالدى. مۇندا دا ول سىي-ابىرويدان كەندە بولمادى, جۇرەگىندە اقاۋى بار سانداعان سىرقات جاندار بىلگىر مامان, شيپالى ساۋساقتى سەيىتحاندى الىس-جاقىننان «ات تەرلەتىپ» ىزدەپ كەلىپ, وعان سەنىم ارتىپ, ونىڭ قولىنا دەنساۋلىعىن عانا ەمەس, ءتىپتى ومىرلەرىن سەنىپ تاپسىراتىن. ول بولسا سول سە­نىمدى اقتاۋ ءۇشىن ەشقاشان ءبىلى­مىن, كۇش-قۋاتىن, ۋاقىتىن اياعان ەمەس. جۇرەك پەن قولقا تامىرلارىنا اتقارىلاتىن 4-5 ساعاتتىق كۇردەلى وپەراتسيادان كەيىن دە تىنىم تاپپاي, ەسىك الدىندا كۇتىپ تۇراتىن سانداعان سىرقاتتارعا كەڭەس بەرىپ, وپەراتسيادان كەيىنگى ناۋقاستاردىڭ حال-جاعدايىن ءبىلىپ, ولارعا قا­جەتتى ەم-دوم تاعايىنداپ, اۋرۋ ناركوزدان «ويانعانشا» قاسىنان ءبىر قادام كەتپەيتىن. كەيدە اۋىر ناۋقاستار تۇسسە, كۇردەلى وپەراتسيادان كەيىن كومەگى قاجەت بولعان جاعدايدا ۇيىنە قايتپاي, كلينيكادا قونىپ قالاتىن كەزدەرى دە از بولمادى. سەنبى, جەكسەنبى كۇندەرىن دە كوبىنە-كوپ كلينيكادا وتكىزەتىن. ونىڭ بۇل «كاسىپتىك ادەتىنە» جۇبايى, دارىگەر-ينفەكتسيونيست سالقىن سانسىقىزى مەن وتباسىنداعى بالالارى دا ابدەن ۇيرەنىپ, كونگەن.

مىنە, جۇرەككە سىزات تۇسىر­مەي ەمدەيتىن وسى التىن قولدى وتاشى-دارىگەر 2007 جىلدىڭ جازىندا ەلىنە – تۋعان توپىراعىنا جىل قۇسىنداي قايتا ورالدى. البەتتە, قايىن جۇرتى – قىر­عىزدار سىيدىرماعاندىقتان ەمەس, ەلگە دەگەن ساعىنىش پەن ما­حاببات سەزىمىنىڭ الپىس ەكى تامىرىندا شامادان تىس بۇلك-بۇلك ەتىپ, «تۋعان حالقىما قو­لىمنان كەلگەنشە قىزمەت ەتسەم, كومەگىمدى قاراكوزدەرىمە بەرسەم» دەپ سوعۋىنان... ەلۋ جىلدان استام سانالى عۇمىرىن وزگە ەلدە وتكىزگەن عالىم ءوز وتانىنا ورالىپ, قالعان ءومىرىن تاۋەلسىز مەملەكەتىنە, قارا ور­مان حالقىنا, تۋىپ-وسكەن جەرىنە, تۋعان ەلىنە ارناۋدى ماقسات ەتتى. سودان, ەلگە ورالسام, حالقىما قىزمەت ەتسەم دەگەن تۇپكى ويىن قاعازعا ءتۇسىرىپ, ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆقا حات جولدادى. پرەزيدەنت كورنەكتى عالىم-كارديوحيرۋرگتىڭ بۇل ۇسىنىس-تىلەگىن قابىل الىپ, ونىڭ تۋعان ەلىنە, وسكەن جەرىنە, كونە تاراز قالاسىنا ورنالاسۋى­نا جاعداي جاسادى. ءسويتىپ ول 2008 جىلدىڭ باسىنان اۋليەاتا جەرىندە بۇرىن-سوڭدى بولماعان العاشقى كارديوحيرۋرگيالىق ورتالىق ۇيىمداستىرىپ, ءوز شاكىرتتەرىمەن بىرگە جۇرەككە وتا جاساۋ جۇمىسىن شۇعىل باستاپ كەتىپ ەدى.

سول جىلى ۇكىمەت «قازاق­ستاندا كارديولوگيا جانە كارديو­حيرۋرگيانى دامىتۋ تۋرالى» قاۋلى قابىلداپ, ونى ىسكە اسىرۋ باعىتىندا ءىس-شارالار قىزۋ ءجۇرىپ جاتقان ەدى. ول ءۇشىن 2007-2009 جىلدارعا باعدارلاما دا جاسالىپ, 25,5 ميلليارد تەڭگە قارجى بولىنگەن بولاتىن. ءار وبلىس ورتالىقتارىندا كارديو­لوگيا جانە كارديوحيرۋرگيا ورتالىقتارى اشىلۋ جوسپارلانىپ, شەتەلدىك كلينيكالاردا 200-گە جۋىق مامان دايارلانۋى كەرەك-ءتى. مىنە, سول ءىستى رەس­پۋبليكا بويىنشا باسقارىپ, ومىرگە ەنگىزۋ, كادرلاردى دايىن­داۋ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيس­ترلىگىنىڭ شەشىمىمەن تارازدا كارديوحيرۋرگيالىق ورتالىق اشقان پروفەسسور س.جوشىباەۆقا جۇكتەلدى. سەيىتحان اعامىز كۇن-ءتۇن دەمەي شاپقىلاپ ءجۇ­رىپ,­ سول 2007 جىلدىڭ وزىن­دە 6 وبلىس ورتالىعىندا كارديو­حيرۋرگيالىق بولىمشەلەر, ورتا­لىقتار اشىلۋىنا مۇرىندىق بولدى. ونداعان جاس مامانداردى تاربيەلەپ, جۇرەككە وتا جاساۋ تاسىلدەرىن ۇيرەتىپ, ەڭبەككە باۋلىدى. ايتۋعا وڭاي, ايتپەسە, ول ءبىر كۇندە, ءبىر اپتادا ورىندالا سالاتىن جەڭىل جۇمىس ەمەس. دەنساۋلىعىن, ءتىپتى ءومىرىن ساعان سەنىپ تاپسىرعان ادام الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنۋ قيىننىڭ-قيىنى. ول ءۇشىن تەرەڭ ءبىلىم, تاباندىلىق, قاجىر-قايرات, قايسارلىق كەرەك.

ايگىلى كارديوحيرۋرگ, پروفەسسور سەيىتحان جوشىباەۆ اعامىز باسقارىپ وتىرعان ورتالىق 2010 جىلى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدەگى جوعارى جەتىستىكتەرى مەن جاقسى ناتيجەلەرگە جەت­كەنى ءۇشىن پرەزيدەنتتىڭ «ال­تىن ساپا» سىيلىعىن السا, 2011 جىلى ء«ححى عاسىر كوش­باس­شىسى» حالىقارالىق يميدج­دىك باعدارلاماسى بويىنشا, «ەۋروپالىق ساپا» التىن بەل­گىسىنە يە بولدى. ال 2009 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, ەلباسىمىزدىڭ ءوزى ەلىمىزدىڭ جوعارى ماراپاتى «پاراسات» وردەنىن س.جوشىباەۆتىڭ ومىراۋىنا تاقتى. 2011 جىلى دۇ­نيە­جۇزى كارديولوگتار قوعا­مى­نىڭ «التىن جۇرەك», 2013 جىلى فرانتسيانىڭ مەدي­تسينالىق «Sein» اتتى التىن مەدالدارىمەن, «التىن سكال­پەل» سىيلىعىمەن ماراپات­تالدى. بۇعان قوسا وتكەن جىلى پروفەسسور س.جوشىباەۆ باس­­قاراتىن ورتالىق رەسەي, قازاقستان, ۋكراينا, بەلارۋس مەملەكەتتەرى ۇلتتىق بيزنەس-رەيتينگ وداعى تاراپىنان قازاقستان اۋماعىنداعى شا­عىن كاسىپورىندار اراسىندا «مىن­دەتتەر مەن تالاپتاردىڭ كورسەت­كىشتەرى» نوميناتسياسى بويىنشا «سالا كوشباسشىسى- 2013» قۇرمەتتى اتاعىنا يە بولىپ, مەكەمە جەتەكشىسى رەتىندە سەكەڭنىڭ ءوزى مەديتسينا سالاسىنا يننوۆاتسيالار ەنگىزۋگە قوسقان مول ۇلەسى مەن وسى سالاداعى كوپ جىلدىق جوعارى ساپالى ەڭبەگى ءۇشىن اتالعان ەلدەردىڭ ارنايى شىعارىلعان «ەڭبەك جولىنداعى تيىمدىلىگى ءۇشىن» توسبەلگىسىن ومىراۋىنا قادادى. 2016 جىلى ەۆروپا بيزنەس اسسامبلەياسىنىڭ «ۇزدىك مەديتسينا قىزمەتى» سەرتيفيكاتىنا يە بولدى. كلينيكا باسشىسى «بارىس» وردەنىمەن ماراپاتتالدى.

نەسى بار, ۋاقىت كەلە ەلىمىز­دەگى بەدەلدى كارديوحيرۋرگ, قا­جىر­لى قايراتكەر, ىزدەنىمپاز عالىم, اكادەميك س.جوشىباەۆ باس­قارىپ وتىرعان عىلىمي-كلي­نيكالىق كارديوحيرۋرگيا جانە ترانسپلانتولوگيا ور­تا­لىعى جاقسى, جاعىمدى جەتىس­تىكتەرمەن ەلىمىز­دىڭ الدىڭعى قاتارلى عىلىمي-مەديتسينالىق ورتالىقتارمەن تەرەزەسى تەڭ كەلىپ جاتسا تاڭ­دان­بالىق. ءبىز ونىڭ جارقىن بولاشاعىنا سەنەيىك!

ساعىندىق وردابەكوۆ,
مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور

تاراز

سوڭعى جاڭالىقتار