يندۋستريالاندىرۋ اياسىنداعى باستى ماسەلە ينۆەستيتسيا تارتۋ ەكەنى ءمالىم. بۇل ورايدا وبلىس اكىمى ج.تۇيمەباەۆ اۋدان, قالا اكىمدەرىن بەلسەندى ارەكەتكە شاقىرعان بولاتىن. ياعني اۋدان اكىمدەرى كاسىپكەرلەر مەن ينۆەستورلارعا بارلىق ءتيىستى جاعدايلاردى جاساۋعا مىندەتتى. سونداي-اق وبلىستاعى شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن ءتيىمدى بولاتىن 11 يندۋستريالىق جانە 1 ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتىڭ جۇمىسىن دۇرىس ۇيىمداستىرۋ ماڭىزدى. وبلىس اكىمىنىڭ قازاقستانداعى قحر شەنسي پروۆينتسياسى ۇكىمەتى وكىلدىگىنىڭ باسشىسى چەن حە باستاپ كەلگەن ينۆەستورلارمەن كەزدەسۋىندە دە يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ الەۋەتى مەن مۇمكىندىكتەرى ايتىلدى. وڭىردە ءوندىرىس ورىندارىن اشۋعا نيەتتى ينۆەستورلارعا بارىنشا جاعداي جاسالۋدا. بۇل ورايدا مىسال رەتىندە وڭتۇستىكتە قىتايلىق كومپانيالاردىڭ قاتىسۋىمەن مودەرنيزاتسيادان وتكەن شىمكەنت مۇناي زاۋىتى مەن ماقتادان ءجىپ وندىرەتىن «حلوپكوپروم تسەلليۋلوزا» زاۋىتى, مەتاللۋرگيا وندىرىسىندەگى «امير-ا» جشس مەن پوليەتيلەن قالدىقتارىن قايتا وڭدەپ, شتاپەلدى تالشىق شىعاراتىن «Green Technology Industries» كاسىپورنى جانە تۇيە ءسۇتىن وڭدەيتىن «Golden Camel Group LTD» زاۋىتى سىندى 5 بىردەي جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ وتىرعانىن ايتۋعا بولادى. قىتايلىق كاسىپكەرلەر وبلىستا قورعاسىن جانە مىرىش قالدىقتارىن قايتا وڭدەيتىن زاۋىت سالۋعا نيەت ءبىلدىرىپ وتىر. جالپى قۇنى 4,8 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن جوبا جىلىنا 300 مىڭ توننا قالدىقتى وڭدەۋگە قاۋقارلى. زاۋىت ىسكە قوسىلسا 100-دەن استام جاڭا جۇمىس ورنى اشىلاتىن بولادى. ال قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ الماتىداعى باس كونسۋلى چجان ۆەي باستاعان قىتايلىق كونسۋلدىق وكىلدەرىمەن كەزدەسۋىندە وبلىس اكىمى اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ونەركاسىپ جانە تۋريزم سالاسىندا ارىپتەستىك بايلانىستى دامىتۋعا دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى. باس كونسۋلدىڭ ايتۋىنشا, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرى مەن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن, تۇرمىستىق قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ, ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋ, قالالىق جانە نارىقتىق ينفراقۇرىلىم قۇرىلىسى اياسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ەكى تاراپتىڭ مۇددەلەرىنە ساي كەلەدى. وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارىپ وتىرعان يندۋستريالىق ايماقتار جۇمىسى بۇگىندە جاندانا تۇسكەن. مىسالى, بيىل «شىمكەنت» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى ەنشىلەس ۇيىمدارمەن بىرلەسىپ جالپى قۇنى 70,82 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 20 جوبانى جۇزەگە اسىرعالى وتىر. ناتيجەسىندە 2600-گە جۋىق ادام جۇمىسپەن قامتىلاتىن بولادى. كورپوراتسيا مالىمەتتەرىنە جۇگىنسەك, اتالعان جوبالار «وڭتۇستىك» يندۋستريالىق ايماق جانە «وڭتۇستىك» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا جۇرگىزىلەدى. بيىل قولعا الىناتىن 20 جوبانىڭ 12-ءىن «شىمكەنت» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى جۇزەگە اسىرماق. ونىڭ قۇنى 23,463,3 ملن تەڭگە بولىپ وتىر.
ال «وڭتۇستىك» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا جالپى قۇنى 3,5 ملرد تەڭگەلىك 5 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. بۇدان بولەك, «وڭتۇستىك» يندۋستريالىق ايماق 40 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 5 جوبانى ىسكە قوسۋ ماقساتىن كوزدەپ وتىر. وتكەن جىلى «شىمكەنت» اكك ترانسفورماتسيالاۋ كەزەڭىنەن وتكەن. ناتيجەسىندە جاڭا جۇمىس ءادىسى ازىرلەنىپ, ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ءتيىمدى باسقارۋعا جانە ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان باسقارۋ جۇيەسى ەنگىزىلىپتى. وسىنىڭ ارقاسىندا بىرقاتار اۋقىمدى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جەڭىلدەي تۇسكەن. ماسەلەن, قارابۇلاق اۋىلىندا ءسۇت ءوندىرۋ جانە قايتا وڭدەۋ كلاستەرى قۇرىلدى. سونداي-اق «استانا» تۇرعىن ءۇي كەشەنىن سالۋ بويىنشا وتاندىق ينۆەستورلار 4 بلوك تۇرعىن ءۇي كەشەنىنە 1 ملرد 507 ملن تەڭگە قارجى قۇيعان بولاتىن. بۇگىندە ونىڭ 2-ءۋى ەل يگىلىگىنە تاپسىرىلعان. ايتا كەتەيىك, بۇگىندە وبلىستا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ سانى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا «شىمكەنت» اكك-ءنىڭ «Ontustik Invest» ينۆەستورلارعا قىزمەت كورسەتۋ ءبولىمى جۇمىس ىستەۋدە. ونداعى ماماندار بيزنەس-جوبامەن كەلەتىن ينۆەستورلارعا ءتيىستى دەڭگەيدە كومەك قولىن سوزادى. سونداي-اق اتالعان مەكەمە قۇرىلىس, اگروونەركاسىپتىك كەشەن, جەر قويناۋىن پايدالانۋ, ەنەرگەتيكا, مەملەكەت- جەكەمەنشىك سەرىكتەستىگى جانە «Smart Ontustik» اقپاراتتىق تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋگە اتسالىسىپ وتىر.
ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزىپ كەلە جاتقان يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ ءبىرى «تاسسايدا» جالپى قۇنى 19 ملرد 684 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن 7 جوبا ىسكە اسىرىلماق. ناتيجەسىندە 720 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. مىسالى, بيىل ىسكە قوسىلاتىن «Asia Trafo» جشس 110-120 كۆت بولاتىن جوعارى كەرنەۋلى ترانسفورماتور شىعاراتىن زاۋىتىندا 400 ادامدى جۇمىسپەن قامتۋعا مۇمكىندىك تۋادى. كاسىپورىن كاسىپكەرلىكتى قولداۋ كارتاسىنىڭ اياسىندا جۇزەگە اسىرىلۋدا. جوبا قۇنى – 17,5 ملرد تەڭگە. زاۋىت جىلىنا 120 ترانسفورماتور شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر. ايتا كەتەلىك, اۋماعى 89 گەكتار «تاسساي» يندۋستريالىق ايماعىندا بۇگىندە جالپى قۇنى 37 ملرد 948 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن 25 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. جوبالار تولىق ىسكە اسسا, 1631 جۇمىس ورنى اشىلماق. ال Cوزاق اۋدانىنداعى يندۋستريالىق ايماقتا جالپى قۇنى 1 ملرد 204 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن 5 جوبا ىسكە قوسىلعان. سونداي-اق تۇركىستان قالاسىنداعى بەكزات شاعىن اۋدانىنداعى يندۋستريالىق ايماقتا جوبالىق قۇنى 11028,1 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن 14 جوبا جۇزەگە اسىرىلماق. ونىڭ ىشىندە 6 كاسىپورىن مەملەكەتتىك قابىلداۋدان وتكەن. ناتيجەسىندە 240-قا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلىپ, 1,3 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. كەنتاۋ قالاسىنداعى يندۋستريالىق ايماقتا 2 ملرد تەڭگەگە 8 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. بۇگىندە 2 جوبا تولىق ىسكە قوسىلىپ, 798 ملن تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلدى. قوسىمشا 2 جوبانىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى تولىعىمەن اياقتالىپ, جىل سوڭىنا دەيىن ىسكە قوسىلادى. قالعان ءبىر جوبانىڭ قۇجاتتارى ساراپتامادان ءوتىپ, اعىمداعى جىلدىڭ ءى توقسانىندا قۇرىلىس جۇمىستارى باستالادى. ناتيجەسىندە 50-گە جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلادى. ال وتىرار اۋدانىندا اعىمداعى جىلى جاڭا يندۋستريالىق ايماق قۇرۋ جوسپارلانۋدا. جوباعا ايماقتان قازىرگى تاڭدا 97 گەكتار جەر قاراستىلىپ وتىر. قۇرىلعالى وتىرعان يندۋستريالىق ايماقتىڭ جالپى قۇنى 1 ملرد 359 ملن تەڭگە بولادى. اتالعان ايماقتىڭ ىسكە قوسىلۋى وتاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەستورلاردى تارتا وتىرىپ, وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋعا زور مۇمكىندىك بەرمەك.
جالپى, وبلىس اۋماعىندا ورنالاسقان 11 يندۋستريالىق ايماقتا 168,8 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 171 جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. وندا 10 مىڭنان استام جۇمىس ورىندارىن اشۋ جوسپارلانۋدا. قازىرگى تاڭدا 171 جوبانىڭ 75-ءى ىسكە قوسىلىپ, 4 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلعان. بۇل جوبالارعا قۇنى 43,4 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى.
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
