اسىرەسە جامبىل وبلىسىنىڭ تالاس, بايزاق, جامبىل اۋداندارىنىڭ جايىلىمدىق جەرلەرىن شەگىرتكە جايلاپ الدى. ەندى بيىلعى جىلى دا القاپتاردى وسىمدىك زيانكەستەرىنىڭ جايلاۋ قاۋپى بار. جامبىل وبلىسى بويىنشا اۋماقتىق ينسپەكتسيانىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىنگى تاڭدا ايماقتا 298 مىڭ 210 گەكتار جەردە ماروككو شەگىرتكەسى بار. ارنايى ماماندار شەگىرتكەنىڭ قاۋىپتى وشاعىن انىقتاپ, دارىلەۋگە كىرىسىپ كەتتى. تەحنيكالار مەن ۋلى حيميكاتتار دا دايىن.
– شەگىرتكەلەردىڭ وتكەن جىلى كوبەيىپ كەتۋىنىڭ سەبەبى – تەحنيكاعا دەر كەزىندە قول جەتكىزە المادىق. تەندەر ۋاقىتىندا ويناتىلمادى. جىرتىلعان جەرلەردە زيانكەستەر وشاقتارىنىڭ كوپ بولۋى دا بۇعان سەبەپ بولدى. يگەرىلمەي جاتقان مۇنداي جەرلەر وبلىستىڭ بارلىق اۋداندارىندا كەزدەسەدى. بۇگىنگى تاڭدا بوس جاتقان جەرلەردى مەملەكەت مەنشىگىنە وتكىزۋ ءۇشىن جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. بيىلعى جىلى ماروككو شەگىرتكەسىنە قارسى كۇرەسكە جەرۇستى 39 تەحنيكا, 9 ۇشاق, 2 ۋلى گاز جانە 5 بۋ شاشاتىن تەحنيكا دايىن. بۇدان بولەك, ىرگەمىزدە ورنالاسقان فيتوسانيتارلىق ورتالىقتىڭ مىقتى تەحنيكالارى دا قاجەتكە جارايدى, – دەيدى جامبىل وبلىسى بويىنشا اۋماقتىق ينسپەكتسياسى استىق جانە وسىمدىكتى قورعاۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ەلەۋسىز اتامباەۆ.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ءشوپ قالىڭ وسەتىن جەرلەرگە ۋلى حيميكاتتاردى شاشقانمەن, ول زيانكەستەرگە دارىمايدى ەكەن. سوندىقتان ماماندار شەگىرتكەلەردىڭ كوتەرىلەتىن كەزەڭى بولاتىنىن, وسى كەزەڭ بىلتىرعى جانە بيىلعى جىلعا تۋرا كەلىپ تۇرعانىن ايتادى. سونداي-اق بيىل وسىمدىك زيانكەستەرىمەن كۇرەسۋ ماقساتىندا وبلىس كولەمىندە شتاب قۇرىلعان. ءار اۋداندا دا ارنايى توپ قۇرىلىپ, انىقتالعان جەرلەر بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋدە ەكەن. ناتيجەسىندە ماروككو شەگىرتكەسى كوپ اۋدانداعى جەرلەر كارتاعا تۇسىرىلگەن.
ەرتە باستان قامدانعاننىڭ قاپى قالمايتىنى انىق. اسىرەسە زيانكەستەرمەن كۇرەس جۇمىستارىن زەردەلەۋ, شەگىرتكە شىرعالاڭىنا تاپ بولماۋ ماسەلەلەرى وزەكتى. دەگەنمەن وتكەن جىلعىداي تەندەردىڭ ۋاقتىلى وتكىزىلمەدى, سونىڭ كەسىرىنەن تەحنيكالاردىڭ دايىن بولماۋى سياقتى ماسەلەلەر جۇمىسقا كەدەرگى بولاتىنى انىق. سوندىقتان قوڭىر كۇز كەلىپ, جازداعى بەينەتتىڭ زەينەتىن كورەتىن ۋاقىتتا ناتيجە ويداعىداي بولماي قالادى. وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ زيانكەستەرمەن كۇرەسۋ جايلى وتكەن جيىندا اتالعان ماسەلەنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قاجەتتى تەحنيكالاردىڭ سانىنىڭ ازدىعىن, سونىمەن قاتار زيانكەستەرگە قارسى كۇرەستى شەگىرتكەلەردىڭ جەتىلۋى مەرزىمىنە ساي كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرگىزەتىن جاۋاپتى مامانداردىڭ جۇمىس ناتيجەسىنە كوڭىل بولمەيتىنىن باسا ايتقان بولاتىن. وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەرلان قۇلكەەۆتىڭ ايتۋىنشا, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بۇل ماقساتقا 14 ميلليون, 299 مىڭ تەڭگە قاراستىرىلعان.
– «رەسپۋبليكالىق فيتوسانيتارلىق دياگنوستيكا جانە بولجامدار ادىستەمەلىك ورتالىعى» وبلىستىق فيليالىنىڭ بولجامىنا سايكەس, بيىل 14 674 گەكتار القاپتا زياندى اعزا دەرناسىلدەرىنە قارسى حيميالىق وڭدەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەك, – دەيدى ول.
بولجامدار ادىستەمەلىك ورتالىعى فيليالىنىڭ مالىمەتىنشە, اعىمداعى جىلى شەگىرتكە وشاقتارىن انىقتاۋ جۇمىستارىنا 51 ادام, 12 اۆتوكولىك قاتىسادى ەكەن. بۇدان بولەك, شەگىرتكە شابۋىلىنا قارسى اتالعان ورتالىقتان 65 ادام مەن 50 اۆتوكولىك تارتىلىپتى. ال اۋدانداردا جەرگىلىكتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنان قوسىمشا 30 ادام ماۋسىمدىق جۇمىسقا قابىلدانادى. راسىندا دا وتكەن جىلى شىعىنعا باتىرعان شەگىرتكەلەر «شەرۋىنىڭ» بىرقاتار باسشىلارعا ساباق بولعانى انىق. سوندىقتان دا بۇگىندە قاجەتتى تەحنيكانىڭ بارلىعى دەر شاعىندا جوندەۋدەن وتكىزىلىپتى. ەندى وسىمدىك زيانكەستەرىمەن كۇرەستىڭ قانداي دەڭگەيدە جۇرەتىنىن ۋاقىت كورسەتەدى.
جالپى, سوڭعى كەزەڭدە ەگىستىك ەگىلمەگەن جەرلەردىڭ توزۋى جانە جايىلىمداردىڭ مال تۇياعىمەن تاپتالۋى سالدارىنان جامبىل وبلىسى اۋماعىندا ماروككولىق جانە ازيالىق شەگىرتكە كۇرت كوبەيگەن. بۇل ورايدا فيتوسانيتارلىق دياگنوستيكا جانە بولجامدار ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ وبلىستىق فيليالى شەگىرتكەلەرگە قارسى كۇرەس جۇمىستارىنىڭ دەر شاعىندا جۇرگىزىلمەگەنىن راستايدى. مالىمەتكە سۇيەنسەك, وتكەن جىلى تەكسەرۋ جۇمىستارىنا 85 ادام مەن 44 تەحنيكا جۇمىلدىرىلعانىمەن, اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعى جانە ءدارىنىڭ دۇرىستاپ شاشىلماۋى شەگىرتكەلەردىڭ ءبىر ورىننان ەكىنشى ورىنعا اۋىسىپ, كوبەيۋىنە مۇمكىندىك بەرگەن. ەندى وتكەن جىلعى وكىنىش قايتالانباس ءۇشىن وڭىردە ءونىمدى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.
جۋىردا جامبىل وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىندا اشىق اسپان استىندا وتكەن سەمينارعا ارنايى كەلىپ قاتىسقان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا يساەۆا اعىمداعى جىلى زياندى جانە اسا قاۋىپتى اعزالاردىڭ جانە كارانتيندى وبەكتىلەردىڭ تارالۋى 5,1 ميلليون, ونىڭ ىشىندە ءۇيىرلى شەگىرتكە زيانكەستەرى – 1,92 ميلليون گەكتار, ءداندى داقىلدار اۋرۋلارى – 2,4 ميلليون گەكتارعا, ال ساياق شەگىرتكەلەر 444,0 گەكتار الاڭعا تارالادى دەپ بولجانعانىن ايتقان ەدى. ۆيتسە-مينيستر بۇل ماقساتقا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 3,57 ميلليارد تەڭگە بولىنگەنىن, بۇگىنگى كۇنى زيانكەستەرگە قارسى كۇرەستى ۋاقىتىلى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ءۇيىرلى شەگىرتكەلەرگە قارسى 1,9 ميلليون گەكتار القاپتا وڭدەۋ جۇرگىزۋگە پەستيتسيدتەردى جەتكىزىلەتىنىن حيميالىق وڭدەۋلەر ءۇشىن كەلىسىمشارتتار جاسالعانىن جانە رەسپۋبليكا بويىنشا بۇل ىسكە بارلىعى 540 بۇرىككىش تەحنيكا جۇمىلدىرۋ جوسپارلانعانىن ايتقان. مەملەكەت قولداۋىنىڭ ناتيجەسىندە وڭىرلەردەگى جۇمىستاردىڭ دا قارقىندى ەكەنى ايتىلعان.
دەي تۇرعانمەن, اپاتتىڭ ايتىپ كەلمەيتىنى سياقتى, ءدال قازىرگى مەزگىلدە ەكىنشى جاستان ءۇشىنشى جاسقا وتكەن ماروككولىق شەگىرتكەلەردىڭ جان-جاققا تارالىپ كەتۋ مۇمكىندىگى جوعارى. بۇل قاۋىپتىڭ الدىن الۋدا بىرلەسكەن جۇمىس قاجەت.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى
