قازاقستان • 14 مامىر, 2018

جاڭاارقالىق جاۋجۇرەك – ەل جادىندا

530 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

قاراعاندى قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى سپاسسك اسكەري پوليگونىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ۇرپاققا ۇلگى بولار تاريحي نەگىزدى شارا ءوتتى. ۇلى جەڭىس مەرەكەسى مەن كۋرسك يىنىندەگى ايگىلى شايقاستىڭ 75 جىلدىعى قارساڭىندا ۇيىمداستىرىلعان «تا­ريحتا قالعان باتىرلار» اتتى اسكە­ري كۆەست كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى امان­تاي داۋلەتبەكوۆتىڭ ەرلىگىنە ارنالدى. 

جاڭاارقالىق جاۋجۇرەك – ەل جادىندا

امانتاي داۋلەتبەكوۆ 1917 جىلى قارا­عاندى وبلىسىنىڭ جاڭاارقا اۋدانىندا تۋعان. 1943 جىلى پونىري قالاشىعى ماڭىن­دا بولعان قيان-كەسكى ۇرىستا ىشىندە جاڭاارقالىق جاۋىنگەر دە بار شاعىن اسكەر جاۋ قورشاۋىندا قالادى. بار كۇشىمەن لاپ قويعان جاۋعا اقتىق دەمىنە دەيىن قارسى تۇرىپ, تاباندىلىق تانىتقان ەرلەر وڭمەڭدەگەن باسقىنشىلاردىڭ بەتىن قايتاردى. ەرلىكپەن قازا تاپقان امانتاي داۋلەتبەكوۆكە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى­ بەرىلەدى.

«دالا ساحناسىنداعى» كورىنىستى سوعىس ۋا­قىتىنداعىداي اسەرلى ەتۋ ءۇشىن «اس­تانا» وڭىرلىك قولباسشىلىعى شاراعا قاتى­سۋشىلاردى پوليگونمەن قاتار, اسكەري تەحنيكامەن, ارتيللەريالىق قارۋلارمەن, دالا اسحا­ناسىمەن, مەديتسينالىق پالاتكالارمەن قامتاماسىز ەتتى. ال جاۋ اسكەرلەرىنىڭ ءرولىن ويناۋ ءۇشىن «ورتالىق» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ اسكە­ريلەرى ارنايى كەلدى. 

شاراعا دايىندىق جۇمىستارى جوعارى دەڭگەيدە جۇرگەنى بايقالادى. ەكى جاقتىڭ اسكەرلەرىنە, سانيتارلارعا تىگىلگەن ارنايى كيىم ۇلگىلەرىن ايتپاعاندا, ءار تاراپتىڭ وزىنە ساي قارۋ-جاراقتاردىڭ ماكەتىنە دەيىن كورەر كوزگە شىنداي ەتىپ جاسالعان.

اسكەري-تاريحي كۆەستكە ەكى جۇزدەن استام ادام قاتىستى. ولاردىڭ دەنى نەگىزىنەن كوللەدج ستۋدەنتتەرى, سپورتشىلار جانە باسقا دا ەرىكتى قاتىسۋشىلار. ولاردى تاسىمالداۋ ءۇشىن ارنايى اۆتوبۋستار دا بولىنگەن. شارانى قاراعاندى قالاسىنىڭ اكىمدىگى مەن ءماسليحاتىنىڭ, «نۇر وتان» پارتيا­سى قالالىق فيليالىنىڭ قولداۋىمەن, قالالىق مادەنيەت جانە تىلدەردى دامىتۋ ءبولىمى جانە جاڭا مايقۇدىق مادەنيەت ءۇيى ۇيىمداستىردى.

دالاداعى كورىنىس ونى كورگەن جانداردى, اسىرەسە قۇرمەتتى قوناق رەتىندە شاقىرىلعان سوعىس ارداگەرلەرىن ايتارلىقتاي اسەرگە بولەدى. ارەكەتتەردىڭ شىنايىلىعىنان بولار, ۇلكەندەر جاعى كوزىنە جاس الدى. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى گريگوري ستەپەنكو ايتقانداي, جاس ۇرپاق بابالارىنىڭ ەرلىك ىستەرىن ەستەن شىعارماۋى ءۇشىن وسىنداي شا­را­لاردى جيىرەك ۇيىمداستىرىپ وتىرعان ابزال.

وسى شاراعا امانتاي داۋلەتبەكوۆتىڭ شوبەرەسى راحمان ابىشەۆ ارنايى شاقىرىلعان بولاتىن. «ادامزات ءۇشىن قاسىرەتتى شاقتار قايتالانباۋى ءتيىس, – دەيدى باتىردىڭ ۇرپا­عى. – ەلباسى ن. نازارباەۆتىڭ ۇستانىپ وتىر­عان بەيبىت ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قازىر اسپانىمىز اشىق, كۇنىمىز شۋاقتى. جۇزدەن استام ۇلت­تار ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا تاتۋ-ءتاتتى تىر­لىك كەشىپ جاتىرمىز, وسى مامىراجاي ءومى­رىمىز ماڭگىلىك دەپ سەنەمىن».

قايرات ءابىلدا,

«ەگەمەن قازاقستان»

قاراعاندى

سوڭعى جاڭالىقتار