جاھاندىق ماسەلەلەر ەلوردا تورىندە تالقىلانادى

قازاقستان تسيفرلى الەمگە قادام باسادى

ۋاقىت وتكەن سايىن الەمدىك ەكونوميكا جەدەل قارقىنمەن دامىپ كەلە جاتقانى بەلگىلى. بۇعان نەگىزىنەن ادام­زات تۇرمىسىنا جاڭا تەحنو­لوگيالاردىڭ لەك-لەگىمەن ەنە باستاۋى ىقپال ەتىپ وتىر. قو­عام­نىڭ جاپپاي ءموبيلدى قۇرىل­عىلار ارقىلى الۋان اقپاراتتىڭ اعىنىنا ەنىپ, الەۋمەتتىك جە­لىلەر ارقىلى ادامدار اراسىنداعى ءوزا­را قارىم-قاتىناستىڭ جاڭا بە­لەسكە كوتەرىلۋى, بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدەگى تسيفرلى ورتاعا قالىڭ كوپشىلىكتىڭ ەتى ۇيرەنىپ, تولايىم بەت بۇرا باستاۋى, ترەندتەردى بولجاپ, ءتىپتى بيزنەس جاساۋدىڭ جاڭا فورماسىنىڭ قالىپتاسۋى سانامىزعا ءسىڭىپ, قالىپتى ۇر­دىسكە اينالىپ بارادى. ءوز كەزە­گىندە مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيە­سىنىڭ دە بۇل قۇبىلىسقا بەيىم­دەلۋى الەمدىك تاجىريبەدە ءساتتى جۇزەگە اسقاندىعىن مىسالعا كەلتىرە الامىز. جاھاندىق ترەند­تەردەن ارتتا قالماۋ ءۇشىن دا­مۋشى ەلدەردىڭ دە باعىتى اي­قىندالا ءتۇستى.

قازاقستان دا ترانسفور­ماتسياعا دايىندىق ۇستىندە. ەلىمىزدە «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ارقىلى ەلدەگى ءىرى كاسىپورىنداردى تسيفرلاندىرۋدان باستاپ, مەكتەپ وقۋشىلارىن كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىققا وقىتۋعا دەيىنگى بارلىق قىز­مەت سالاسى قامتىلماق. ەلدە ساپالى تسيفرلى ترانسفورماتسيا قۇرۋ ماقساتىندا حالىقارالىق ساراپشىلىق كەڭەس قۇرىلعان.

بۇگىندە مەملەكەتتىك باس­قارۋ­دى تسيفرلاندىرۋ جانە پرواكتيۆتى تسيفرلى مەملەكەتكە كوشۋ بويىنشا جۇمىستار اتقارىلۋدا, ناتيجەسى دە بار. سونىڭ بىرقاتارىنا توقتالاتىن بولساق, بيىل جىلدىڭ باسىندا استانادا العاشقى تسيفرلى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتا­لىعى ىسكە قوسىلدى. مۇندا ال­دى­مەن قوعامدىق قولجەتىمدى پۋنكت­تەر ارقىلى ەلەكتروندى قىز­مەتتەردى الۋعا ۇيرەتەتىن كۋرستان ءوتىپ, سودان سوڭ كەز كەلگەن قىزمەت ءتۇرىن ءوزىڭ الۋعا بولادى.

كەلەر جىلى تەك ەلەكتروندى فورماتتا 200-دەن استام قىزمەت كورسەتۋ جوسپارلانىپ, 71 ملن قاعاز اينالىمى قىسقارتىلماق. بۇعان قوسا, اۆتوماتتاندىرۋ مەن وڭتايلاندىرۋ بويىنشا جۇر­گىزىلگەن جۇمىستار ەسەبىنەن 12,5 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات ۇنەمدەلمەك.

ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسى 2018 جىلدىڭ قاڭتارىنان باس­تاپ قازاقستان بويىنشا پاي­دا­لانۋعا بەرىلگەن بولاتىن. بۇل جوباعا 19 605 جۇمىس بەرۋشى, 35 جەكەمەنشىك جۇمىسپەن قامتۋ اگەنتتىگى, 5 باق, 4 ونلاين-الاڭ تارتىلعان. تسيفر­لى الاڭ حالىق­تى جۇمىس­پەن قام­تۋعا باسا ءمان بەرىپ وتىر. جەكە­مەنشىك اگەنت­تىكتەر open API ارقىلى ينتە­گرا­تسيالانىپ, ەەب-داعى 30 050 بوس ورىنعا, 63 095 تۇيىندەمە ورنالاس­تىرىلىپ, 20 مىڭعا جۋىق ازامات جۇمىسقا تۇرعان.

قازاقستانداعى يندۋستريا­نىڭ دامۋىنا تسيفرلى جۇيەنىڭ بەرەرى وتە مول. بۇگىنگى تاڭدا «قازاتوم­ونەر­كاسىپ», ەۋرازيالىق توپ, قاز­مى­رىش, «ارسەلورميتتال تەمىر­تاۋ», «قازاقمىس» كورپوراتسياسى, «قازمي­نەرالس» ءتارىزدى ءىرى كاسىپ­ورىن­دارداعى وندىرىستەردە ءتور­تىن­شى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا تەح­نو­لوگيالارى ەنگىزىلگەن. بۇل ار­قىلى تسيفرلى كەن ورنى, اقىل­دى كارەر, اقىلدى كەن بايىتۋ كوم­بيناتى, پەرسونالدى اۆتومات­تان­دىرىلعان باسقارۋ جۇيەسى جانە ت.ب. قولانىسقا ەنگەن.

كاسىپكەرلىك ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ ءۇشىن E-commerce ورتا­لىق­تارىندا ينتەرنەت-دۇكەن­دەر جۇمىسىن جاقسارتۋعا باسىم­دىق بەرىلىپ وتىر. اتالعان ورتا­لىقتا بيزنەستى ونلاين رەجىم­گە كوشىرۋدىڭ جولدارى قاراس­تىرى­لىپ, ينتەرنەت-دۇكەن سايت­تارىنىڭ شابلونيزاتورلارىن تەحنيكالىق جاعىنان قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا كەڭەستەر بەرىلەدى. ساۋدا-ساتتىقتىڭ ەلەكتروندى فورماتقا كوشۋى كاسىپكەرلىكتىڭ كەرەگەسىن كەڭەيتىپ, بارىنشا ەتەك جايۋىنا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.

استانا ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا تالقىلاناتىن تاقى­تىپتاردىڭ ىشىندە – «تسيفرلى الەم: ءمانى, نەگىزگى ترەندتەر, الەم مەن قازاقستانداعى ەرەكشە­لىك­تەر» دەگەن اتاۋمەن ۆيرتۋالدى جۇيە­نىڭ قىرى مەن سىرى جايىندا كەڭىنەن ءسوز بولماق. جاڭا تەحنو­لوگيا­لاردىڭ ىقپالى ادامزات وت­كەن تاريحىندا باعالاي بىلگەن قۇن­دىلىقتاردى شەتكە ىسىرىپ تاستاماي, كەلەشەكتەگى زاماناۋي تانىم-تۇسىنىكپەن ۇشتاستىرا ءبىلۋى ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەكتىگىن فورۋم اياسىندا پاراسات پايى­مى بيىك قاۋىم جان-جاقتى تال­قى­لايتىن بولادى.

ادامزات اۋرۋ-سىرقاۋدان ارىلماي تۇر

دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ۇزاق ءومىر ءسۇرۋدىڭ جاھاندىق دەڭگەيدەگى تۇيىتكىلدى ماسەلەلەرى نەگىزىنەن ەكولوگيالىق احۋالدىڭ, رەسۋرستار ساپاسىنىڭ ناشارلاۋىنان, دەموگرافيالىق ءدۇمپۋ نەمەسە بىرقاتار دامۋشى ەلدەردەگى حالىق­تىڭ تىعىزدىعىنان, ازىق-ت ۇلىكتىڭ جەتىسپەۋشىلىگى, ساپا­سى­نىڭ تومەندىگىنەن, اشتىق پەن ىشەر اسقا جارىماۋدان, كۇي­زەلىس تۋدىراتىن فاكتورلار دەڭ­گەيى­نىڭ وسۋىنەن, ءومىر ءسۇرۋ دەڭ­گەيى, تۇرمىستىق جاعدايدىڭ ناشارلىعىنان تۋىنداپ وتىر. الەم بويىنشا جىل سايىن 36 ملن-نان استام ادام جۇرەك اۋرۋلارى, وكپەنىڭ سوزىلمالى اۋرۋلارى جانە دە وبىر, سۋسامىر سىندى اۋرۋلاردان كوز جۇمادى. بۇعان قوسا شەشەك, بەزگەك, قىزىلشا, مەنينگيت, وبا, تىرىسقاق سىندى اۋرۋلاردىڭ كەڭىنەن تارالۋى دا الەم جۇرتشىلىعىن الاڭداتىپ وتىر. ەبولا بەزگەگى, MERS سىندى قىرعىنعا ۇشىراتاتىن جاڭا ينفەكتسيالاردىڭ پايدا بولۋى دا الەم حالقى ءۇشىن ۇلكەن قاسىرەتكە اينالعان. جۇرەك-قان تامىرى اۋرۋلارىنا شالدىققاندار تۇرمىس دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى 80 پايىزدى قۇرايتىن ەلدەردە ءومىر سۇرەدى. ءارتۇرلى اۋرۋلارعا شالدىققان ناۋقاستاردىڭ سانى جىلدان جىلعا ارتىپ وتىر. وعان سەبەپ تە سان-الۋان. جەر بەتىندەگى 1 ملرد ادام ءۇشىن ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى قولجەتىمسىز بولىپ, دامۋشى ەلدەردە مەديتسينا مەن فارماتسەۆتيكانىڭ اتالعان ىندەتتەرمەن كۇرەسۋگە قاۋ­­قارى جەتپەيدى. بىرقاتار ەلدەر­دە ءدارى-دارمەكتەر مەن ەمدە­لۋ قۇنىنىڭ جوعارى بولۋى دا قي­ىندىق تۋدىرىپ وتىر. بۇل رەت­تە فارماتسەۆتيكالىق كوم­پا­نيالاردىڭ گۋمانيستىك ەمە­س, كوممەرتسيالىق جاعىنان پاي­­د­ا تابۋدى كوزدەۋى دە جىعىل­عان­عا جۇدىرىق بولىپ تيۋدە.

جاڭا تەحنولوگيالار ۇزاق ءومىر سۇرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى

اقش-تىڭ كليۆلەند قالاسىن­داعى مەديتسينا ورتالىعىندا مايكل رويزەندىڭ باسقارۋىمەن قۇرىل­عان دارىگەرلەر مەن عالىم­دار توبى بىرنەشە اي بويى دۇنيە جۇزىندەگى كلينيكالىق زەرت­تەۋ­لەردىڭ جاعدايىنا تالداۋ جۇر­گىزىپ, سونىڭ نەگىزىندە 2018 جىلعا بولجام جاسادى. تاياۋ­دا ورىن الار مەديتسينالىق جاڭا­لىق­تاردىڭ ءبىر سىدىرعىسى مىنانداي: سۋسامىردى باقىلاۋ اۆ­تومات­تاندىرىلىپ, ءينسۋليندى جە­ت­كىزۋدىڭ گيبريدتى جۇيەسى ىسكە اسپاق. وسىدان ەكى جىل بۇرىن FDA ءينسۋليندى جەتكىزۋدىڭ گيبريدتى جۇيەسىن ماقۇلداعان بولاتىن. بۇل ءبىرىنشى تيپتەگى سۋسامىر دەرتىمەن سىرقاتتانعان ادام­دارعا اعزاسىنداعى قانت دەڭ­گەيىن ۇنەمى باقىلاۋدا ۇستاپ وتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جاڭا تەحنولوگيا. بيوسەنسورلىق داتچيكتەر جۇيەسى قانداعى گليۋكوزا دەڭگەيىن ۇزدىكسىز قاداعالاپ, ەمدەلۋشىگە قانشا ينسۋلين سالۋ كەرەكتىگىن بىلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ورتالىقتىڭ ەندوكرينولوگيا جانە مەتابوليزم ءبولىمىنىڭ باسشىسى, دوكتور دجەيمس يانگ قازىرگى كەزدە دامىعان ەلدەردە وسىنداي قۇرىلعىلاردى جاپپاي قولدانۋعا دايىندىقتىڭ جاسالعاندىعىن ايتتى.

بيىلعى جىلعا جوسپارلانعان باستى جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى − جاڭا ۆاكتسينالار جىلدامى­راق پايدا بولادى. بۇگىنگى كۇنگە دە­يىن ۆاكتسينانىڭ دايىندالىپ, تارالۋى 10 جىلعا دەيىن سوزى­لىپ كەلدى. 2018 جىلى بىر­قاتار فارماتسەۆتيكالىق كومپانيا­لار ۆاكتسينالاردى ازىرلەۋ جۇيە­سىن جاڭعىرتۋعا نيەتتى, بۇل وسى پروتسەستى بىرنەشە ەسە جىل­دام­داتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بىرقاتار مەملەكەتتەر جاڭا ۆاكتسينا­لار­دى جىلدام تىركەۋ ءۇشىن مۇم­كىندىكتەر بەرۋگە, سونىمەن قاتار قاجەتتى جەرىنە پرەپاراتتار جىلدام جەتكىزىلۋى ءۇشىن لوگيستيكامەن قامتاماسىز ەتۋگە ءازىر ەكەن­دىكتەرىن حابارلايدى.

ادام ءومىرىنىڭ ورتاشا ۇزاق­تىعىن ارتتىرۋ − جاھاندىق ماڭىزعا يە ماسەلە. عالىمدار ادام­نىڭ پروتوپلازماسىنىڭ جىل­دام قارتايۋى مۇمكىن ەمەس ەكەن­دىگىن دالەلدەپ, جاسۋشانىڭ ومىر­شەڭ بولاتىنىن انىقتاعان. فۋ­تۋ­رولوگ يان پيرسون 2050 جىل­عا دەيىن جەتكەن ادامداردىڭ ماڭگى ءومىر ءسۇرۋ مۇمكىندىكتەرى پاي­دا بولادى دەيدى. ماڭگى ءومىر سۇرۋ­گە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ادامزات ءۇش ءتاسىلدى پايدالانا الادى: دەنە بول­شەكتەرىن اۋىستىرۋ, ساناسىن ان­د­رويدتار تانىنە كوشىرۋ جانە ۆير­تۋالدى شىنايىلىقتا ءومىر ءسۇرۋ.

ءبىرىنشى ادىستە بيوتەحنولوگيالار مەن مەديتسينانىڭ دامۋى ارقىلى ءتاندى جاڭارتىپ, جاسار­تۋعا بولادى. سونىمەن قاتار بۇعان جاسۋشالاردىڭ قارتايۋى­نىڭ الدىن الۋعا نەمەسە تىرشىلىك ءۇشىن ماڭىزدى مۇشەلەردى جاڭا­لارىمەن الماستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن گەندىك ينجەنەريا ارقى­لى دا قول جەتكىزۋگە بولادى. بۇگىن­نىڭ وزىندە كوپتەگەن عالىم­دار 3D-پرينتەرلەر ارقىلى ادامنىڭ مۇشەلەرىن جاساۋدى قولعا العان. سانانى دا اندرويد تانىمەن بايلانىستىرۋ مۇمكىن بولىپ وتىر. الداعى 50 جىلدا اندرويدتاردى جالعا الىپ, وعان ءوز سانا-سەزىمىڭدى جۇكتەۋ ۇيرەنشىكتى ىسكە اينالۋى عاجاپ ەمەس. عالىمدار جاساعان بولجامعا سۇيەنسەك, العاش رەت شامامەن 2050 جىلى تەك بايلار عانا اندرويدتاردىڭ تانىندە ءومىر ءسۇرۋ مۇمكىندىگىنە يە بولسا, 10 جىلدان كەيىن ورتاشا تاپ ءۇشىن دە بۇل جۇيە قولجەتىمدى بولماق. ال اراعا تاعى 10 جىل سالىپ, تۇرمىس دەڭگەيى تومەن ەلدەردىڭ تۇرعىندارى دا وزدەرىن كومپيۋتەرگە جۇكتەي الادى.

ۇلت ساۋلىعىن نىعايتۋ مەملەكەت جۇرگىزگەن ساياساتتىڭ ماڭىزدى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى. سوڭعى 10 جىل ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باع­دار­لامالارىن ىسكە اسىرۋ­دىڭ ارقاسىندا حالىقتىڭ مە­دي­تسي­نالىق-دەموگرافيالىق كور­سەتكىشى جاقسارعان. ءومىر ءسۇرۋ ۇزاق­تىعى 6 جىلعا ارتىپ 72 جاستى قۇراسا, 1 مىڭ تۇرعىنعا شاق­قان­دا جالپى ءولىم-ءجىتىم 30 پايىزعا تومەندەگەن. قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارى سالدارىنان بولاتىن ءولىم-ءجىتىم 25 پايىزعا ازايىپ, تۋبەركۋلەز اۋرۋىنان قازا تاپقاندار سانى 6 ەسەگە كەمىگەن. 2017-2018 جىلدارعا ارنالعان دۇنيە­جۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋم­ن­ىڭ ەسەبىنە سايكەس قازاق­ستان تۋ­بەر­كۋلەزدىڭ تارالۋ («Tuberculosisincidence») فاكتورى بو­يىن­شا 138 ەلدىڭ ىشىندە 90-ورىندا تۇر.

استانا ەكونوميكالىق فورۋمى نەگىزىندە Global Challenges Summit-2018 جاھاندى سىن-تەگەۋرىندەر ءسامميتى بارىسىندا بولاشاقتا ادامزات ءومىرىن سان ءتۇرلى دەرتتەن امان الىپ قالۋدىڭ جولدارىن قاراستىرۋ باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى بولماق.

تومەندە استانا ەكونوميكا­لىق فورۋمىنىڭ بازاسىنداعى Global Challenges Summit-2018 ەۋرازيالىق كونگرەسىنە قاتى­ساتىن حالىقارالىق سپيكەرلەر تۋرالى وقىرمانعا از-كەم اقپارات ۇسىنىپ وتىرمىز.

دجوناتان ۆوتتسەل, ازياداعى McKinsey دۇنيەجۇزىلىك ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى

دجوناتان ۆوتسەل − تسينحۋا ۋنيۆەر­سي­تەتى مەن McKinsey-ءدىڭ, كولۋم­بيا ۋني­ۆەر­سيتەتى بىرلەسكەن كاسىپ­ورنى – Urban China Initiative كوممەر­تسيا­لىق ەمەس تالداۋ ورتالى­عىنىڭ تەڭ تور­اعاسى, ونىڭ ماقساتى − قىتايدىڭ كەنت­­ت­ەنۋ پروبلەمالارىنىڭ شەشىمىن ازىر­­لەۋ جانە ىسكە اسىرۋ. دجوناتان ۆوتسەل McKinsey & Company كوم­پانياسىنىڭ قىتايلىق كەڭسەسىن­دەگى ءوز جۇ­مىسىنىڭ ماقساتى كومپانيانىڭ قىتايلىق جانە باسقا دا ازيا­لىق وكىلدىكتەرىنە جاھاندىق وسىمگە دايىندالۋعا كومەكتەسۋ دەپ سانايدى.

دارىن تۇياقوۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ۆيتسە-ءمينيسترى

1990 جىلى يۋ.ۆ.اندروپوۆ اتىنداعى لەنينگراد جوعارى اسكەري-ساياسي اقق ۋچي­ليششەسىن, 1997 جىلى ءال-فارابي اتىن­داعى قازۇۋ-دى, 2007 جىلى حالىق­ارا­لىق بيزنەس اكادەمياسىن, 2014 جىلى رف پرەزيدەنتى جانىنداعى رحشمقا تامام­داعان. ماماندىعى بويىنشا زاڭگەر-قۇ­قىق­­تانۋشى. ەڭبەك جولىن 1990 جىلى اق­ق راديوتەحنيكالىق كۇشتەرىنىڭ جەكە راديو­لو­كاتسيالىق روتاسى كومانديرىنىڭ ورىنباسارى بولىپ باستاعان. قورعانىس مينيسترلىگىندە, ادىلەت مينيسترلىگىندە, الماتىدا كوممەرتسيالىق قۇرىلىمداردا, «قازاقتەلەكوم» اق-تا جۇمىس ىستەگەن. تاعايىندالعانعا دەيىن «قازاقتەلەكوم» اق باس ديرەكتورى اپپارات باسشىسى لاۋازىمىن اتقارعان. «استانانىڭ 10 جىلدىعى», «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 20 جىل» مەدالدارىمەن ماراپاتتالعان. سالانى دامىتۋعا قوسقان جەكە ۇلەسى ءۇشىن «ۇزدىك بايلانىسشى» قۇرمەتتى اتاعىن يەلەنگەن.

كشيشتوف زانۋسسي, كينورەجيسسيور, ستسەناريست جانە پروديۋسەر, «التىن ارىستان» ۆەنەتسيا كينوفەستيۆالىنىڭ باس جۇلدەسىنىڭ لاۋرەاتى

«التىن ارىستان» ۆەنەتسيا كينو­فەس­تي­ۆالىنىڭ باستى جۇلدەسىنىڭ لاۋرەاتى («جاي̆لى كۇن جىلى» كارتيناسى, 1984), كوپتەگەن حالىقارا­لىق جانە ۇلتتىق ماراپاتتار يەگەرى كشيشتوف زانۋسسي استانا ەكونوميكالىق فورۋمى-2018-دە ءسوز سوي̆لەي̆دى. 70 جىلداردىڭ باسىندا زانۋسسي – تولىق مەتراجدى فيلمدەردى تەلەۆيزيالىق فيلمدەرمەن الماستىرا وتىرىپ, جىل ساي̆ىن ءبىر-ەكى كينو تۇسىرەتىن ەڭ جۇمىسقا قابىلەتتى رەجيسسەرلەردىڭ ءبىرى. كينو جانە تەلەارناداعى جۇمىسپەن قاتار كشيشتوف زانۋسسي پولشادا, ۋكراينادا, گەرمانيادا, يتاليادا, فرانتسيادا, شۆەي̆تساريادا, رەسەي̆دە, بەلارۋستە بىرقاتار تەاترلىق جانە وپەرالىق سپەكتالدەر قوي̆عان. ول وسىلايشا 2008 جىلى «ەسكى ءۇي̆» ءنوۆوسىبىر مەملەكەتتىك دراما تەاترى ساحناسىندا و.ەسكين پەسساسى بوي̆ىنشا «دۋەت» قوي̆ىلىمىن جۇزەگە اسىردى.

تيمۋر سۇلەيمەنوۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى

«الەۋمەتتىك سفەرالار مەن سالالارداعى ەكونوميكا جانە مەنەدجمەنت» (2000 جىل) ماماندىعى بويىنشا س.تورايعىروۆ اتىنداعى پاۆلودار مەملەكەتتىك ۋنيۆەر­سي­تەتىنىڭ تۇلەگى. 2002 جىلى مەريلەند ۋني­ۆەر­سيتەتىن (اقش) ءبىتىردى, «قارجى جانە ماركەتينگكە» ماماندانۋمەن بيزنەس ماگيسترى دارەجەسىن يەلەندى. 2006 ج. س.تورايعىروۆ اتىنداعى پاۆلودار مەملە­كەت­تىك ۋنيۆەرسيتەتىن «قۇقىقتانۋ» ماماندىعى بويىنشا ءبىتىردى. ۇلىبريتانيا بۋحگالتەرلەرى مەن اۋديتورلارى القابى اسسوتسياتسياسىندا سەرتيفيكاتتالعان. جۇمىس تاجىريبەسى: 1999-2000 جج. – ەكونوميست-مەنەدجەر, №3 وتباسىلىق دارىگەرلىك امبۋلاتوريا; 2002-2006 جج. – «ەرنست ەند يانگ كازاحستان» اۋديتورلىق كومپانياسىندا اعا كەڭەسشى; 2006-2009 جج. – سالىقتىق ەسەپكە الۋ جانە سالىقتىق جوسپارلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى, «قازمۇنايگاز» «كەن ءىسىن بارلاۋ» اق; 2009–2010 جج. – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى; 2010-2012 جج. – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا ۆيتسە-ءمينيسترى; 2012-2016 جج. – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ ەكونوميكا جانە قارجى ساياساتى القاسىنىڭ مۇشەسى (مينيستر). 2016 جىلدىڭ جەلتوقسانىنان قازىرگە دەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى.

سەرگەي گلازەۆ, رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ كەڭەسشىسى

1978 جىلى م.لومونوسوۆ اتىن­داعى ممۋ مەحانيكا-ماتەماتيكا فاكۋل­تە­تىنە ءتۇسىپ, ونى 1983 جىلى ءبىتىرىپ, «ەكونو­مي­كا­لىق كيبەرنەتيكا» ماماندىعى بويىنشا ۇزدىك ديپلوم الدى, ودان سوڭ كسرو عا ورتا­لىق ەكونوميكالىق-ماتەماتيكالىق ينس­تي­تۋتىنىڭ اسپيرانتۋراسىنا ءتۇستى. 1986 جىلى كانديداتتىق, 1990 جىلى دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن قورعادى. 1999 جىلى پروفەسسور اتاعىن الدى. 2000 جىلدان رعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, 2008 جىلدان رعا اكادەميگى. 2000 جىلى ورىس بيوگرافيا ينستيتۋتى گلازەۆتى ەكونوميكالىق عىلىم مەن وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن ونجىلدىق ادامى اتادى, 2002 جىلى عىلىم اتالىمى بويىنشا جىل ادامى اتاندى. 2003 جىلى تابيعي رەنتا يدەياسىن ازىرلەپ, ناسيحاتتاعانى ءۇشىن جىل ادامى اتاندى, «مەملەكەتتىك جانە ساياسي قىزمەت» اتالىمى بويىنشا سىيلىقپەن ماراپاتتالدى.

كسرو عا ورتالىق ەكونوميكالىق-ماتەماتيكالىق ينستيتۋ­تى­نىڭ اسپيرانتۋراسىنا ءتۇستى. 1986 جىلى كانديداتتىق, 1990 جىلى دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن قورعادى. 1999 جىلى پروفەسسور اتاعىن الدى. 2000 جىلدان رعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, 2008 جىل­دان رعا اكادەميگى.

ەرلان نىسانباەۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى

1961 جىلى 11 تامىزدا الماتى وبلىسى پودگورنوە اۋىلىندا تۋعان. قازاق اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىن بىتىرگەن (1983), ماماندىعى: ورمان شارۋاشىلىعى ينجەنەرى; اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى (2008). اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى (2010). ەڭبەك ءوتىلى: ۇيعىر ورمان شارۋاشىلىعى شەبەرى (1983-1984); ۇيعىر اۋداندىق كومسومول كوميتەتىنىڭ ۇيىمداستىرۋ ءبولىمى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى نۇسقاۋشىسى (1984-1989); الماتى وبلىستىق كومسومول كوميتەتىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ سەكتور مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى, ۇيىمداستىرۋ ءبولىمىنىڭ نۇسقاۋشىسى, (1989-1991); «كرامدس-اگرو» عىلىمي-وندىرىستىك فيرماسىنىڭ باس مامانى (1991-1992); «اقجول-يمپەكس» سىرتقى ساۋدا فيرماسىنىڭ ديرەكتورى (1992-1994); «نىسانا» شارۋا قوجالىعىنىڭ توراعاسى (1994-1996); «اۋىلشارەنەرگو» اتۇ باستىعى (1996-2000); اتىراۋ وبلىسى اكىمى اپپاراتىنىڭ «حوزۋ» قمكك اكىمشىلىك-شارۋاشىلىق قىزمەتى دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى (2000-2002); «لەيەر» جشس ديرەكتورى (2002-2003); «جاسىلقۇرىلىس» رمك ديرەكتورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى (2004-2005); «جاسىلقۇرىلىس» رمك ديرەكتورى (2005-2006); «استانا جاسىلقۇرىلىس» اق باس ديرەكتورى (2006-2009); قاراعاندى وبلىسى بۇقار جىراۋ اۋدانى تۇزدى اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى (07.2009-08.2009); اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ ورمان جانە اڭ شارۋاشىلىعى كوميتەتىنىڭ توراعاسى (08.2009-01.2013); قازاقستان رەسپۋبليكاسى قورشاعان ورتانى قورعاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى (02.2013-08.2014); اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى (08.2014).

ەركەجان ايتقازى,

«ەگەمەن قازاقستان»