كولدىڭ سۋىن شارۋاشىلىق, تۇرمىستىق ماقساتتاردا ۇزدىكسىز پايدالانۋ ءۇشىن سوناۋ 1937 جىلدان باستاپ اۋقىمدى گيدروينجەنەرلىك نىساندار سالىنعان. وسىناۋ سۋ قۇرىلىستارى مەن بوگەتتەر, تارماقتالعان سۋ قۇبىرى جەلىلەرى جانە سورعى ستانسالارى 2012 جىلعا دەيىن ءبىر دە ءبىر جاڭارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەگەندىكتەن, اپاتتىق جاعدايعا جەتكەن. سونىڭ سالدارىنان شالقار كولى ايدىنىنىڭ وتىز پايىزدان استامىن سۋ وسىمدىكتەرى باسىپ كەتكەن, ال كولدىڭ تۇبىندە 1,5 مەتر تۇنبا جينالعان.
وتكەن جىلدارى كولدىڭ سۋ قورى 25 ملن تەكشە مەتردى قۇراسا, بۇگىنگى كۇنى 6-7 ملن تەكشە مەتردەن اسپايتىن سۋ قالعان. ءبىر كەزدەرى كولدىڭ تەرەڭدىگى 15 مەترگە جەتسە, بۇگىنگى كۇنى سۋ دەڭگەيى 5 مەترگە دەيىن تومەندەگەن.
بۇل احۋالدى توتەنشە اپات سانايمىز. اقتوبە وبلىسىنىڭ بيلىك پەن قۇزىرلى مەملەكەتتىك ورگاندارى ماسەلەنى ءوز تاراپىنان شەشۋگە تىرىسىپ كەلەدى. 2006 جىلى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن شالقار كولىنىڭ ءتۇبىن تازارتۋ جانە گيدروتەحنيكالىق قۇرىلعىلارىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جونىندە ەكى تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمە (تەن) جاسالىپ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ رەسپۋبليكالىق باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا ءىس-شارالار جوسپارىنا ەنگىزىلگەن.
بىراق ايتىلعان باعدارلاما تولىق قارجىلاندىرىلماعاندىقتان شالقار كولى جوبالارى بويىنشا قاراجات بولىنبەگەن. وسىعان بايلانىستى قاراجاتتى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن كەزەڭ-كەزەڭمەن ءبولۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان. 2010-2012 جىلدار ارالىعىندا كولدىڭ گيدروتەحنيكالىق قۇرىلعىلارىن قايتا قۇرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, 204,3 ملن تەڭگە يگەرىلگەن.
2011 جىلى «اقتوبە وبلىسى شالقار اۋدانىنداعى شالقار كولىنىڭ ءتۇبىن تازارتۋ» جوباسىنا تۇزەتۋ جۇرگىزىلىپ, تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمە بارلىق قاجەتتى كەلىسىمدەر مەن مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتكەن. الايدا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ مۇمكىندىگى جەتكىلىكتى بولماعاندىقتان, نەگىزدەمەنىڭ كەيبىر تالاپتارىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن قارجىلاندىرۋ تۋرالى ۇسىنىس-تالاپتار بىرنەشە رەت سالالىق مينيسترلىكتەرگە جولدانعان. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن بۇل ماسەلە شەشىمىن تاپپاي كەلەدى.
سونىمەن بىرگە وتكەن مەرزىم ۋاقىتىندا تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمە ازىرلەۋ بارىسىنداعى ينجەنەرلىك-گەولوگيالىق زەرتتەۋلەر ەسكىرگەندىكتەن, زەرتتەۋ جۇمىستارىن قايتا جاساۋ قاجەتتىلىگى تۋىندادى. سوندىقتان 2017 جىلى جاڭادان تەن ازىرلەۋگە وبلىستىق بيۋدجەتتەن 30,5 ملن تەڭگە كولەمىندە قاراجات بولىنگەن. قازىرگى تاڭدا جوباعا ءتيىستى مەملەكەتتىك ساراپتاما جاسالۋدا. جوبانىڭ الدىن الا قۇنى 3 149,9 ملن تەڭگەنى قۇرايدى.
وسى سۋ ايدىنىنىڭ بارلىق ارال ايماعى ءۇشىن قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەندىگىن ەسكەرە وتىرىپ, ءبىز پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆقا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, شالقار كولىنىڭ ءتۇبىن تازارتۋ جوباسىن ءارى قاراي جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە ىقپال ەتۋىن سۇرادىق.
مارات تاعىموۆ,
سەنات دەپۋتاتى
