اڭگىمەمىزدى ارىدەن باستايىق. وتكەنگە زەر سالساق, 1945-1992 جىلدار ارالىعىندا كسرو چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى 47 مارتە جەلبىرەگەن ەكەن. سول ارالىقتا قازاقستاننىڭ ەركىن كۇرەس شەبەرلەرى 8 التىن, 10 كۇمىس جانە 12 قولا مەدالدى يەلەندى. بارلىعى – 30 جۇلدە. وكىنشتىسى, سول جۇلدەلەردىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى عانا ءوز قانداستارىمىزدىڭ ەنشىسىندە. تارقاتىپ ايتساق, كسرو چەمپيونى اتانۋ باقىتى بار-جوعى ءۇش قازاققا بۇيىرعان ەكەن. ولار – امانكەلدى عابساتتاروۆ (1962 جىل), ابىلسەيىت ايحانوۆ (1963) جانە امانجول بۇعىباەۆ (1973).
ابىلسەيىت (1962) پەن امانجول (1972) اعالارىمىز وداق بىرىنشىلىگىندە تاعى ءبىر رەتتەن كۇمىس مەدالدى مويىندارىندا جارقىراتتى. 1975 جىلى رامازان نۇرمانوۆ جانە 1979 جىلى مالىك نادىربەكوۆ ءدال سول مەجەگە جەتتى. ال قولا مەدالدى يەلەنگەندەر قاتارىندا سەيىتجان ابدىكارىموۆ پەن امانجول بۇعىباەۆ (1966), سايلاۋ مۇقاشەۆ (1973), رامازان نۇرمانوۆ (1974) جانە ماۋلەن مامىروۆ (1991) سىندى ساناۋلى عانا ساڭلاقتارىمىز بار. وسى ورايدا, مىنا ءبىر جايتتى ەسكەرە كەتكەن ءجون: 1963, 1975, 1979 جانە 1991 جىلى كسرو چەمپيوناتىمەن قوسا كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسى قاتار وتكىزىلدى. سول كەزدەرى جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن بالۋاندارعا سپارتاكيادانىڭ جۇلدەسى دە بۇيىردى.
ەركىن كۇرەستەن قازاقستان قۇراماسى جوعارىدا اتالعان تابىستارعا 1962-1980 جىلدار ارالىعىندا قول جەتكىزگەن ەكەن. ول كەزدەرى ءبىزدىڭ كوماندانى قابدەن بايدوسوۆ پەن پەتر ماتۋششاك سىندى ءوز كاسىبىنىڭ ناعىز بىلگىرلەرى جاتتىقتىردى. جەتپىسىنشى جىلداردىڭ بەل ورتاسىندا رەسپۋبليكا سپورتىن باسقارعان ازاماتتارمەن ءتىل تابىسا الماي, ەكەۋى دە قىزمەتىنەن كەتتى. سول كەزدەن باستاپ ەركىن كۇرەس قۇلدىراۋ كەزەڭىن باسىنان كەشىردى. 1981-1991 جىلدار ارالىعىندا قازاقستاننىڭ بىردە-ءبىر ورەنى كسرو چەمپيوناتىندا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلە المادى.
ارادا باقانداي 10 جىلدان اسا ۋاقىت وتكەندە عانا سول ساتسىزدىكتىڭ سەڭى بۇزىلدى. 1991 جىلى زاپوروجەدە ۇيىمداستىرىلعان وداق بىرىنشىلگى مەن كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىندا اسا دارىندى بالۋان ماۋلەن مامىروۆ جۇلدەگەرلەر ساناتىنان كورىنىپ, ۇزىلگەن ءداستۇردى قايتا جالعاستىردى. العاشقى جارىستا ول – قولا, ەكىنشىسىندە كۇمىس مەدالدى يەلەندى. ال 1990 جىلى تبيليسيدە كسرو كۋبوگىن ولجالاسا, 1992 جىلى ماسكەۋدە تمد بىرىنشىلىگىنىڭ كۇمىس جۇلدەسىن ەنشىلەدى.
تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن دە «جاعدايىمىز كەرەمەت بولدى» دەپ ايتۋ قيىن. وسى كۇنگە دەيىن ەركىن كۇرەستەن قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قۇراماسى التى وليمپيا ويىندارىنا قاتىسقانىمەن, سول جارىستاردا ەكى قانداسىمىزدىڭ عانا جۇلدەگەرلەر ساناتىنان كورىنۋگە قارىم-قابىلەتى جەتتى. ولار – ماۋلەن مامىروۆ (1996) پەن اقجۇرەك تاڭاتاروۆ (2012).
جالپى ماۋلەن مەن اقجۇرەكتىڭ اراسىندا كوپ ۇقساستىق بار. ەكەۋى ءۇشىن دە وليمپ شىڭىنا باستار جول وڭاي بولعان جوق. ماسەلەن, وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىنداعى ەلدەگى ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ وتە قيىن بولعانى بارشاعا ءمالىم. ماۋلەننىڭ ناعىز كەمەلدەنگەن شاعى وسى كەزەڭمەن تۇسپا-تۇس كەلدى. ەگەر دەر كەزىندە جانىنان جاناشىر اعالارى تابىلماعاندا, باتىر ۇلدىڭ سپورتتىق مانسابى قالاي بولارى, ءبىر اللاعا ايان؟!
ال اقجۇرەكتىڭ لوندون وليمپياداسىنا بارۋ-بارماۋى سوڭعى كۇندەرگە دەيىن بەلگىسىز بولدى. كەيبىر ماماندار 66 كيلو سالماقتا لەونيد سپيريدونوۆتىڭ ەل نامىسىن قورعاعانىن قالادى. ياكۋتيادان كەلگەن جىگىتتىڭ ىعىنا جىعىلعاندار قاتارى از بولعان جوق. دەسەك تە سوڭعى ساتتە سول كەزدەگى ۇلتتىق قۇرامانىڭ باس باپكەرى التاي تاناباەۆ ءوزىنىڭ كەسىمدى ءسوزىن ايتىپ, قانداسىمىزعا سەنىم ارتتى.
وليمپيا ويىندارى بارىسىندا ماۋلەن دە, اقجۇرەك تە تورەشىلەر تاراپىنان تەپەرىش كوردى. ەستەرىڭىزدە بولار, 1996 جىلى اتلانتاداعى دودانىڭ العاشقى اينالىمدارىنىڭ بىرىندە مامىروۆتىڭ جولى داڭقتى ۆالەنتين يوردانوۆپەن قيىستى. بەلدەسۋ بارىسىندا قازاقتىڭ قۇرعان «قاقپانىنا» ءتۇسىپ, شاراسىز كۇي كەشكەن بولگاريا بالۋانى تورەشىلەر كومەگىنىڭ ارقاسىندا عانا باسەكەنى جالعاستىرۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. قازىلاردىڭ سول ورەسكەل قاتەلىگى سالدارىنان ماۋلەن قولدا تۇرعان جەڭىستى ۋىسىنان شىعارىپ الدى. دەسەك تە قولا مەدال ءۇشىن تالاستا قازاق بالۋانى جاسىنداي جارقىراپ, كوزدەگەن ماقساتىنا قول جەتكىزدى.
اقجۇرەك 2012 جىلعى وليمپيادانىڭ جارتىلاي فينالىندا سۋشيل قۇمارمەن كەزدەستى. العاشقى ەكى كەزەڭدە تارازى باسى تەڭ ءتۇسىپ, شەشۋشى تۇستا اقجۇرەك العا شىقتى. قازاققا ءالى جەتپەيتىنىن سەزگەن ءۇندىستاننىڭ وكىلى ارامزا ويىن جۇزەگە اسىرۋعا بەكىندى. ءبىر مەزەتتە قۇمار تاڭاتاروۆتىڭ قۇلاعىن تىستەپ الدى. ول از دەسەڭىز, كوزىن شۇقىدى. سونىڭ بارلىعى تورەشىنىڭ كوز الدىندا جۇزەگە استى. الايدا ول جۇمعان اۋزىن اشپادى. قانسىراعان قانداسىمىز جەڭىلىپ تىندى. سۇمىراي سۋشيل فينالعا جولداما السا, اقجۇرەك قولا مەدال ءۇشىن تالاستى. بۇل رەتتە تاباندىلىق تانىتقان تاڭاتاروۆ تۇركيانىڭ ايگىلى بالۋانى, بەيجىڭ وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى, الەم جانە ەۋروپا چەمپيونى رامازان ءشاحيندى ويسىراتا ۇتتى. مىنە, ەركىن كۇرەستە وليمپيا ويىندارىنىڭ قازاققا بۇيىرعان قوس قولا مەدالىنىڭ تاعدىرى وسىنداي.
الەم چەمپيوناتىندا قازاق بالۋاندارى بار-جوعى 5 رەت ولجاعا كەنەلدى. سول جۇلدەلەردىڭ بارلىعى دا قولا. ونىڭ يەگەرلەرى – ماۋلەن مامىروۆ (1997), داۋلەت نيازبەكوۆ پەن داۋرەن جۇماعازيەۆ (2011), نۇرلان بەكجانوۆ (2016) جانە اقجۇرەك تاڭاتاروۆ (2017).
ال ازيا چەمپيوناتىندا ەسىمدەرى تومەندە اتالعان بالۋاندار جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى:
التىن – ماۋلەن مامىروۆ (1999), نۇرجان قاتاەۆ (2006), داۋرەن جۇماعازيەۆ (2011), راسۋل قاليەۆ (2014), داۋلەت نيازبەكوۆ (2015, 2016, 2018) جانە اقجۇرەك تاڭاتاروۆ (2017).
كۇمىس – نۇرجان قاتاەۆ (2005, 2010), اسەت سەرىكباەۆ (2007), قانات بەردىەۆ (2011), ماقسات داۋىلباەۆ (2012), نۇرلان بەكجانوۆ (2016), جىگەر زاكىروۆ (2016), داۋلەت شابانباي (2016), ازامات داۋلەتبەكوۆ (2017) جانە ادىلەت داۋلانباەۆ (2018).
قولا – نۇرجان قاتاەۆ (2003, 2007), باۋىرجان ورازعاليەۆ (2006), ەرمەك بايدۋاشەۆ (2007), داۋلەت شابانباي (2008, 2009, 2011, 2014), داۋرەن جۇماعازيەۆ (2010), ەرجان دۇيسەنبەكوۆ (2012), راسۋل قاليەۆ (2013), داۋلەت نيازبەكوۆ (2013, 2014, 2017), باقداۋلەت المەنتاي (2016), جاندوس يسمايلوۆ (2018), ازامات داۋلەتبەكوۆ (2018), مەيىرجان ءاشىروۆ (2018) جانە دانيار قايسانوۆ (2018).
ءتورت جىلدا ءبىر وتەتىن سارى قۇرلىقتىڭ باستى دوداسى – ازيا ويىندارىندا قانداستارىمىز نەبارى 1 التىن, 2 كۇمىس جانە 3 قولا مەدالدى ولجالادى. جالعىز باس جۇلدە التىن اسىقتاي ماۋلەن مامىروۆتىڭ ەنشىسىندە. 1994 جىلى حيروسيمادا قارسىلاس شىداتپاعان ماۋلەن 1998 جىلى بانگكوكتا قولاعا قول سوزدى. 2010 جىلى گۋانجوۋدا داۋرەن جۇماعازيەۆ پەن ەرمەك بايدۋاشەۆ ءۇشىنشى ورىنعا تابان تىرەسە, 2014 جىلى ينچحوندا ەسبولات نۇرجۇمباەۆ پەن داۋلەت شابانباي ەكىنشى ساتىعا جايعاستى.
عالىم سۇلەيمەن,
«ەگەمەن قازاقستان»
