ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى اسحات ايماعامبەتوۆ بيىل ۇبت ەلىمىزدە 15-ءشى مارتە وتەتىنىن, 2004 جىلدان بەرى ۇبت-عا 1 ملن 600 مىڭ ادام قاتىسقانىن, جىل سايىن تەستىلەۋدى وتكىزۋ تەحنولوگياسى جاڭارىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بىلتىر جاڭا فورماتقا كوشكەن ۇبت-دا بيىل وزگەرىس جوق. ۇبت-عا قاتىسۋعا وتىنىشتەردى تىركەۋ 10 ناۋرىز بەن 10 مامىر ارالىعىندا جۇرگىزىلدى. ال تەستىلەۋ ۋاقىتى 20 ماۋسىمنان 1 شىلدەگە دەيىنگى ونكۇندىككە بەلگىلەندى.
ا.ايماعامبەتوۆ مينيسترلىك وكىلدەرىنىڭ وڭىرلەردى ارالاپ, اتا-انالارمەن, مۇعالىمدەرمەن بىرگە ۇزاق تالقىلاۋلارىنىڭ ناتيجەسىندە پارلامەنتتە ء«بىلىم تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەنىن, بۇل بويىنشا ۇبت بايقاۋىندا «التىن بەلگى» يەلەرىنىڭ جيناعان بالى وزگەلەرمەن تەڭ بولعان جاعدايدا عانا باسىمدىققا يە بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. بيىل 7 مىڭعا جۋىق «التىن بەلگى» يەلەرى ۇبت-دا باعىن سىناماق. سونداي-اق ۇبت-نى اعىلشىن تىلىندە تاپسىرۋ بويىنشا 200-دەي ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى. ۆيتسە-مينيستر بيىلعى تەستىلەۋ سۇراقتارىنىڭ ساپاسى دا وقۋشىلاردى قاناعاتتاندىراتىن اتاپ ءوتتى. بۇل تاراپتا سوڭعى ەكى جىلدا اپپەلياتسياعا بەرۋشىلەر سانى ەكى ەسەگە تومەندەگەن. اعىمداعى جىلى سۇراقتاردى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار جۇمىس اتقارىلدى. اسىرەسە, فۋنكتسيونالدىق ساۋاتتىلىق بويىنشا تەست تاپسىرمالارى الدەقايدا جەتىلدىرىلە ءتۇستى.
ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ۇبت قورتىندىسى بويىنشا رەيتينگ جۇرگىزىلمەيتىندىكتەن وڭىرلەردە مەكتەپتەردىڭ قىزمەتىن ۇبت ناتيجەسى بويىنشا باعالاماۋدى ءوتىندى. ويتكەنى, ۇبت – جوعارى وقۋ ورنىنا وقۋعا تۇسۋشىلەردى ىرىكتەيتىن ەمتيحان. سوندىقتان, مەكتەپ ءبىلىمىنىڭ كورسەتكىشى اتتەستاتسيالاۋعا بايلانىستى, دەدى ول. سونداي-اق بالالاردى ۇبت تاپسىرۋعا تىركەۋگە مەكتەپ اكىمشىلىگى جاۋاپتى بولسا, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى, تاسىمالى, جاتىن ورنى مەن تاماقتانۋىنا جاۋاپتى بولماق.
– بيىل ەلباسىنىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى اياسىندا قوسىمشا بولىنەتىن 20 مىڭ گرانتتىڭ 11 مىڭى تەحنيكالىق ماماندىقتارعا بولىنەدى. سوندىقتان وقۋشىلاردىڭ تاڭداۋ ءپانىن بەلگىلەۋى وتە ماڭىزدى. تاعى ءبىر ەسكەرەر دۇنيە, تالاپكەرلەر تەستىلەۋ پاراعىن تولتىرۋدا قاتەلىكتەرگە بوي الدىرىپ جاتادى. بۇل رەتتە بيىل ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعىنىڭ وڭىرلەردەگى فيليالدارىنا سىناما تەستىلەۋ پاراقشالارى جىبەرىلىپ, وعان وقۋشىلار بەلسەندى تۇردە قاتىستى. ال اقىلى بولىمدە وقۋ ءۇشىن ۇبت-نى تامىز ايى مەن كەلەر جىلدىڭ قاڭتارىندا قايتا تاپسىرۋعا بايلانىستى وزگەرىستەر بولعان جوق. سونداي-اق تالاپكەرگە باسقا جوعارى وقۋ ورنىندا تاپسىرعان شىعارماشىلىق ەمتيحان ناتيجەسى بويىنشا اقىلى بولىمگە وقۋعا مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر, دەدى ا.ايماعامبەتوۆ.
ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى رامازان الىمقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىل تەست سۇراقتارىنىڭ 50 پايىزى جاڭارتىلدى. بىلتىر 40 مىڭ سۇراق بولسا, بيىل 119 مىڭ سۇراق بار. ونىڭ ىشىندە 3 مىڭداي سۇراق اعىلشىن تىلىندە. وسى 119 مىڭ سۇراقتىڭ ىشىندە 11 پايىزى فۋنكتسيونالدىق ساۋاتتىلىق بويىنشا, ال 37 پايىزى ءبىر نەمەسە بىرنەشە دۇرىس جاۋاپتارعا قۇرىلعان سۇراقتار. بۇگىنگى تاڭدا 94 072 تۇلەك ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋگە ءوتىنىش بەرگەن, ولاردىڭ ىشىندە 73 مىڭى قازاق تىلىندە تاپسىرادى. بۇل – 80 پايىزعا جۋىق كورسەتكىش. ال جالپى مەكتەپ بىتىرەتىن تۇلەكتەر سانى 146 مىڭ, ولاردىڭ 69 پايىزى تەستىلەۋگە قاتىسۋعا ءوتىنىش بەردى», دەدى ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ر.الىمقۇلوۆ.
اعىمداعى جىلى ۇبت 167 ورتالىقتا وتەدى. ال ءار پاننەن شەكتەۋلى بالل – 60. اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ۆەتەرەناريا بويىنشا شەكتى بالل – 60, ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن مەديتسينا ماماندىقتارىنا شەكتى بالل – 65 بالدى قۇرايدى. بۇگىندە 327 مىڭ ءوزىن ءوزى بايقاۋ تەستىلەۋى وتسە, ونىڭ 100 مىڭنان استامى ونلاين جۇيەدە ءوتتى. الدىن الا مالىمەت بويىنشا, ولاردىڭ 30 پايىزى ماتەماتيكا مەن فيزيكا ءپانىن تاڭداپ وتىر. بۇل ءپاندى تاڭداعان تالاپكەرلەر 52 ماماندىق بويىنشا وقۋعا تاپسىرا الادى. ال بۇدان كەيىنگى ورىندا 25 پايىزبەن حيميا مەن بيولوگيا پاندەرى تۇر. تەحنيكالىق ماماندىقتارعا گرانتتاردىڭ كوبەيۋىنە بايلانىستى اتالعان پاندەردى تاڭداۋشىلار قاتارى وسە ءتۇسۋى ءتيىس.
جىل سايىن ورتا ەسەپپەن مينيسترلىكتەردىڭ 1800-دەي وكىلى وڭىرلەرگە ۇبت بارىسىن قاداعالاۋعا جىبەرىلىپ, 1,5 مىڭداي اۋديتوريا قولدانىلادى. بىلتىر اۋديتوريالاردان تىكەلەي ونلاين ترانسلياتسيا جۇيەسى ەنگىزىلگەنى بەلگىلى. بۇل ۇبت-نىڭ اشىق, ءادىل ءوتۋىن قامتاماسىز ەتەدى. بىلتىر ونلاين كورسەتىلىم 35 پايىزعا قولدانىلسا, بيىل تسيفرلاندىرۋ اياسىندا بۇل كورسەتكىش ارتا تۇسپەك. ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى تەستىلەۋ كەزىندە كەيبىرەۋلەردىڭ ءار جەردەن قۇراعان تەستىلەۋدىڭ جاۋاپتارىن ساتاتىنىن, الايدا «مەملەكەتتىك قۇپيا تۋرالى» زاڭعا سايكەس ەشبىر جاۋاپ الدىن الا بەرىلمەيتىندىكتەن اتا-انالار مەن تالاپكەرلەردىڭ ونداي الاياقتارعا الدانباۋىن, تەك ءوز بىلىمىنە سەنۋى, بەرىلگەن ۋاقىتتى ءتيىمدى پايدالانۋى كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. بۇل رەتتە بيىلعى تالاپكەرلەر ءۇشىن الاڭدايتىن ەشتەڭە جوقتىعىن جەتكىزىپ, بارلىعىنا ساتتىلىك تىلەدى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
