قازاقستان • 20 ءساۋىر, 2018

ەڭبەگى ەلەۋلى قاسىمبەك مەديەۆ

1170 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

سانالى عۇمىرىندا سىندارلى سىرباز تۇلعا­سى­مەن, كوركەم مىنەز, كەڭ دۇ­نيە­تانىمى, بيىك ما­دە­ني­ەت تى­لەگىمەن, تەرەڭ دە جان-جاق­تى بىلىمىمەن, حال­قى­نا سى­ڭىرگەن ەرەن ەڭبەگىمەن جۇ­رت قادىرىنە بولەنىپ, ارتىن­دا عي­براتتى تاعىلىم, ونە­گە­لى ءىز قالدىراتىن نەگىزى تەك­تى, بەينەسى بەكزات, رۋ­حى اسقاق, ارى كىرشىكسىز, كو­ڭىل­ى پاك دەگدارلار بولادى. ولاردى ەل «اسىلدىڭ سى­نىعى» دەپ ۇرپاقتارىنا ۇل­گى ەتىپ, كوزكورگەندەر ەل­گە ول­گەنشە ۇلاعاتىن قاس­تەر­لەپ سۇيسىنە ەستەرىنە الا­دى. ادام تىرشىلىگىنىڭ ما­عىنا-ما­ندىلىگى دە, باعى مەن با­قى­تى دا, ارمانىنىڭ با­يان­دىلىعى دا وسىندا.

ەڭبەگى ەلەۋلى قاسىمبەك مەديەۆ

تۇلعالارعا لايىقتى قۇرمەت كورسەتۋ – قوعامنىڭ پارىزى. وسىن­داي تۇلعالاردىڭ ءبىرى – قاسىمبەك مەدي ۇلى مەديەۆ. 

مەن ۇلىتاۋ ءوڭىرىنىڭ تۋماسىمىن. اكەم دە, انام دا قاراعاندى مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىن بىتىرگەن ۇستازدار. اكەم سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرى, 40 جىل سانالى ءومىرىن ۇرپاق تاربيەسىنە ارنادى. انام 1955 جىلى اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ جولداماسىمەن جاڭادان اشىلىپ جاتقان ميبۇلاق اۋىلىنا قاراستى №20 اقكەڭسە سەگىزجىلدىق مەكتەبىنە ديرەكتور بولىپ تاعايىندالادى. سول جەردە تۋىپ-ءوسىپ, 1982 جىلى جەزقازعان پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىن ءبىتىرىپ, ەڭبەك جولىن ءوزىم بىتىرگەن №9 ميبۇلاق ورتا مەكتەپتە باستادىم. وزىمە ساباق بەرگەن ۇس­تازدارىممەن بىرگە جۇمىس جاسادىم. 1986 جىلى مەكتەپ ديرەك­تو­رى­نىڭ تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىن­با­­سارى بولىپ جۇرگەنمىن. وسى جىل­دىڭ قاڭتار ايىندا جاڭادان ساي­لانعان جەزدى اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قاسىمبەك مەدي ۇلى جۇمىس سا­پا­رىمەن ءبىلىم مەكەمەسىنىڭ ما­تە­­ريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىمەن, وقۋ-تاربيە جۇمىستارىنىڭ جاع­دايىمەن تانىستى. مەكتەپ جا­نىنداعى ينتەرناتتى ارالاپ شوپانداردىڭ بالالارىنىڭ تى­نىس-تىرشىلىگىمەن تانىستى. ابزال اعا­مەن تانىستىعىمىز وسىلاي باس­تالدى.

1986 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا جەزدى اۋداندىق كومسومول كوميتەتىنە حاتشى بولىپ سايلاند­ىم. سودان بەرى 32 جىل ۋاقىت ءوتىپ­تى. وسى مەرزىمدە اۋداندىق پار­تيا كوميتەتىنىڭ حاتشىلارى: قوعام قايراتكەرى مۇحانبەت كو­پەەۆ, مايرا سەركەباەۆا, مارقۇم امان­جول كەنجەباەۆ ەڭبەك ەتتى. ول كەزدە جەزدى اۋداندىق كومسومول كوميتەتىن قازىرگى پارلامەنت سە­ناتىنىڭ دەپۋتاتى, ىسكەر باسشى, بىلگىر ۇيىمداستىرۋشى رىس­قا­لي قالياكبار ۇلى ابدىكەروۆ باس­­قاردى. وسىنداي ازاماتتارمەن بىر­گ­ە ەلدى كوركەيتۋ جولىندا قويان-قولتىق جۇمىس ىستەدىك. 

اۋداندىق كومسومول كومي­تە­تىنىڭ جاستار اراسىنداعى جۇ­مىس­تارى وبلىس كولەمىندە ال­دىڭ­عى قاتاردا بولدى. تۋراسىن ايتقاندا, كومسومول ءومىر جانە تاربيە مەكتەبىنە اي­نالدى. بو­لاشاق ەل تۇتقاسىن ۇس­تاعان ازاماتتار وسى ۇيىمنىڭ ارقاسىندا شىڭدالدى. سول كەزدە وبلىس, قالا, اۋدان كولەمىندە كوم­سومول كوميتەتتەرىندە قاتار ەڭ­­بەك ەتكەن قىز-جىگىتتەر: ەرلان قو­­شانوۆ, سەرىك شايداروۆ, قانات بال­ماعانبەتوۆ, جاعىپار باباتاەۆ, ءداۋ­ىر ورازبەكوۆ, سالتانات ابەۋ­و­ۆا, الما قۇلجانبەكوۆا, پەرۋزا ابا­ەۆا, ت.ب. قازىرگى كەزدە ءار سالادا جە­مىس­تى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. 

جەزدى اۋدانى – اۋىل شارۋا­شى­لىعى جان-جاقتى دامىعان ءىرى اۋدان­داردىڭ ءبىرى. اۋدانعا كەلگەن كۇننەن باستاپ قاسىمبەك مەدي ۇلى ءوزى­نىڭ ىسكەرلىگىن ۇيىمداستىرۋ قابى­لە­تىنىڭ جوعارى ەكەندىگىن تانى­تا ءبىلدى. ماڭايىنا تەك ىسكەر, جۇمىس ىستەيتىن كادرلاردى جينادى. ۋاقىتپەن قاتار ءجۇرۋ, زامان تا­­لاپ­تارىنا ساي بولۋ, جۇمىسقا بار ءبى­لىمىن, تاجىريبە مەن جانىن سالۋ قىز­مەت اتقارۋ كەزەڭى بارىسىندا ايقىن كورىندى.

اۋدان ەكونوميكاسى مەن مادە­ني­ەتىنىڭ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك-تۇر­مىس­تىق جاعدايىنىڭ جاقسارۋىنا, اۋىل ءومىرىنىڭ گۇلدەنۋىنە قولىنان كەل­­گەن كومەگىن اياعان جوق. ەلدى ­مە­كەندەردى ساۋلەتتەندىرۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. اۋدان ورتالىعى ادام تانىماستاي بولىپ وزگەردى. كو­شە­لەر مەن ۇيلەر تارتىپكە كەلتىرىلدى, كو­شە­لەر اسفالتتالىپ, قىزىل-جا­سىل­دى شامدار ورناتىلدى. اۋ­دان جوعارى ءۆولتتى ەلەكتر ەنەر­گياسىنا قوسىلىپ, تەلەديدار مۇ­نا­راسى ورناتىلدى, جاڭادان ۇي­لەر سالىندى. بايقوڭىر, پيونەر, قا­راقۇم سوۆحوزارالىق تاس جولدار پاي­دالانۋعا بەرىلدى. بالالارعا ار­نال­عان «ەرتەگىلەر قالاشىعى» بوي تۇزەدى. تىكەلەي باسشىلىعىمەن اۋدان ورتالىعىندا ۇلى وتان سو­عىسىندا قازا تاپقان جاۋىنگەر­لەر­گە ەسكەرتكىش ورناتىلىپ, «داڭق» اللەياسى اشىلدى. اۋدان, قا­لا­لىق ءبىرىنشى حاتشىلاردىڭ تا­جىريبە الماسۋ وبلىستىق سەمينار­لا­رى, رە­سەيدىڭ قازاقستانداعى ون­كۇن­دى­گىنە ارنالعان فەستيۆالدەر وتكىزىلدى. قاسەكەڭ باسقارعان جىل­دارى وبلىس, رەس­پۋبليكا بويىنشا كورسەتكىشى ەڭ جوعارى اۋىل شارۋاشىلىعى, ونىڭ ىشىندە مال شارۋاشىلىعى دا­مىعان اۋدانداردىڭ بىرىنە اينالىپ, ءار ساۋلىقتان ءجۇز قوزى الىندى. اۋىسپالى قىزىل تۋدى ۇنەمى جە­ڭىپ الىپ وتىردى. 

جەزدى اۋدانىن باسقارعان كەزەڭ قاسىمبەك مەدي ۇلىنىڭ شىرقاۋ شاعى بولدى. سونىڭ ايعاعى كەڭەس وداعىندا ماسكەۋدە وتكەن ءحىح پارتيا كونفەرەنتسياسىنا جەزقازعان وبلىسىنان ەكى دەلەگات سايلانسا, سونىڭ ءبىرى – قاسىمبەك مەديەۆ. بۇل اۋداننىڭ ەكونوميكالىق وسۋىنە, مادەني دامۋىنا بەرىلگەن ۇلكەن با­عا ەدى. كەيىن ق.مەديەۆ جەزقازعان وب­لىستىق پارتيا كوميتەتىنە ەكىنشى حات­شى, قازاقستاننىڭ جوعارعى كە­ڭەسىنە ەكى مارتە دەپۋتات بولىپ ساي­لاندى. زەينەتكەرلىككە شىق­قان­عا دەيىن قاراعاندى وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى قىزمەتىن اتقاردى. 

ق.مەدي ۇلىنىڭ اۋداندا اتقار­عان جۇمىسىن ايتۋ پارىزىم دەپ بىلە­مىن. ول كىسىدەن ۇيرەنگەنىمىز كوپ. جۇرەگىنىڭ تازالىعى مەن جاس­تار­عا دەگەن رياسىز قامقور پەيىلى مەن ءۇشىن ومىرلىك ونەگە بولىپ قال­دى. بۇكىل ءومىر, ەڭبەك جولى وسى وڭىر­لەردىڭ وركەندەۋىمەن تىعىز باي­لانىستى. شەت اۋدانىنىڭ اۋدان مار­تە­بەسىن ساقتاپ قالۋى دا ق.مە­دي­ ۇلىنىڭ ەڭبەگى دەر ەدىم. وسىنداي حال­قى ءۇشىن قالتقىسىز قىزمەت ەت­كەن ازاماتتارعا قانداي قۇرمەت كور­سەتسەك تە جاراسادى ەمەس پە! 

نۇرحان جولاشار
جەزقازعان قالاسى

سوڭعى جاڭالىقتار