ءار ۇلتتىڭ ءوزىنىڭ عاسىرلار بويى قالىپتاسقان اسىل ويلارى مەن ىزگى امالدارىن جانە دە جاقسى كىسىلىك ءبىتىم-بولمىسىن, سالتى مەن ءداستۇر, عۇرپىن ساقتاۋ بۇگىنگى كۇنى جالپى ادامزاتتىق ۇلكەن ماسەلەگە اينالىپ وتىر.
ەلباسىمىزدىڭ «مەن قازاقستاندىقتاردىڭ ەشقاشان بۇلجىمايتىن ەكى ەرەجەنى ءتۇسىنىپ, بايىبىنا بارعانىن قالايمىن. ءبىرىنشىسى – ۇلتتىق كود, ۇلتتىق مادەنيەت ساقتالماسا, ەشقانداي جاڭعىرۋ بولمايدى. ەكىنشىسى – العا باسۋ ءۇشىن ۇلتتىڭ دامۋىنا كەدەرگى بولاتىن وتكەننىڭ كەرتارتپا تۇستارىنان باس تارتۋ كەرەك» دەگەن قاعيداسى ءبىزدىڭ ۇلتتىق جاڭعىرۋىمىزدىڭ باستى ءارى ماقساتتى مىندەتىمىزگە اينالۋى قاجەت. بۇل جاعداي ءبىزدىڭ ۇلتتىق سانامىزدىڭ كەمەلدەنە تۇسۋىنە, كوكجيەگىنىڭ كەڭەيۋىنە, بۇگىنگى جانە كەلەر زامانداردىڭ تالابىنا ساي بولۋىمىزدىڭ العىشارتتارىنىڭ ءبىرى ەكەندىگىن ۇعىنا تۇسكەنىمىز ابزال.
ۇلتتىق جاڭعىرۋ زاڭعا باعىنۋدان باستالادى. ءوز ەلىنىڭ اتا زاڭىنا باعىنباعان ۇلتتىڭ بولاشاقتا بارار جولى دا الىس بولمايدى. سوندىقتان ەلىمىزدىڭ سوت بيلىگى دە ۇلتتىق جاڭعىرۋ ماسەلەلەرىنە ءمان بەرۋدە.
شىن مانىندە, قوعام جاڭعىرۋى ءۇشىن – ونى بەلسەندىلىكپەن اتقاراتىن ادامنىڭ ساناسى جاڭعىرۋى كەرەك. قوعامدىق سانا جاڭعىرماي, ادامنىڭ بولمىس-ءبىتىمى وزگەرمەيدى, رۋحاني تۇرعىدا تۇلەي المايدى. ونىڭ باستاۋ-بۇلاعىندا حالقىمىزعا ءتان ۇلتتىق سالت-داستۇرلەر تۇرعانى انىق. ەلباسى دا رۋحاني تۇلەۋدىڭ تامىرىن تاپ باسىپ, باعىت-باعدارىن ايقىنداپ, دامۋ جولدارىن ناقتىلاپ بەردى. مىسالى, ول ءوز ەڭبەگىندە «ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرىمىز, ءتىلىمىز بەن ادەبيەتىمىز, جورالعىلارىمىز, ءبىر سوزبەن ايتقاندا ۇلتتىق رۋحىمىز بويىمىزدا ماڭگى قالۋعا ءتيىس», دەپ تۇجىرىمدادى. قازاقستاننىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ ساناسىندا جاڭا سەرپىلىس بولۋ ءۇشىن, ول ءوزى ەڭبەك ەتەتىن سالادا رۋحاني جاڭعىرۋدى باستان وتكەرۋى ءتيىس. ماسەلەن, سوت جۇيەسىنىڭ رۋحاني ورلەۋىنىڭ التىن ارقاۋى, ومىرشەڭ وزەگى – بيلەردىڭ ءادىل تورەلىگىندە, شەشەندىك ونەرىندە جاتىر. بالا جاستان ادال تۇرىپ, اق سويلەۋدى ار-ۇياتتىڭ ولشەمى دەپ بىلگەن بالا بيلەر ساقا بيلەردىڭ ونەگەسىن الىپ, ءادىل بيلىكتىڭ الىپپەسىن ەرتە جاستان-اق تەرەڭ مەڭگەرگەن. بۇكىل ءبىر ەلدىڭ داۋىن ءبىر اۋىز سوزبەن ءادىل شەشە بىلگەن, تۋعانىنا تارتپاي, تۋراشىل دانا شەشىم شىعارعان سۇڭعىلا بيلەر ەل ىشىندە از بولماعان. سوناۋ مايقى بي زامانىنان حالىققا كەڭ تاراعان ءادىل بيلەردىڭ ونەگەلى بيلىك شەشىمدەرى عاسىرلار بويى ۇلگىگە اينالىپ كەلدى.
زامانا كوشىمەن ىلەسىپ بىزگە جەتكەن ءادىل قازى, ادال بيلەر جۇرگىزگەن سوت شەشىمدەرى ءالى كۇنگە دەيىن ءوز ماڭىزدىلىعىن جويعان جوق. ولار ۇستانعان يماندىلىق, ادالدىق, ادىلدىك, تۋراشىلدىق ءپرينتسيپىن بۇگىنگى سۋديالار دا مىقتاپ ۇستانعانى ابزال.
شەشەندىك ونەر مەن ءادىل بيلەرىمىزدىڭ باي تاجىريبەلەرى تۋرالى جاستارعا نەعۇرلىم تەرەڭ ۇعىندىرعان ءجون. اسىرەسە بولاشاقتا زاڭگەر بولامىن, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا ەڭبەك ەتەمىن دەپ الدىنا ۇلكەن ماقسات قويعان جاس بۋىنعا بيلەردىڭ ونەگەلى جولىن وقىتىپ, شەشەندىك ونەرگە باۋلىپ, ارنايى كۋرستار وقىتىلۋى قاجەت.
تەگىندە, قازاقتىڭ شەشەندىك ونەرىن بارىنشا مەڭگەرىپ, بيلەر سوتىنىڭ باي داستۇرىنە ساي, ار مەن ادامگەرشىلىك ولشەمىنەن اتتاماۋ ابزال. ەكى تاراپ تا ءادىل بيلىكتىڭ شەشىمىن مويىنداۋى كەرەك. وسىعان قوعام بارىنشا دايىن بولعانى ءجون. بۇل ءبىزدىڭ داستۇرىمىزدە بۇرىننان بار ءۇردىس. اتا-بابا قانىمەن بويىمىزعا سىڭگەن قۇندىلىقتاردىڭ بىرىنەن سانالادى. ويتكەنى بۇرىنعىلار بيلەر ءسوزىن تىڭداپ, ايتقانىن ەكى ەتپەگەن. بۇگىن دە ەكى جاق پسيحولوگيالىق جاعىنان دايىن بولىپ, ءادىل سوت شەشىمىن مۇلتىكسىز ورىنداۋى ءتيىس. وسىلايشا سوتقا جۇگىنگەن ادامداردىڭ قۇقىقتىق مادەنيەتى ارتقان سايىن, سوت جۇيەسىنە دەگەن سەنىمى دە نىعايادى, زاڭدى سىيلاۋعا ماشىقتانادى. وسى ءۇردىس ەلباسى ايتقانداي, ءادىل سوت جۇيەسىنە دەگەن ەل-جۇرتتىڭ قۇرمەتىن ارتتىرا تۇسپەسە, كەمىتپەيدى. سوندىقتان ءبىرتۇتاس ۇلتتى قالىپتاستىرۋ اياسىندا تاريح تەرەڭىنە كوز جىبەرىپ, ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق سالت-داستۇرىمىزدە مىزعىماستاي ساقتالعان بيلەر سوتىنىڭ ءادىل تورەلىگىنەن تاۋسىلماس تاعىلىم العانىمىز دۇرىس بولار ەدى. ياعني بۇگىندە ءتول تاريحىمىزعا, سان عاسىر جالعاسىن تاپقان ۇلتتىق ادەت-عۇرپىمىزعا بارىنشا دەن قويۋ ارقىلى جاس بۋىندى, ءبىرتۇتاس ونەگەلى ۇلت وكىلدەرىن تاربيەلەۋ قاجەتتىگى كۇن تارتىبىنەن تۇسپەۋى كەرەك. ەلباسىمىز ايتىپ وتىرعان قازاقستاندىق بىرەگەيلىك, بولاشاقتىڭ ءبىرتۇتاس ۇلتىن قالىپتاستىرۋ قاعيداسى سوندا عانا تۇپكىلىكتى شەشىمىن تابادى دەپ بىلەمىز.
ءار ۇلتتىڭ ءوزىنىڭ عاسىرلار بويى قالىپتاسقان اسىل ويلارى مەن ىزگى امالدارىن جانە دە جاقسى كىسىلىك ءبىتىم-بولمىسىن, سالتى مەن ءداستۇر, عۇرپىن ساقتاۋ بۇگىنگى كۇنى جالپى ادامزاتتىق ۇلكەن ماسەلەگە اينالىپ وتىر. ادامزات ءومىرى مەن تۇرمىسىنا عىلىم مەن تەحنيكا جەتىستىكتەرى جانە اقپاراتتار اعىنى ارالاسقالى كەز كەلگەن ۇلتتىڭ ساناسىنا اۋىر سالماق تۇسە باستادى. ول سالماق ۇلتتىڭ ساناسىنا يدەولوگيالىق جانە ساياسي جۇك بولىپ ارتىلعانىن دا باعامدار ەدىك.
ارينە ءبىز بەيبىت ءومىردى دە, كەز كەلگەن حالىقتىڭ وزىنە ءتان ارى مەن ۇياتىن, ءبىتىم-بولمىسىن, حالىقتىق سيپاتىن ساقتاپ قالۋدى قارۋلى قاقتىعىستار ارقىلى شەشە دە الماسىمىز انىق. بۇل ورايدا ءبىزدىڭ ەلباسىنىڭ ۇستانىمى, كەز كەلگەن داۋلى ماسەلەنى كەلىسسوزدەر ارقىلى بەيبىت جاعدايدا شەشۋ جانە ەندىگى دۇنيەنى رەۆوليۋتسيالىق جولمەن ەمەس, ەۆوليۋتسيالىق جولمەن وركەندەتۋ ماسەلەسىن تاعى دا العا تارتىپ, ايتىپ وتىرعاندىعى بۇگىنگى جاھاندانۋ زامانىنىڭ الەمدىك ۇستانىمىنا اينالۋى كەرەك.
ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ سانامىز ىسىمىزدەن وزىپ ءجۇرۋى, ياعني ودان بۇرىن جاڭعىرىپ وتىرۋى ءتيىس. ەلىمىزدىڭ ىرگەلى مەملەكەتتەرمەن يىق تەڭەستىرۋ ءۇشىن, رۋحاني جاڭارۋ بىزگە اسا قاجەت!
سالتانات ابىزباەۆا,
اقتوبە قالالىق سوتىنىڭ سۋدياسى
