وسى ورايدا «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا وتاندىق مەديتسيناعا جوعارى تەحنولوگيالى كومپيۋتەرلىك قۇرىلعىلار مەن 3D پرينتينگ ىسپەتتى جاڭا قۇرالداردى ەنگىزۋمەن بىرگە, شەتەلدەگى وزىق ەمدەۋ ورتالىقتارىنان ۇزدىك دارىگەرلەر, بىلىكتى مامانداردىڭ ەلىمىزگە ارنايى شاقىرتۋمەن كەلىپ, شەبەرلىك ساعاتتارىن وتكىزۋى, ءھام تاجىريبە الماسۋى وتە وزەكتى.
بۇل رەتتە ەلباسى بيىلعى ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جولداۋىندا دەنساۋلىق سالاسىنا ەرەكشە توقتالىپ: «مەديتسينادا اۋرۋلاردى دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدىڭ تيىمدىلىگىن ايتارلىقتاي ارتتىراتىن گەنەتيكالىق تالداۋ مەن جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋگە كىرىسۋىمىز كەرەك» دەگەن ەدى. مەملەكەت باسشىسى جۇكتەگەن تاپسىرمانى ورىنداۋعا, ونىڭ ىشىندە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋگە شىعىس قازاقستان وبلىسى دا كىرىستى دەۋگە بولادى.
26 ناۋرىزدا وسكەمەندە العاش رەت روبوتتالعان جۇيەنىڭ كومەگىمەن وپەراتسيا جاسالدى. وبلىس ورتالىعىنداعى №1 قالالىق اۋرۋحانانىڭ روبوتتاندىرىلعان حيرۋرگيا جانە ترانسپلانتاتسيا ورتالىعىندا وسكەمەننىڭ 50 جاستاعى تۇرعىنىنىڭ ءوت جولىنا جاسالعان وپەراتسيا يتالياداعى گابريەلە د’اننۋنتسيو ۋنيۆەرسيتەتى كلينيكاسىنىڭ پروفەسسورى, ميلانداعى «تransEnterix» فيرماسىنىڭ حيرۋرگ كەڭەسشىسى ستەفانو دجيدارونىڭ باسشىلىعىمەن جۇرگىزىلدى.
سوڭعى 8 جىلدان بەرى ەۋروپادا روبوتتاندىرىلعان جۇيەنىڭ كومەگىمەن وپەراتسيا جاساپ جۇرگەن بىلىكتى مامان قازاقستانداعى العاشقى وپەراتسياسىنان سوڭ جۋرناليستەرگە ارنايى سۇحبات بەرىپ, اسەرىمەن ءبولىستى. «مۇنداي وپەراتسيانى جۇرگىزۋ ءۇشىن دارىگەرلەر مەن اسسسيستەنتەر بىلىكتى بولۋى كەرەك. كوماندالىق جۇمىستىڭ ماڭىزى زور. بۇگىن وپەراتسياعا قاتىسقان قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمە, مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرگە العىسىمدى بىلدىرەمىن. سونىمەن قاتار وپەراتسيالىق زالداردىڭ جابدىقتالۋى وتە جوعارى دەڭگەيدە ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. وسىنداي تاماشا قولايلى جاعدايلار مەن بىلىكتى مامانداردىڭ كومەگىمەن وتا ءساتتى اياقتالدى. سىزدەردىڭ دارىگەرلەرىڭىزدىڭ دايىندىعىنا وتە جوعارى باعا بەرەر ەدىم. ولار بۇگىن مەنىڭ جانە روبوتتالعان جۇيەنىڭ كومەگىمەن وتا جاساسا, كەلەسى جولى مەن كومەكشى بولام, بارلىعىن وزدەرى جاسايدى», دەدى شەتەلدىك دارىگەر.
وپەراتسياعا يتاليادان كەلگەن مامانمەن بىرگە وسكەمەندىك دارىگەرلەر دە قاتىستى. سونىڭ ءبىرى – وسكەمەندەگى №1 قالالىق اۋرۋحانانىڭ حيرۋرگى نارتاي تۇراحانوۆ. «بۇگىن – ءبىز ءۇشىن تاريحي ەرەكشە كۇن. مۇنداي وپەراتسيا قازاقستاندا عانا ەمەس, تمد ەلدەرى ىشىندە وسكەمەندە العاش رەت جاسالدى دەۋگە بولادى. مەن بۇل وپەراتسياعا اسسسيستەنت رەتىندە قاتىستىم. وپەراتسيا ءساتتى وتكەن سەكىلدى. بىلتىر ءبىزدىڭ اۋرۋحانانىڭ ءتورت دارىگەرى ەۋروپاعا بارىپ, روبوتتالعان قۇرىلعى كومەگىمەن وپەراتسيا جاساۋدىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرىپ قايتتىق. گەرمانيادا, يتاليادا بولدىق. روبوت كومەگىمەن جاسالاتىن وپەراتسيالاردى كوزىمىزبەن كورىپ قانا قويماي, ءوزىمىز دە وپەراتسيا جاساۋعا قاتىستىق» دەگەن ول وسىنداعى ورتالىقتا مۇنداي وپەراتسيانى ەندى وزدەرى دە جاساي الاتىنىن جەتكىزدى. «شىعىس قازاقستاننىڭ دارىگەرلەرىمەن بىرگە ءوزىم دە يتالياعا بارىپ, روبوتتاندىرىلعان حيرۋرگيانى وقىپ كەلدىم. ءبىز بارعان كلينيكادا ءبىر جىلدا 150 وتا جاسالعان ەكەن. زاماناۋي تەحنولوگيانىڭ ەلىمىزگە, ونىڭ ىشىندە شىعىستاعى ەمحانالارعا ەنگىزىلىپ جاتقانىنا قۋانىشتىمىن», دەيدى الماتى قالاسىنداعى ۇلتتىق حيرۋرگيا عىلىمي ورتالىعىنىڭ اسقازان, وڭەش جانە ىشەك جولدارى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ءادىل اداي ۇلى.
روبوتتالعان جۇيەنىڭ كومەگىمەن جاسالاتىن وپەراتسيانىڭ ەرەكشەلىگى نەدە؟ وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى مارات شورانوۆتىڭ ايتۋىنشا, روبوت كومەگىمەن جاسالاتىن وپەراتسيا اسقان دالدىگىمەن, جاراقاتتىڭ ازدىعىمەن جانە ناۋقاستىڭ تەز ارادا وڭالۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. ماسەلەن, وتىنەن تاس الىنىپ تاستالعان وسكەمەندىك تۇرعىن ەكى-ءۇش كۇننەن كەيىن ەمحانادان شىعۋعا مۇمكىندىگى بار.
قازىر وبلىستا ءوڭىردىڭ دارىگەرلەرىن شەتەلدە وقىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. بىلتىر روبوتتاندىرىلعان جۇيەمەن وپەراتسيا جاساۋدى مەڭگەرۋ ءۇشىن وسكەمەندەگى №1 قالالىق اۋرۋحانانىڭ ءتورت دارىگەرى ميلانعا ەكى اپتالىق وقۋعا بارىپ كەلگەن بولاتىن. وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ جاقىندا شىعىستا ەلىمىزدەگى تۇڭعىش گيبريدتى وپەراتسيالىق زال اشىلاتىنىن, ايماق دارىگەرلەرىن شەتەلدە وقىتۋ جۇمىستارى جالعاسىن تاباتىنىن, بيىل تاعى دا ەكى دارىگەر شەت ەلگە بارىپ وقيتىنىن جەتكىزدى.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
وسكەمەن
