تويعا تىلەك

ساپالى ءبىلىم, سانالى تاربيە جولىندا ەلىمىزدىڭ ۇلىق مەيرامى – تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى ءبۇ­كىل حالقىمىزدىڭ ورتاق مەرەكەسىنە اينالىپ وتىر. بۇل مەرەيتويدى قازاقستاندىقتار ۇلكەن ەڭبەك تابىسى ءۇس­تىندە قارسى الۋدا. ونى رەداكتسيامىزعا كەڭ-بايتاق وتا­نى­مىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن تولاسسىز كەلىپ ءتۇسىپ جات­قان حاتتار لەگى ايعاقتايتىنداي. تومەندە جاريالانىپ وتىرعان حاتتاردا سونداي-اق, قا­زاق ەلىنىڭ مەرەيلى مەرەيتويىنا وراي شىن جۇرەكتەن شىق­­قان تىلەكتەردە جان-جاقتى كورىنىس تاپقان. وسىنىڭ بار­لىعى وتانداستارىمىزدىڭ شاتتىققا تولى كوڭىلدە­رى­­­مەن قاتار, ەلىنە, جەرىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەرىن بىلدىرەدى. ەندەشە, ءبىز دە توي, تويعا ۇلاسسىن, اعايىن, دەيمىز. جۋىردا مەكتەبىمىزدىڭ 15 جىلدىعىن اتاپ وتتىك. ەل مەرەي­تويى­مەن ورايلاس كەلگەن گيمنازيانىڭ اشىلۋ تاريحىنا كوز ءجۇ­گىر­تەر بولساق, جاسامپاز 20 جىلدىق تاريح بەتىنە جازىلعان ءبىر پاراعىنداي سول كۇندەر كوڭىلگە ىستىق سەزىلەدى. 1989 جىلى قالا­لىق №3 ورىس مەكتەبىندە تۇڭعىش قازاق سىنىبى اشىلعاننان-اق بولاشاق ۇرپاق جايىن ويلاعان ەلجاندى ازاماتتار تاراپىنان سولتۇستىك ءوڭىردىڭ ورتالىق قالاسىندا انا تىلىمىزدە ءبىلىم, تاربيە بەرەتىن ۇلتتىق شاڭىراق اشۋ ماسەلەسى ءجيى كوتەرىلە باستادى. تاۋەلسىزدىك جاريالانعان جىلى عيماراتتىڭ ىرگەتاسى قالانىپ, سودان اراعا بەس جىل سالىپ 1996 جىلى جاڭا ۇلگىدەگى 320 ورىندى قازاق مەكتەبى – كلاسسيكالىق گيمنازيا پايدالانۋعا بەرىلگەندە قۋانباعان جان قالمادى. 12 سىنىپ جيناقتالىپ, 266 وقۋشى انا تىلىندە وقۋعا تىلەك ءبىلدىردى. جاڭادان قۇرىلعان ۇجىم كوپ جىل­دىق تاريحى بار ورىس ءتىلدى مەكتەپتەرمەن باسەكەگە تۇسە الاتىن­داي دارەجەگە جەتىپ, كوپشىلىك تىلەگىن اقتاي ءبىلدى. پەداگوگ كادر­لار­دىڭ كاسىبي شەبەرلىگىن جەتىلدىرۋ, جاس ماماندارمەن تولىقتىرۋ باعىتىندا كوپ جۇمىستار اتقارىلدى. ءبىلىم ورداسىنىڭ مارتەبەسى مەن كلاسسيكالىق اتىنا ساي ۇلتتىق-مادەني ورتا قالىپ­تاستى­رىلدى. 15 جىلدا جەتكەن جەتىستىكتەرىمىز كوپ. وسى مەرزىم ىشىندە 17 تۇلەگىمىز «التىن بەلگىمەن» ءبىتىرىپ شىقتى. رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق ءبىلىم بايقاۋلارى مەن وليمپيادالاردا جەڭىمپاز, جۇلدەگەر اتانعاندار از ەمەس. «بولاشاق» باعدارلاماسى اياسىندا جەتى تۇلەگىمىز شەتەلدەردە وقىپ ءجۇر. قازىر گيمنازيادا 800-دەن استام بالا بىرەگەي اقپاراتتىق جۇيە بويىنشا ءبىلىم الادى. 22 سپورت سەكتسياسى جۇمىس ىستەيدى. مادەني جانە پوليمادەني ءبىلىم بەرۋ ارقىلى قازاقستاندىق پاتريوتيزمگە تاربيەلەۋ ءىسى جۇيەلى جۇرگىزىلەدى. «ەجەلگى تۇركى مادەنيەتى», «دۇنيەجۇزىلىك كوركەم ادەبيەت» كۋرستارى ەنگىزىلدى. «ابايتانۋ», «ميراس» « رەسپۋبليكا بايلىعى» تانىمدىق كلۋبتارى جۇمىس ىستەيدى. مۋزىكالىق ستۋدياعا 200-گە جۋىق شاكىرت بارادى. اتا-بابالارىمىز عاسىرلار بويى اڭساپ وتكەن ازاتتىققا بىزدەر جەتىپ وتىرمىز. ەلباسىمىزدىڭ دانا باسشىلىعىنىڭ ارقا­سىن­دا بەيبىت, تاتۋ-ءتاتتى ءومىر كەشىپ, ەرلىگىمىزدى, ەلدىگىمىزدى ءتور­ت­­كۇل الەم تانىدى. پەتروپال قالاسىنىڭ قاق تورىندە ورنالاسقان قازاق گيمنازياسى دا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ءبىر شامشىراعىنداي شۋا­­­عىن جان-جاعىنا شاشىپ, ءبىلىم نارىمەن نۇرلاندىرىپ تۇرعانىن ءبارىمىز ماقتان ەتەمىز. گۇلداراي قاينەتوۆا,  پەتروپاۆل قالالىق كلاسسيكالىق گيمنازيا ديرەكتورى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.   كوكبايراقتى جەلبىرەتەر جاقسىلىق كوبەيسىن ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان تۇستا قازاقستاندا زاۋىت-فابريكالار جوققا ءتان بولاتىن. بارىنىڭ ءوزى جۇمىسىن توقتاتىپ, جۇمىس­­شىلارعا جالاقى بەرە الماي, بانكروتتىقتىڭ الدىندا تۇر ەدى. زەينەتاقىنىڭ زارىق­تىر­عان, جاردەماقىنىڭ جۇيكەنى جۇقارتقان كەزدەرى اعا بۋىننىڭ ءالى ەسىنەن شىعا قويعان جوق. وسىنداي قيىندىقتار جان-جاقتان شىرماپ, حالىقتىڭ تارىعا باستاعان ساتىندە ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكونوميكانى ساۋىق­تى­رۋ شارالارىن باستادى. راس, العاشىندا ەكونوميكاعا قارجى سالۋ وڭاي بولماعانىن دا بىلەمىز. سول سەبەپتەن, شەت ەل ينۆەستي­تسيا­سىن تارتتى, ءىرى مۇناي كەنىشتەرىن شەتەلدىكتەرمەن بىرلەسە يگەرۋگە قادام جا­سادى. مۇنىڭ جەمىسى ءبىر-ەكى جىلدان سوڭ كورىنىپ, تۇ­رالاعان ەكونومي­كانىڭ تامىرىنا قان جۇگىردى. بۇگىن وسىنىڭ ءبارى كورگەن تۇستەي, بىراق قازاقستاننىڭ مەملەكەت رەتىندە قالىپ­تا­سۋىنىڭ تاريحي بەتتەرىنە جازىلعانىن ۇمىتۋدىڭ ءجونى جوق. ءبىز – اعا بۋىن وكىلدەرى وسىنىڭ ءبارىن كوردىك, كوڭىلگە تۇيدىك. كورشى ەلدەردىڭ قازاقستاننىڭ شەت ەل ينۆەستيتسياسىن تارتۋىنا كۇدىكپەن قارا­عانىن دا بىلەمىز. الايدا, كەزىندە قازاقستاننىڭ بولاشاعىنا سەنىمسىزدىكپەن قاراعان كەيبىر مەملەكەتتەردىڭ باس­شىلارى ەندى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جۇرگىزىلگەن رەفورمالاردى, نۇر­­سۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ساياساتكەرلىگىن, ەل باسقارۋداعى تاجىريبەسىن ۇلگى تۇتاتىنىن جاسىرمايدى. وزگە ەلدەر قىزىعاتىنداي قازىر قازاقستاندا ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. كەيبىر ەلدەردە مۇنداي جوبالاردىڭ ءالى قولعا الىنباعانىن ەسكەرسەك, قازاقستاننىڭ, قازاق حالقىنىڭ كەلەشەگى كەمەلدەنە تۇسەتىنىن اركىم-اق ۇعىنۋى كەرەك. مۇنى تاۋەلسىز­دىگىمىزدىڭ مەرەيلى مەرەكەسى قارساڭىندا كەيىنگى تولقىنعا ۇنەمى ايتىپ جۇرەمىز. سەبەبى, وڭ-سولىن ەندى تانىپ جاتقان جاستار قازاقستاننىڭ بۇگىنگى زور جەتىستىكتەرگە قانداي قيىندىقتارمەن قول جەتكىزگەنىن ءبىلۋى قاجەت. اتىراۋ وبلىسىنىڭ ارداگەرلەرى تاۋەلسىزدىك تويى قارساڭىندا جاستا­ر­دىڭ قانىمىزدا بار يبالىعىن, قاراپايىمدىلىق, مەيىرىمدىلىك سەكىلدى اسىل قاسيەتتەرىن اعا بۋىننىڭ تاربيەسى ارقىلى بويعا سىڭىرەتىنىن بىلەدى. سول سەبەپتەن, تاربيەلىك ماڭىزى زور شارالاردى ءجيى ۇيىمداستىرامىز. قاتيموللا ريزۋانوۆ, اتىراۋ وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى.   حالىققا ءمىنسىز قىزمەت ەتۋ ماقساتىمەن قازىردە ەل ءومىرىنىڭ قاي سالاسىندا بولسا دا وڭدى وزگەرىستەر جەتىپ ارتىلادى. ودان پوشتا سالاسى دا كەندە ەمەس. ياعني, ءبىز تەك ەلدى ءتۇرلى باسىلىمدارعا جازدىرتىپ, سونى تاراتۋمەن عانا شەكتەلمەي, باسقا دا قىزمەت تۇرلەرىمەن اينالى­سۋدامىز. ايتالىق, زەينەتكەرلەرگە زەينەتاقىسىن ۋاقىتىندا جەتكىزىپ بەرەمىز. ونىڭ سىرتىندا جەرگىلىكتى تۇرعىنداردان ءتۇرلى تولەمدەردى جانە قابىلداپ الۋدامىز. بىلتىرعى جىلعى تازا پايدامىز 32 ميلليون تەڭگە بولسا, بيىلعى جىلدىڭ وتكەن 9 ايىنداعى بۇل كورسەتكىش 47 ميلليونعا جەتىپ وتىر. ال گازەت تاراتۋ جاعدايىنا كەلسەك, سوڭعى ون جىلدا ەل باسىلىمى «ەگەمەننىڭ» مۇنداعى تارالىمى ەكى ەسەگە ارتىپ, وتكەن جىلى 1500 داناعا جەتتى. بيىل بۇل مەجەدەن دە اسىپ تۇسەتىن سەكىلدىمىز. ال وسىنىڭ ءبارى ەگەمەندىگىمىزدىڭ, ەلدىگىمىزدىڭ ارقاسى. ەندەشە, سول ەگەمەندىگىمىز باياندى بولسىن. ماناربەك مولداراحيموۆ,  سەمەي قالالىق بايلانىس تورابىنىڭ باستىعى.   قىزىلاعاشتىقتار ءدان ريزا ازاتتىقتىڭ اق تاڭى ارايلاپ اتقان مەرەي ءسات كۇن وتكەن سايىن جاقىنداپ كەلەدى. ورايى كەلگەن جۇمىس اۋقىمى دا جالعاسىپ جاتىر. بىرلىگى مەن ىنتىماعى جاراسقان جۇرتشىلىق تياناعى كەلگەن ءاربىر تولىمدى ىستەرگە العىسىن ايتىپ, اعىنان جارىلۋدا. سولاردىڭ قاتارىندا الاپات سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن قىزىلاعاش اۋىلى­نىڭ حالقى دا بار. – وسىلاي دەۋىم تولىق نەگىزدى. ويتكەنى, كوك­تەمگى تاسقىننىڭ سالدارىنان ءبۇتىن ءبىر اۋىلدى سۋ شايىپ, بار جيعان-تەرگەنىمىزدەن ايرىلىپ, سان­سى­راپ قالعانىمىز بۇگىنگىدەي ەسىمىزدە. سول ساتتە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇكىمەتكە جەدەل تاپسىرما بەرىپ, بۇكىل قازاقستان حالقى قول­داۋ كورسەتتى. قايعىمىزعا ورتاقتاستى, بارى­مەن ءبولىستى. «قايعىنى بولىسسە ازايادى» دەگەن وسى عوي. كەشەگى الاپات سۋ تاسقىنىنان جاپا شەك­كەن حالىقتىڭ ءتان جاراسىن ۋاقىت وسىلاي ەمدەدى. بۇگىنگى قىزىلاعاش ەرتەگىدەگىدەي جاڭارعان, جاسارعان. تاۋەلسىزدىك مەرەيىن قۋانىشپەن قار­سى الۋعا جۇمىلعان.  قاز-قاتار تىزىلگەن ادەمى ءۇي­لەر مەن تاقتايدان ءتۇزۋ كوشە, حالىققا مادە­ني-تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتەتىن مەكەن, مەكتەپ, بالالار باقشاسى, تاعىسىن تاعى نىساندار اۋىل اجارىن ايشىقتاي تۇسكەن. ورتالىق كوشە بوي­ىندا سول قيىندىقتى ەسكە سالاتىن ءسابيىن قور­عاۋ­عا ۇمتىلعان انا بەينەسى كەسكىندەلگەن ەسكەرتكىش-بەلگى ورناتىلدى. ساياباق تا جايقالىپ كەلەدى. قىزىلاعاش اۋىلىنداعى قۇرىلىس جۇمىس­تا­رى ساپالى اتقارىلىپ, 465 ءۇي جاڭادان سالىندى. جانە 30 ءۇي كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. وسىنىڭ ءبا­رى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ارقاسى, ەلدەگى بەرەكە-بىرلىك, ىنتىماقتىڭ بەرىكتىگىنەن. مۇنداي ساۋلەتتى اۋىل رەسپۋبليكادا كەمدە-كەم. قازىر حالىققا ۇيلەرىنىڭ قۇجاتتارى راسىمدەلىپ, بەرىلۋدە. بۇعان قالاي قۋانبايسىڭ. جاڭا بالاباقشا پايدالانۋعا بەرىلدى. «نۇر­شۋ­اق» سابيلەر مەكەنىنە بۇلدىرشىندەرىن تاپسىر­عان­دار الاڭسىز ەڭبەككە ارالاستى. ءوزىم نەمەرەلەرىم ايجان مەن ارسەندى باقشاعا اپارىپ, ولاردىڭ حالقىمىزدىڭ سالت-ءداستۇرى مەن ءتىلىن بىلۋىنە اجەلىك ۇلەسىمدى قوسىپ ءجۇرمىن. ءاردايىم ەلىمىزدە تىنىشتىق بولسىن. قازاق حالقىنىڭ ءبىرتۋار ۇلى – ەلباسىنا اۋىلداستا­رىم­نىڭ اتىنان العىس ايتامىن. تىلەش جارقىنباەۆا, قىزىلاعاش اۋىلىنىڭ تۇرعىنى. الماتى وبلىسى.   ەگەمەندىك الدىق, ەل بولدىق تاۋەلسىزدىكتىڭ تۇعىرىن بىلىممەن بەكىتەيىك! مەن – عۇمىرىمدى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا ارنا­عان جانمىن. بىرنەشە مەكتەپتى باسقاردىم. قوس­تا­ناي اۋدانىنداعى گلازۋنوۆ ورتا مەكتەبىنىڭ دي­رەك­تورلىعى قىزمەتىنە كەلگەنىمدە, ءبىلىم ۇياسى­نىڭ ماڭدايشاسىندا ىلىنگەن «قوش كەلدىڭىزدەر!» دەگەن ءسوز قازاقشا ەمەس, ورىس جانە نەمىس تىلدەرىندە جازىلعان ەكەن. ويتكەنى, بۇل اۋىلدا كوبىنە نەمىس ۇلتىنىڭ وكىلدەرى تۇراتىن. مەكتەپ ورىس تىلىندە ءبىلىم بەردى. ال, ءوزىمىزدىڭ اعايىندار بالالارىن قازاق مەكتەبى بار جەرگە جىبەرىپ, سوندا ينتەرناتتا جاتقىزىپ وقىتادى ەكەن. 90-شى جىلدارى جوعارى ءبىلىمى بار مۇعالىمدەر قازاق مەكتەبى بولماعان سوڭ, ۇيدە جۇمىسسىز وتىردى. مەن كەلگەن جىلى الدىمەن باستاۋىش قازاق سى­­نىپتارىن اشتىم. كەلەسى جىلى ورتا سى­نىپ­تار تاعى اشىلدى. ءوز ەلىمىزدىڭ ءبىر اۋىلىندا قا­زاق تىلىندە ءبىلىم بەرۋدى وسىلاي تاقىر جەردەن باس­تاعان ەدىك. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى ەكونوميكا قۇلدىراپ, اۋىرتپالىق بولعانى كوپ­كە ءمالىم. سوعان بايلانىستى تورعاي وڭىرىنەن, الىس اۋدانداردان اعايىندار گلازۋنوۆ اۋىلىنا كو­شىپ كەلدى دە, جىل سايىن قازاق سىنىپ­تا­رىن­داعى بالالار سانى دا كوبەيە بەردى. تاجىريبەسى مول مۇعالىم­دەر­دى جۇمىسقا شاقىردىم. سونى­مەن, كوپ ۇزاماي-اق ءبىلىم ۇياسى قازاق-ورىس ارالاس مەكتەبى بولىپ شىعا كەلدى. قازىر مەكتەبىمىزدە ورىس سىنىپتارىنا قا­راعاندا قازاق سىنىپ­تا­رى­نىڭ ۇلەسى باسىم. پەداگوگيكا ۇجىمى ۇيىمشىل, ءبىلىم ساپاسى ءۇشىن ۇستازدار ايانباي ەڭبەك ەتەدى. ءبىلىم ساپاسى جونىنەن گلازۋنوۆ ورتا مەكتەبى قوستاناي اۋدانىندا ءبىرىنشى ورىنعا شىقتى. مەكتەپتەگى وقۋشىلاردىڭ 50 پايىزى تەك جاقسى جانە ۇزدىك وقيدى. تاۋەلسىزدىك – الاقانعا قونعان باق. ەلبا­سى­مىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ دانا ساياساتىنىڭ ارقاسىندا باسقا جەرلەردەگى سياقتى ۇرىستان, سو­عىستان امانبىز. حالقىمىز بەيبىت كۇننىڭ شۋا­عى­نا مالىنىپ, ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. مىنە, وسىنداي باقىتتى ۋىستان شىعارىپ الماۋ ءۇشىن الدىمەن اتالارىمىز اڭساعان وسى ازاتتىقتىڭ, بوستان­دىق­تىڭ قادىرىنە جەتۋىمىز كەرەك. اۋىل مەكتەبىندە قالامەن بىردەي ينتەرنەت, ينتەراكتيۆتىك تاقتا, مۋلتي-مەديالىق كابينەتتەر بولادى دەپ قاشان ويلاعان ەدىك؟ بۇگىندە اۋىل بالاسى ەشتەڭەدەن مۇق­تاج بولىپ وتىرعان جوق. ءبىزدىڭ شاعىن اۋىل­داعى مەكتەپتىڭ وزىندە 2 ينتەراكتيۆتىك تاقتا, 3 ينتەرنەت سىنىپ بار. مەكتەپ وقۋشىلارى قازاق تىلىندە دە, ورىس تىلىندە دە ەركىن سويلەيدى. ءبىز بالالاردىڭ ءۇش ءتىلدى مەڭگەرۋى ءۇشىن جۇمىس ىستەيمىز. مۇعالىمدەردىڭ بارلىعى دا كومپيۋتەردى مەڭ­گەرگەن. پەداگوگيكالىق كەڭەستە ءار مۇعالىمنىڭ ۇيىندە كومپيۋتەر بولۋى كەرەك دەپ شەشتىك. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرى بەرىك بولۋى ءۇشىن ەلىمىزدىڭ بولاشاعى سانالاتىن جاس ۇرپاققا ساپالى ءبىلىم بەرۋىمىز كەرەك. «ءبىلىمدى مىڭدى جىعادى» دەگەندەي, ءبىلىم مەن عىلىم دامىعاندا عانا ەلىمىز قانداي باسەكەگە دە نىق تۇرا الادى. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىق تويى– باسقا تويدان وزگەرەك. سەبەبى, قازاق ەلى بۇرىن قامشىنىڭ سابىنداي از عانا ۋاقىتتا ءدال مۇنداي دارەجەگە كوتەرىلگەن ەمەس. سوندىقتان الەم تانىعان, موي­ىن­داعان قازاقستاننىڭ بار جەتىستىگى قاسيەتتى ەركىن­دىگىمىزدىڭ ارقاسى دەپ بىلەمىز. بولا­شا­عى­مىز ارقاشان وسىنداي جارقىن بولا بەرسىن! قابىلان راعات, گلازۋنوۆ ورتا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى. قوستاناي وبلىسى, قوستاناي اۋدانى.   اتامەكەن ماڭگىلىك كوكەيدە تۇرادى ءبىزدىڭ بۇلانباي اۋىلى تىم شالعايدا, سىلە­تى دالاسىندا. وسى جەردە تۇگەل, ەرمەك پەن بارماق باتىرلار قالماقتارمەن شاي­قاس­قان. مەن ءومىرىمنىڭ 40 جىلىن جىلقى باعىپ ات ۇستىندە وتكىزدىم. قازىر تاۋلىگىنە 500 شا­قى­­رىمعا دەيىن جەر ءجۇرىپ وتەتىن سول­ت­ۇس­تىك­تىڭ قاتال قىسىنا ءتوزىمدى, جابە تۇ­قىم­دى جىل­قى وسىرەمىز. 2000 جىلقى باعا­مىز. بىل­تىر 600 ق ۇلىن تۋدى. اكادەميك يگور نەچاەۆ كەلىپ كەتتى. بۇل كۇندەرى ءبىزدىڭ جىلقى شا­رۋا­شىلىعىمىز ەلىمىزدەگى «جىل­قى شارۋا­شى­لىعى مال ازىعىن ءوندىرۋ عى­لى­مي-زەرتتەۋ سەرىكتەستىگىمەن» بىرلەسىپ جۇ­مىس جاساۋدا. ال­داعى جىلدارى وسى شارۋا­شى­لىق نەگىزىندە جىلقى زاۋىتىن اشپاق ويى­مىز بار. ەلىمىزدىڭ اۋدان, اۋىلدارىن ارالاپ, ءار تابىننان تۇقىمى جاقسى ەرەكشە جىل­قى­لار­دى تاڭداپ الىپ, ءوز جىلقىلارىمنىڭ ارا­سىنا اكەلىپ, تابىن ورتاسىن جاڭارتىپ تۇرامىز. جۇبايىم كۇلاش ەكەۋمىز 9 بالا تاربيەلەپ وسىردىك. كىشكەنتايلارىنان اكە­لە­­رىنە كومەكتەسىپ, جىلقى باعۋدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەندى. جىلقى ءوسىرۋ كوڭىلگە بىتەدى. بۇلانباي اۋىلى كەڭەس وكىمەتى جىلدارىندا سىلەتى سوۆحوزىنىڭ فەرماسى بولدى. سوۆحوز تاراعان سوڭ, ءبارى جان-جاققا كەتتى دە قالدى. اۋىلدان ەل كەتكەن قانداي جامان. سودان بوس قالعان ۇيلەردىڭ بىرىنە جايعاستىم. ەن دالانى بوس قالدىرماي جىلقى وسىرە باستادىم. اتا-بابا جولىن قۋىپ, وسى كۇنگى جاڭا قازاق بايىنىڭ ۇلگىسىن جاساپ, ەلگە, ءوز­گە جۇرتقا تانىتقىم كەلدى. ەلباسى مال ءوسىر, اۋىلدا كاسىبىڭدى اش, كومەگىمىزدى ال دەپ وتىر عوي. ەگەمەندىك تورگە شىقتى. ەل­دىڭ, قازاق­­­تىڭ ەڭسەسى كوتەرىلدى, كوڭىل ءوستى. مەن دە وسى قۋانىشپەن ەل مەرەيتويى قار­ساڭىندا جۇرت­­­­شىلىقتى قۇتتىقتاعىم كەلەدى. بۇل كۇندى كورگەن ادام باقىتتى. ءتىل-كوزىمىز تاسقا. بىلتىر اۋىلعا ۇيلەر سالدىق. ەلدىك دەگەن وسى. قازىر شارۋاشىلىققا قا­زاق ءداستۇرى بويىنشا كىشى ۇل دۋلات باس-كوز بولىپ ءجۇر. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – جاستاردى باۋلىپ, جىل­­قى باعۋدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتۋ عوي. ەگەمەندىكتى ساقتاۋ جاستاردىڭ قولىندا. امانتاي مۋسين, شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى. پاۆلودار وبلىسى, ەرتىس اۋدانى.   وزگەرىس ءوز قولىمىزدا جاقىندا كەشەگى وتپەلى كەزەڭ قيىن­دى­عىنا توزە الماي, تاريحي اتا-بابا جۇرتىنا كوشىپ كەتكەن بۇرىنعى جەرلەسىمدى كەزدەستىرىپ قالدىم. ءوزى مەكەن ەتكەن اۋىلىمىزدى كورۋگە كەلىپتى. «مەنىڭ كەزىمدە مىناداي تاماشا عيماراتتار جوق ەدى. قالاي, قاشان سا­لىپ العانسىڭدار», دەپ جارقىراعان مەشىتكە, مادەنيەت ۇيىنە, سپورت كەشەنىنە, ەڭسەلى مەكتەپكە, ينتەرناتقا, تويحاناعا, قىمىزح­ا­ناعا تامسانا قاراپ, تاڭىرقايدى. «بۇلاي بولارىن بىلگەندە سەندەردىڭ ورتالارىڭنان كەتپەس ەدىم» دەيدى وكىنىشىن جاسىرماي. شىنىندا, بۇرىنعى يزەندىمىز بەن قا­زىر­گى يزەندىمىزدىڭ ايىرماشىلىعى جەر مەن كوك­تەي­لىگىن جۇرتتىڭ ءبارى ايتادى. بۇدان جي­ىر­ما جىل بۇرىن شارۋاشىلىعى بەرەكەسى قاش­قان, تۇرعىندار قالا جاققا جوڭكىلە كوشىپ, ۇيلەر قاڭىراپ بوس قالىپ, بولاشاعى بۇلدىر كۇيگە تۇسكەن ءبىر بۇيىردەگى اۋىل ەدى. ال بۇگىن سونىڭ ەلەسى دە جوق. جاڭارىپ-قۇلپىرۋى تا­ڭىرقاتقانداي اۋدان, قالا بەردى ايماقتاعى ەڭ كورىكتى مەكەن. وسىنىڭ ءبارى ءوز كۇشىمىزگە ءسۇ­يە­لىپ جاسالدى. ەگىن ەگىپ, مال وسىرگەن اۋىل­داس­تارىم تابىستارى سوعان ىقپال بولدى. تاۋەلسىزدىك باسىندا كەيبىرەۋلەردىڭ «سەن­دەردىڭ قولدارىڭنان نە كەلۋشى ەدى. ەندى ءتىپتى قۇلدىرايتىن شىعارسىڭدار», دەپ مۇقات­قاندارى دا بولعانىن قالاي ۇمىتا الارسىڭ. ولارعا قولىمىزدان كەلمەستەي كورىنگەندى كەلتىرۋدىڭ ۇلگىسى كورسەتىلدى. جىلدان-جىلعا كوركەيگەن يزەندىمىز كورىنىسى دالەل بۇعان. ەلىمىز مەرەيلى مەرەكە قۇشاعىندا. بي­ىل­عى قىس اجارى دا ادەمى بولىپ, اينالا­دا­عى­داي ادامدار كوڭىلى دە اپپاق. قۇت, بەرەكە, ءبىر­لىك, تۋىسقاندىق ءتۇپ تامىرى سوندا دەپ ءبى­لەمىن. وتانداستارىما ءتان وسى قاسيەت ەلى­مىزدىڭ وركەندەۋىنە باستاي بەرۋىن تىلەيمىن. قانات وتارباەۆ, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى, «وتقانجار» جشس جەتەكشىسى. قاراعاندى وبلىسى, نۇرا اۋدانى, يزەندى  اۋىلى.