پارلامەنت • 02 ناۋرىز, 2018

ق. توقاەۆ مۇسىلمان عۇلامالارىن دوگماتيزمگە, راديكاليزمگە جانە ەكسترەميزمگە قارسى بىرىگۋگە شاقىردى

254 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ استانادا ءوتىپ جاتقان ەۋرازيا عۇلامالارىنىڭ فورۋمىنا قاتىستى. ءدىني جانە قوعام قايراتكەرلەرى مەن كورنەكتى عالىمدار قاتىسقان القالى جيىن تاقىرىبى ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى يسلام وركەنيەتىنىڭ وتكەن, قازىرگى جاي-كۇيى جانە كەلەشەگىنە ارنالدى, دەپ حابارلادى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. 



ق. توقاەۆ مۇسىلمان عۇلامالارىن دوگماتيزمگە, راديكاليزمگە جانە ەكسترەميزمگە قارسى بىرىگۋگە شاقىردى

ق.توقاەۆ ءوز سوزىندە يسلامنىڭ ىزگى باستاۋلارىن جوققا شىعاراتىن, بەيبىتسۇيگىشتىكتەن, تولەرانتتىقتان, ءدىني توزىمدىلىكتەن باس تارتاتىن قاۋىپتى  كۇشتەردىڭ بوي كوتەرە باستاعانىن ايتا كەلىپ, جيحاد يدەيالارىن ناسيحاتتايتىن, ەكسترەميزم مەن تەرروريزمدى كوكسەيتىن راديكالدى توپتار بارشانى الاڭداتىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. «ولار مۇسىلمانداردىڭ بارلىق تاريحي كەزەڭدەردە بارشا ءدىن وكىلدەرىمەن ديالوگقا دايىن بولعاندىعىن جانە ەشكىمگە زيان كەلتىرمەگەنىن ەستەن شىعارعان. يسلام الەمىنىڭ وقشاۋلانىپ, دامۋىن تەجەۋگە يتەرمەلەۋدە», - دەدى سەنات توراعاسى.

ق. توقاەۆ مۇسىلمان عۇلامالارى قاسيەتتى قۇرانداعى ۇلاعاتتى سوزدەردى كۇماندى ۋاعىزداۋشىلار ۇسىنىپ جۇرگەن جالعان تۇسىنىكتەرگە قارسى قويۋ كەرەكتىگىن ايتتى.  يسلامنىڭ ىرگەلى قاعيداتتارىنا توقتالا كەلىپ, سەنات توراعاسى پرەزيدەنت ن. نازارباەۆتىڭ مۇسىلمان الەمىنىڭ ساياساتكەرلەرى مەن عالىمدارىن «يسلامنىڭ بولمىسىن بەيبىتشىلىك پەن مەيىرىمدىلىكتىڭ, توزىمدىلىك پەن ادىلەتتىلىكتىڭ ءدىنى رەتىندە قالىپتاستىرۋعا بىرگە كۇش سالۋعا» شاقىرعان سوزدەرىن ەسكە سالدى.

پارلامەنت جوعارعى پالاتاسىنىڭ باسشىسى يسلام ءىلىمى سالت-داستۇرلەرگە دەگەن قۇرمەتپەن جانە وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكپەن ۇشتاسا وتىرىپ, قوعامىمىزدى رۋحاني جاڭارتۋ يدەياسىمەن تولىق ۇندەسەتىنىن ايتتى.

ق.توقاەۆتىڭ سوزىندە پروگرەسس پەن دامۋ جولىندا مۇسىلمان الەمىنىڭ بىرىگۋىنە باعىتتالعان قازاقستاننىڭ كۇش-جىگەرى اتاپ ءوتىلدى. ءبىزدىڭ ەلىمىز كوپتەگەن يسلام ەلدەرىن ەنەرگەتيكا جانە ەكولوگيالىق ۇزدىك تەحنولوگيا سالاسىنداعى وزىق تاجىريبەنى الماسۋعا ارنالعان الاڭ بولعان «ەكسپو-2017» كورمەسىنە تارتا الدى.

ق.توقاەۆ «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى, يسلام بانكينگى مەن يسلامدىق قارجىلاندىرۋ قىزمەتى سەكىلدى باعىتتاردىڭ كەلەشەگى زور دەپ سانايدى. بۇل تەتىكتەر الەمدىك قارجىنى ساۋىقتىرۋعا جانە كەدەيلىك پەن نەسيە رەسۋرستارىنا قول جەتپەۋ ماسەلەلەرىن شەشۋگە ەلەۋلى ۇلەس قوسا الار ەدى.

سەنات توراعاسى استانادا وتكەن يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ سامميتىندە يسلام الەمىندەگى عىلىمي-ەكونوميكالىق ءمانى زور ماسەلەلەردى شەشۋ ماقساتىندا G-20 ۇلگىسىندە يىۇ-15-ءتى, ياعني يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ جەتەكشى 15 ەلىن بىرىكتىرەتىن رەسمي ەمەس قوعامداستىقتى قۇرۋ تۋرالى ايتىلعان قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ماڭىزدى باستاماسىن ەسكە سالدى.

ق.توقاەۆتىڭ پىكىرىنشە, استانادا وتەتىن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ VI سەزى جىلدىڭ ماڭىزدى وقيعاسى بولادى. «بۇل فورۋم تۋرالى باستاما كوتەرە وتىرىپ پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ بەيبىتشىلىك, قاۋىپسىزدىك جانە ادىلەتتىلىك ساياساتىن ىلگەرىلەتۋ ادىستەرى تۋرالى تۇسىنىكتەردى كەڭەيتە ءتۇستى. ءدىني كوشباسشىلاردىڭ سەزدەرى مويىندالعان ۇنقاتىسۋ الاڭدارىنا اينالدى, بۇل فورۋمعا كوپتەگەن مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى دا, بۇۇ جانە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جەتەكشىلەرى دە قاتىستى», - دەدى توراعا.

«قازاقستاننىڭ وركەندەگەن يسلامدى دامىتۋ اۋماعىنا اينالۋىنا بارلىق مۇمكىندىگى بار, - دەپ اتاپ ءوتتى ق. توقاەۆ. – ءبىز پروگرەسس پەن ادىلەتتىلىك, سەنىم مەن ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتارىن قۇرمەتتەۋ, باسقا نانىم-سەنىمدەردىڭ وكىلدەرىمەن تولەرانتتىق پەن تاتۋ كورشىلىك قاعيدالارىمەن قوعام قۇرۋدا بۇكىل الەمگە لايىقتى ۇلگى كورسەتە الامىز».

ءسوزىن اياقتاي كەلىپ, سەنات توراعاسى ەۋرازيا عۇلامالارى فورۋمى يسلامنىڭ ىزگى داستۇرلەرىن قايتا تۇلەتۋ ماقساتىندا بارلىق ەلدەردىڭ مۇسىلماندارىنىڭ اراسىندا اشىق ۇنقاتىسۋدىڭ, راديكاليزم مەن ەكسترەميزمگە قارسى ميلليونداعان عۇلامالاردىڭ بىرلەسۋىنىڭ باستاۋى بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.  

سوڭعى جاڭالىقتار