سىردىڭ بويى استىعىن تولىعىمەن جيناپ بولدى. بۇل شارۋالار ءۇشىن ۇلكەن مەرەكە. سوعان وراي «التىن ءدان – 2011» مەرەكەسى ۇيىمداستىرىلدى. «التىن كۇز» مەرەكەسى وبلىستاعى كۇرىش شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ جاي-كۇيىن تالقىلاعان سەمينار-كەڭەسپەن باستالدى. ونان سوڭ تۇڭعىش پرەزيدەنت اتىنداعى ساياباق جانىنداعى قالالىق يپپودرومدا ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنەن جارىس ءوتتى. جىل سايىن مولشىلىق مەرەكەسى تۇسىندا ۇيىمداستىرىلاتىن ات جارىسى, قازاق كۇرەسى, قول كۇرەسى مەن گىر تاسىن كوتەرۋ سەكىلدى جارىستار جۇرتشىلىق كوڭىلىن ءبىر سەرپىلتىپ تاستادى.
وسى كۇنى ايماق ديقاندارى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرى ا.توقماعامبەتوۆ اتىنداعى مادەنيەت ورتالىعىندا جينالدى. وعان وبلىس اكىمى بولاتبەك قۋاندىقوۆ قاتىسىپ, بايانداما جاسادى.
جيىن بارىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ وزاتتارى مەن وبلىستىڭ ۇزدىك شارۋاشىلىقتارىنىڭ باسشىلارى جانە ۇزدىك دەپ تانىلعان اۋدان اكىمدەرى ماراپاتتالدى. جىل قورىتىندىسى بويىنشا شيەلى «ەڭ ۇزدىك اۋدان» بولىپ تانىلدى. اۋدان ەڭبەككەرلەرى اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدا ىلگەرى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزدى. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ءار گەكتار كۇرىشتەن –2,5, كوكونىستەن – 27,2, كارتوپتان – 75,7 جانە باقشادان 52,1 تسەنتنەر ءونىمدى ارتىق جيناعان. ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا اۋداندا كوكونىس, باقشا, كارتوپ داقىلدارى وتكەن جىلدارمەن سالىستىرعاندا 300 گەكتارعا ارتىق ەگىلىپ, اۋدان كولەمىنەن تىس جەرلەرگە 16 مىڭ توننا كارتوپ, 9,3 مىڭ توننا كوكونىس جانە 21,8 مىڭ توننا باقشا ونىمدەرى ساتىلعان. ەگىن شارۋاشىلىعىندا ۇزدىك تابىسقا قول جەتكىزگەن ايماق رەتىندە سىرداريا اۋدانى تانىلدى. ال مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدا جاڭاقورعان اۋدانى الدىنا جان سالعان جوق.
«التىن ءدان – 2011» سالتاناتتى شارالارى اياسىندا وبلىستا كۇرىش شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماسەلەلەرى تۋرالى سەمينار بولىپ ءوتتى. وندا كۇرىش شارۋاشىلىقتارىنىڭ ونىمدەرى مەن وندىرىسكە قاجەتتى تاۋارلاردى, ماتەريالدىق قۇندىلىقتاردى جەتكىزۋشى كومپانيالاردىڭ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. كورمەگە «ابزال جانە ك», «رزا», «الۋان اس», «سىر مارجانى» سەرىكتەستىكتەرىنىڭ جاڭاشىل سورتتارى مەن كومباين, جاتكا جانە تىڭايتقىشتار جەتكىزۋشى كومپانيالار مەن اگروفيرمالاردىڭ ۇلگىلەرى قويىلدى. وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باستىعى تالعات دۇيسەباەۆ بيىل سالاعا مەملەكەتتىك قولداۋ 3,3 ملرد. تەڭگەنىڭ كولەمىن قۇراعانىن اتاپ, قازىرگى تاڭدا وبلىستا 7 تۇقىم شارۋاشىلىعى جۇمىس ىستەيتىنىن جەتكىزدى. ديقاندار جەتى ءتۇرلى كۇرىش سورتتارىن وسىرۋدە. دەگەنمەن, داقىلدى دامىتۋ مەن ونىڭ ساپاسىن كوتەرۋدە الدا ۇلكەن مىندەتتەر تۇرعانىن دا قوسا ايتتى.
كەڭەستە «قازاق كۇرىش شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى» جشس- ءنىڭ ءبولىم باستىعى الەكساندر پودولسكيح كۇرىش جارماسىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ جولدارىن اڭگىمەلەسە, ميكروبيولوگيا جانە ۆيرۋسولوگيا عزي-ءنىڭ ءبولىم باستىعى عاني تاۋبەكوۆا ەگىستىكتە توپىراقتىڭ قۇنارلىلىعىن ارتتىرۋدا ميكروورگانيزمدەردىڭ ءرولى زور ەكەنىن بايانداپ بەردى.
سىر ديقاندارى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرىنىڭ «التىن ءدان - 2011» سالتاناتتى مەرەكەسى اياسىندا اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ جارمەڭكەسى ءوتتى. قالىڭ جۇرت, اسىرەسە, قالا تۇرعىندارى التىن كۇزدى اسىعا كۇتەدى. ويتكەنى, وسى مەزگىلدە ديقاندارىمىز ەل قىرمانىن كۇمىس دانگە تولتىرىپ, «التىن ءدان» سالتاناتتى مەرەكەسى اياسىندا وبلىس ورتالىعىندا اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ جارمەڭكەسىن ءداستۇرلى تۇردە وتكىزىپ تۇرادى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى اياسىندا وتكىزىلىپ وتىرعان بيىلعى جارمەڭكەگە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرى بارلىعى 425 اۆتوكولىكپەن اكەلىندى. وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باستىعى تالعات دۇيسەباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇستىمىزدەگى جىلى وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرى بارلىعى 160,7 مىڭ گەكتار جەرگە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ورنالاستىرعان. ونىڭ ىشىندە ءداندى داقىلدار 86,8 مىڭ, مال ازىعىندىق داقىلدار 47,7 مىڭ, كارتوپ, كوكونىس, باقشا داقىلدارى 23,9 مىڭ, مايلى داقىلدار 2,2 مىڭ گەكتارعا ەگىلدى. اق كۇرىشتەن سوڭعى 20 جىلدا قول جەتپەگەن جەتىستىككە جەتكەن ديقاندار قاۋىمى ءجارمەڭكەگە 175 توننا سىر مارجانىن, 535 توننا كارتوپ, كوكونىس-باقشا داقىلدارىن, 5 تونناداي جەمىس-جيدەكتەر, 190 توننادان استام ەت جانە ەت ونىمدەرى مەن 37 توننا ءسۇت ونىمدەرىن, سونىمەن بىرگە 450 باس ۋاق مال اكەلىپ ساتۋعا شىعارىلدى. ماسەلەن, وسى كۇنى ەت جانە بالىق كۇندەلىكتى باعاسىنان 200-300 تەڭگەگە ارزان بولدى.
سونىمەن, قىزىلوردادا «التىن كۇز – 2011» مەرەكەسى سالتاناتتى جاعدايدا ءوتتى. بەلەستى جىلعا سىر حالقى بەرەكەمەن كەلگەنىن كوز كوردى. باستىسى, جەر-انا بالاسىنا ءيىپ تۇر. سونىڭ ارقاسىندا توقشىلىق زاماندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. تاعدىرىن جەرمەن تىكەلەي بايلانىستىرعان شارۋا ءۇشىن بۇدان ارتىق باقىت جوق.
ەرجان بايتىلەس.
قىزىلوردا وبلىسى.
