سۇرانىسقا يە ءونىم

الماتى وبلىسىنىڭ ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنداعى «فاۋنا» تۇيەقۇس فەرماسى» جشس باسشىسى ەۆگەني چايكوۆسكيدىڭ تىرشىلىگى ايتۋعا تۇرارلىق ۇلى دالا سامالىمەن كوك بايراعىمىز­دىڭ اسقاق جەلبىرەگەنىنە, تاۋەلسىزدىك اتتى ءتاتتى ءسوزدىڭ سانامىزعا سىڭگەنىنە 20 جىل. وسى ۋاقىتتا ەلباسىنىڭ ايرىقشا كوڭىل ءبولۋى ارقاسىندا اۋىل شارۋاشىلىعىن رەفورمالاۋ قارقىن الدى. سالاداعى مۇمكىن­دىك­تەر ناقتىلانىپ, ءونىم وندىرۋشىلەرگە جاع­داي جاسالدى. ەلدى مەكەندەر اباتتان­دى­رى­لىپ, جول جوندەلدى. الەۋمەتتىك نىساندار جاڭاردى, جاقساردى. ەۆگەني وتكەن جولىن وسىلاي اڭگىمەلەيدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىسى ناتيجەسىندە الىس-جاقىنمەن ەكونوميكالىق بايلانىس ورنا­تىل­دى. الىس-بەرىس, تاجىريبە الماسۋ باس­تال­دى. بەلگيا, گوللانديا, يتاليا مەملەكەتتەرى شارۋاگەرلەرىمەن بايلانىسقا شى­عىپ, تۇيەقۇس ءوسىرۋ تاجىريبەسىن زەرتتەپ-ءبىلۋىم  ناتيجە بەردى. بولەك سەلولىق وكرۋگىنە قاراستى ايمەن ەلدى مەكەنىنەن 2001 جىلى 120 گەكتار جەر تەلىمىن الىپ «فاۋنا» تۇيە­قۇس فەرماسى» جشس-ءىن قۇردىم. كوكتەمدە-اق, مەملەكەتتەن العان نەسيەگە قوراجاي, تۇر­عىن ءۇي جاعدايىمدى جاساپ, قۇستىڭ جەم-شوبىنە قاجەتتى داقىل مەن كوكونىس سەۋىپ, مول ونىمگە كەنەلدىك. جاز ورتاسىندا شەتەلدەن اكەلىنگەن 150-دەي تۇيەقۇس بالاپان­دا­رىن جەرگىلىكتى جاعدايعا بەيىمدەۋ تاجىري­بە­سىن باستاپ كەتتىم. قيىندىقتار كەزدەستى. مىنە, سودان  بەرى 10 جىل ءوتتى. بۇگىندە «فاۋنا» تابىستى ءوندىرىس كوزىنە اينالىپ وتىر. رىنوكتا تۇيەقۇستىڭ جۇمىرتقاسى, بالا­پا­نى, تەرىسى مەن قاۋىرسىنى ۇلكەن سۇرانىسقا يە. ماسەلەن, جۇمىرتقاسى مەن بالاپانىنا الماتىداعى مەيرامحانالار كوپتەپ تاپسى­رىس بەرەدى. فەرمەرلەر مەن شارۋاگەرلەر دە سا­تىپ اكەتەدى. ونەركاسىپتە تەرىسى مەن قاۋىر­سىنى باعالى شيكىزات بولىپ سانالادى. بيزنەستىڭ ءوز قۇپياسى بار. ونى ساقتاۋ دا زاڭدىلىق. ارينە, ءبارىن تاپتىشتەمەيىن. دەسەك تە, پايداسىنا قاراي جەم-ءشوپ, كۇتىمى, شىعىنى دا كوپ. بويىنىڭ ۇزىندىعىن ەسەپتەگەندە 3 مەترگە جەتەتىن تۇيەقۇسقا كۇنىنە ءتۇرلى كوكونىس, اسقاباق, ءسابىزدى قوسقاندا 15-20 كيلو ازىقتىق ولشەم قاجەت. باپتاۋ, ايالاۋدى قۇس وسىرۋشىلەر يوسيف لەۆيتسسكي, روزا سۋيۋنوۆا, قايراتبەك قۋانباەۆ ءتارىزدى جاندار قولعا الىپ, تابىسقا جەتۋگە وزىندىك ۇلەستەرىن قوسىپ وتىر. سەرىكتەستىكتە ارپا-بيداي, جۇگەرى, جو­ڭىش­قا, كوكونىس وسىرىلەدى. اۋىلشارۋا­شى­لىق قۇرال-جابدىق, تراكتور, جۇك كولىكتەرى بار. مىنە, تاۋەلسىزدىك تاڭى ءار ادامنىڭ ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىن شىڭدادى. بەيبىت اسپان استىندا كەزدەسكەن قيىندىقتى جەڭدىك. وتباسىمداعى بىرلىك-بەرەكە, باق ەگەمەندىك اكەلگەن قۇندىلىقتار ەكەنىن تۇسىنەمىز. اركەز ونى قادىر تۇتىپ, قازاق حالقىنىڭ قوناقجايلىعىنا, دوستىق پەيلىنە باس يەمىز. كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.